Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 18 czerwca 1997 r., SA/Wr 1747/95

Teza

Jeżeli materiał sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że trzydziestokrotność prowizji z tytułu usług pośrednictwa w roku poprzednim była wyższa aniżeli kwota graniczna powodująca utratę zwolnienia od podatku od towarów i usług - przy ocenie prawa do zwolnienia, w razie dokonywania przez tego podatnika także sprzedaży innych towarów i usług, obowiązuje ogólna zasada wynikająca z treści art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/, która nakazuje sumowanie rzeczywistej wartości sprzedaży ze wszystkich źródeł.

Oznacza to, że w takiej sytuacji organy podatkowe nie mają podstaw do podwyższania prowizji do wysokości trzydzietokrotności kwoty uzyskanej, z tego tytułu, lecz powinny sumować rzeczywistą wielkość prowizji i wartość innej sprzedaży.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą utrzymać się, gdyż decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa.

Naruszenie prawa polega na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu prawa materialnego, a w szczególności art. 14 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji oparta została na przekonaniu, że skarżący w roku 1993 uzyskał sprzedaż przekraczającą 1.200.000.000 zł., na skutek czego w roku 1994 nie mógł skorzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Pogląd ten jest błędny i wynika z nieprawidłowego zastosowania art. 14 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy.

Przepis ten stwierdzał, że w przypadku podatników, o których, mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 /a więc osób prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie, zarządzających funduszami powierniczymi, agentów, zleceniobiorców, komisantów i osób świadczących usługi o podobnym charakterze/, przez wartość sprzedaży towarów określoną w ust. 1 pkt 1 art. 14 rozumie się 30-krotność prowizji u podatników dokonujących sprzedaży będącej przedmiotem umowy pośrednictwa.

Taka regulacja oznacza, że w stosunku do osób wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 2 zajmujących się pośrednictwem przepis art. 14 ust. 1 pkt 1 posiada następujące znaczenie; zwalnia się od podatku podatników prowadzących sprzedaż usług pośrednictwa, u których 30-krotność prowizji nie przekroczyła w roku poprzednim kwoty 1.200.000.000 zł.

Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że przepis art. 14 ust. 4 pkt 1 reguluje wyłącznie odmienny sposób obliczania wartości sprzedaży, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1 - dla celów ustalenia, czy podatnik może korzystać ze zwolnienia od podatku. Ponadto ta szczególna regulacja dotyczy tylko sprzedaży usług pośrednictwa. W konsekwencji przepis art. 14 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 1 dotyczy wyłącznie oceny, czy sprzedaż usług pośrednictwa może doprowadzić do ustalenia, że nastąpiło przekroczenie progu sprzedaży, powodującego utratę zwolnienia.

W związku z tym utrata zwolnienia od podatku osób prowadzących sprzedaż usług pośrednictwa następuje tylko wtedy, gdy 30-krotność prowizji z tych usług przekroczy kwotę graniczną wskazaną w ust. 1 pkt 1 art. 14.

Odmienna interpretacja tych przepisów nie jest możliwa, gdyż wykraczałaby poza ich brzmienie. Szczególny sposób obliczania wartości sprzedaży zawarty w art. 14 ust. 4 pkt 1 dotyczy tylko - co wyraźnie wynika z jego brzmienia - wartości sprzedaży towarów określonej w ust. 1 pkt 1. W związku z tym tylko słowa "wartości sprzedaży" z art. 14 ust. 1 pkt 1 należy zamienić na słowa "30-krotność prowizji". Biorąc jednocześnie pod uwagę fakt, że szczególna regulacja dotyczy podatników sprzedających usługi pośrednictwa, rozważana korekta art. 14 ust. 1 pkt 1 może odnosić się tylko do tych usług.

Takie zaś rozumowanie prowadzi do wniosku, że odrębnie - z punktu widzenia uprawnień do zwolnienia od podatku - powinna być oceniana sytuacja wynikająca ze sprzedaży usług tego rodzaju. Działalność ta tylko wtedy pozbawia podatnika prawa do zwolnienia, jeżeli w roku poprzednim 30-krotność prowizji przekroczyła kwotę graniczną wymienioną w art. 14 ust. 1 pkt 1. Jeżeli natomiast organy stwierdzą, że sprzedaż ta nie przekroczyła tej granicy, nie mają podstaw do uznawania, że podatnik stracił prawo do zwolnienia.

Żaden bowiem przepis ustawy nie daje podstaw do wnioskowania, że regulacja zawarta w art. 14 ust. 4 pkt 1 stanowi podstawę do obliczania sumy sprzedaży z różnych tytułów. Jak już wyżej wskazano, regulacja ta jest szczególna i odnosi się tylko do usług pośrednictwa. Zasada wyrażona w tym przepisie nie może więc służyć do oceny uprawnień do zwolnienia w związku z wykonywaniem przez podatnika innych czynności.

Reasumując należy stwierdzić, że jeżeli materiał sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że trzydziestokrotność prowizji z tytułu usług pośrednictwa w roku poprzednim była wyższa aniżeli kwota graniczna powodująca utratę zwolnienia od podatku od towarów i usług - przy ocenie prawa do zwolnienia, w razie dokonywania przez tego podatnika także sprzedaży innych towarów i usług, obowiązuje ogólna zasada wynikająca z treści art. 14 ust. 1 pkt 1, która nakazuje sumowanie rzeczywistej wartości sprzedaży ze wszystkich źródeł. Oznacza to, że w takiej sytuacji organy nie mają podstaw do podwyższania prowizji do wysokości 30-krotności kwoty uzyskanej z tego tytułu. Winny wówczas sumować rzeczywistą wielkość prowizji i wartość innej sprzedaży.