Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 18 marca 1993 r., SA/Wr 1859/92

Teza

1. Po upływie terminu przewidzianego w art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego /Dz.U. nr 36 poz. 180/ uzupełnienie aktu urodzenia może nastąpić tylko w trybie art. 36 powołanej ustawy.
2. Nie można potraktować wniosku strony zmierzającego do uzupełnienia aktu stanu cywilnego jako wniosku o zmianę imienia.

Uzasadnienie

We wniosku z dnia 8 października 1992 r. Jerzy L. domagał się uzupełnienia aktu stanu cywilnego - aktu urodzenia przez dopisanie obok imienia "Jerzy" drugiego imienia "Stanisław". Na uzasadnienie wniosku podał, że rodzice nadali mu dwa imiona Jerzy-Stanisław. Tak też zapisano w świadectwie chrztu sporządzonym przez proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej. Natomiast w akcie urodzenia sporządzonym w USC w L. wpisano tylko jedno imię "Jerzy". W celu usunięcia rozbieżności między tymi dokumentami domaga się uzupełnienia aktu stanu cywilnego przez dopisanie drugiego imienia.

Po rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta W., decyzją z dnia 5 listopada 1992 r. odmówił zmiany imienia Jerzy na Jerzy-Stanisław wywodząc, iż w myśl art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/ zmiana imienia może być dokonana tylko wówczas, gdy jest ono ośmieszające lub nie licujące z godnością człowieka albo ma brzmienie nie polskie. Żadna z tych przesłanek nie odnosi się do imienia "Jerzy". Podobne stanowisko zajął Wojewoda, który nie uwzględnił odwołania Jerzego L., że ustawa o zmianie imion i nazwisk preferuje zasadę stabilizacji. Oznacza to, że każdy obywatel zobowiązany jest do posługiwania się imieniem i nazwiskiem, które wpisano mu w akcie urodzenia. Wszakże zasada ta - zdaniem organu odwoławczego - obowiązuje przy posługiwaniu się tymi atrybutami tożsamości w szeroko rozumianym postępowaniu prawnym - przed sądami i innymi urzędami. "Nie zabrania się natomiast używania innych imion, nazwisk i pseudonimów w życiu prywatnym obywateli".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jerzy L. zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, albowiem zgodnie z tym przepisem "wniosek o zmianę imienia podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami". A takie szczególne ważne względy zachodzą w jego osobistym przypadku. Skarżący przy tym wyjaśnił, że nie tyle domaga się zmiany brzmienia imienia, co zamieszczenie zapisu w akcie urodzenia, który podlegałby na uzupełnieniu "pierwszego imienia /niezmienionego/ drugim". Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i powodującej "negatywne skutki społeczne".

Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

(...) Skarżący Jerzy L. wystąpił z żądaniem "uzupełnienia zapisu" w jego akcie urodzenia przez wpisanie "obok imienia Jerzy" drugiego imienia "Stanisław". Treść wniosku nie nasuwa wątpliwości. Stronie chodzi o uzupełnienie aktu stanu cywilnego przez wpisanie w akcie urodzenia drugiego imienia. O tym, że akt stanu cywilnego nie zawiera pełnych danych świadczy - zdaniem skarżącego - świadectwo chrztu, w którym zamieszczono dwa imiona "Jerzy-Stanisław". Tego rodzaju wniosek powinien być rozpatrywany w trybie przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego. W myśl art. 40 ust. 2 tej ustawy akt urodzenia powinien zawierać m.in. nazwisko oraz imię dziecka lub imiona, jeżeli wolą rodziców było nadanie mu dwojga imion. W ciągu 6 miesięcy od daty sporządzenia aktu urodzenia dziecka rodzice mogą złożyć kierownikowi urzędu stanu cywilnego pisemne oświadczenie o zmianie imienia lub imion dziecka wpisanych do aktu w chwili jego sporządzenia. Wówczas wpisuje się do aktu urodzenia stosowaną wzmiankę dodatkową /art. 51 ust. 1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego/. Po upływie tego terminu uzupełnienie aktu urodzenia może nastąpić tylko w trybie art. 36 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z tym przepisem akt stanu cywilnego podlega uzupełnieniu, jeżeli nie zawiera wszystkich danych, "które powinny być w nim zamieszczone". Właściwym do rozpoznania sprawy /w I instancji/ jest kierownik USC miejsca sporządzenia aktu stanu cywilnego /por. Komentarz do prawa o aktach stanu cywilnego K. Gondarka i A. Ustawskiej, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1991 str. 162 i 164/.

Rozpoznanie zatem sprawy Jerzego L. na gruncie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /t.j. Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./ zostało dokonane z oczywistym naruszeniem prawa. Wniosek strony - jak wspomniano wyżej - zmierzał do uzupełnienia aktu stanu cywilnego. Nie można go więc było potraktować jako wniosku o zmianę imienia. Zmiana bowiem oznacza zastąpienie kogoś lub czegoś kimś lub czymś. Zmiana może polegać także na tym, że "ktoś, coś staje się lub stało innym" /zob.: Słownik poprawnej polszczyzny, W. Doroszewskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989 r. str. 1019/. (...)

Rozpoznanie sprawy, opartej w istocie na przepisie art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - prawo o aktach stanu cywilnego przez Prezydenta Miasta, a więc przez organ niewłaściwy, skutkuje stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji z mocy art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.