Uzasadnienie
Zaświadczeniem z dnia 23 listopada 1992 r. nr ewid. 277/90 Burmistrz Miasta i Gminy O. (...) stwierdził, że w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 277 wpisany został podmiot gospodarczy Agencja Turystyczno-Handlowa "(...) " Spółka cywilna Ludwik W. zamieszkały w O. ul. G. nr 2/5 i Zdzisław G. zamieszkały w 0. Al. P. nr 81. Rubryka 3 zaświadczenia "pełnomocnicy" nie została wypełniona.
Według dowodu sprzedaży komisowej nr 14/k/93 z dnia 2 sierpnia 1993 r., sporządzonego przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe Tadeusza K. w B., Agencja Turystyczno-Handlowa, wskazana jako kupujący, nabyła autobus marki NEOPLAN typ 214H za cenę 270 000 000 złotych. Jako "kupujący" podpisali dowód sprzedaży Zdzisław G. i Ludwik W. Decyzją z dnia 10 sierpnia 1993 r. nr KM-5520/ZS/93, wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 i 3 oraz art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/ i porozumienia nr 4/3/93 z dnia 4 stycznia 1991 r., zawartego pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w O. a Gminą O. w sprawie powierzenia prowadzenia niektórych spraw organom gminy, Burmistrz Gminy i Miasta 0. odmówił zarejestrowania autobusu marki NEOPLAN typ 214H, rok produkcji 1979, ze wskazaniem jako właściciela Agencji Turystyczno-Handlowej "(...) " spółki cywilnej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że z podaniem o rejestrację wystąpiła Agencja Turystyczno-Handlowa "(...) " spółka cywilna i przedstawiciel tej spółki sprzeciwił się propozycji organu gminy, by zarejestrować pojazd na nazwisko właściciela Agencji. Według przepisów kodeksu cywilnego spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i nie może być podmiotem własności rzeczy. Artykuł 59 ust. 3 prawa o ruchu drogowym stanowi, że rejestracji pojazdu samochodowego dokonuje się na wniosek właściciela, z czego wynika, że tylko Zdzisław G. i Ludwik W. mogą być wpisani imiennie jako właściciele w dowodzie rejestracyjnym. Pogląd taki wyraziło Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej w piśmie z dnia 21 marca 1991 r. nr TAK-85-6020-10/91.
W odwołaniu od tej decyzji, podpisanym przez Ludwika W., oświadczono, że spółka cywilna "(...) " jest właścicielem autokaru marki NEOPLAN, czego dowodem jest umowa kupna-sprzedaży. W dowodzie rejestracyjnym samochodu tylko ta spółka powinna być wpisana jako jego właściciel, a nie osoby fizyczne, jak to sugerował urzędnik rozpatrujący sprawę. Osoby te nie są właścicielami samochodu. Bezzasadne jest dzielenie spółek na takie, które mają osobowość prawną, i takie, które osobowości prawnej nie mają. Odmowa zarejestrowania pojazdu narusza przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164/, a także art. 9 Kpa, z których wynika, że w dowodzie rejestracyjnym samochodu powinien być wpisany właściciel niezależnie od tego, czy ma osobowość prawną.
Decyzją z dnia 29 września 1993 r. nr DG. VI. 5520-4/1/93 Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta O. Wojewoda podzielił pogląd organu I instancji, że pojazd samochodowy może być zarejestrowany wyłącznie na nazwisko jego właściciela. Stosownie do art. 864 i art. 866 Kc właścicielami autobusu są Ludwik W. i Zdzisław G. jako wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka, która nie ma osobowości prawnej.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wniosła Agencja Turystyczno-Handlowa "(...) ", a pismo to podpisał Zdzisław G. W skardze zarzucono, że samochód zakupiła Agencja "(...) ", co wynika z umowy sprzedaży. Umowa ta została zarejestrowana w Urzędzie Skarbowym, a podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność zgodnie z wpisem do ewidencji jest również ta Agencja. Odmowa wpisu Agencji jako właściciela samochodu w dowodzie rejestracyjnym jest nieporozumieniem (...).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie i podtrzymał pogląd, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, a majątek nabyty w wyniku działalności takiej spółki staje się własnością wspólników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/ "rejestracji pojazdów dokonuje, na wniosek właściciela, właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania /siedzibę/ kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, wydając w drodze decyzji dowód rejestracyjny (...) ". W dowodzie tym, oprócz numeru rejestracyjnego i danych technicznych rejestrowanego pojazdu, wpisuje się również właściciela i jego adres. Wynika to z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164/, w którym określony został wzór dowodu rejestracyjnego. Z par. 3 ust. 4 tego rozporządzenia wynika ponadto, że dowód rejestracyjny w zakresie danych dotyczących właściciela powinien być zgodny z dowodem własności pojazdu i w razie powstania takiej niezgodności właściciel pojazdu obowiązany jest przedstawić dokumenty pozwalające ustalić własność pojazdu.
Powołane wyżej przepisy o rejestracji pojazdów mówią jednoznacznie o właścicielu pojazdu i dowodzie własności pojazdu, które to pojęcia są terminami prawa cywilnego, i w związku z tym wątpliwości co do własności pojazdu, powstające w postępowaniu rejestracyjnym, powinny być rozstrzygane zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.
Według art. 860 Kc przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, a w szczególności przez wniesienie wkładów. Wkłady wniesione do spółki, podobnie jak uzyskany w wyniku działalności spółki cywilnej majątek, stają się własnością wspólników /art. 863 Kc/, a nie własnością spółki. Za zobowiązania spółki wspólnicy są odpowiedzialni solidarnie /art. 864 Kc/, a nie spółka jako odrębny podmiot prawny.
Spółka cywilna zatem jest w istocie stosunkiem prawnym między wspólnikami, którzy zawarli umowę spółki, i nie ma własnej osobowości prawnej.
Przepisy kodeksu cywilnego, w odróżnieniu od art. 26 par. 1 kodeksu handlowego, nie przewidują używania przez spółkę cywilną nazwy firmy, pod którą kupiec rejestrowy prowadzi przedsiębiorstwo i pod którą może pozywać i być pozywany.
Wprawdzie ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ w art. 2 ust. 2 przewidziała możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez podmioty gospodarcze nie mające osobowości prawnej, jednakże przepis ten ma zastosowanie jedynie do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie, o jakim mowa w art. 1 tej ustawy. Z mocy wpisu do ewidencji działalności gospodarczej spółka cywilna prowadząca działalność gospodarczą nie może nabyć osobowości prawnej w stosunkach prawnomajątkowych, a więc nie może być podmiotem praw majątkowych, w szczególności zaś podmiotem prawa własności rzeczy.
Spółka cywilna wpisana do ewidencji działalności gospodarczej nie może być wpisana do dowodu rejestracyjnego jako właściciel pojazdu samochodowego na zasadach określonych w art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/ i par. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164/.
Jak wynika z akt, spółka cywilna, w której ramach skarżący prowadzą działalność gospodarczą, została wpisana do ewidencji działalności gospodarczej jako Agencja Turystyczno-Handlowa "(...) " spółka cywilna - Ludwik W. i Zdzisław G. Skarżący domagali się zarejestrowania zakupionego autobusu pod firmą spółki, bez imiennego ich określenia jako właścicieli pojazdu.
Organ gminy, działając w granicach porozumienia zawartego z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w O. prawidłowo pouczył skarżących o warunkach rejestrowania pojazdów samochodowych, skarżący jednak w postępowaniu w pierwszej instancji, a później w postępowaniu odwoławczym i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obstawali przy swoim żądaniu wpisania spółki jako właściciela w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.
Odmowa uwzględnienia tego żądania była uzasadniona.
Jeśli skarżący zamierzają prowadzić działalność gospodarczą pod określoną firmą, powinni dokonać przekształcenia umowy spółki cywilnej w umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na warunkach art. 158 i nast. kodeksu handlowego, co umożliwi uwzględnienie ich żądania. (...)
W związku z tym skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa.