Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 12 kwietnia 1996 r., SA/Wr 1899/95

Teza

Wydając zgodę na udzielenie ulg, odroczeń i umorzeń oraz zaniechania poboru podatków stanowiących dochody gmin, a pobieranych przez urząd skarbowy, zarząd gminy winien kierować się przesłankami do zastosowania ulg zawartych w ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Ewa K. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 maja 1995 r. utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Miasta W. z dnia 13 stycznia 1995 r. w sprawie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie podatku od spadku w kwocie 4.000.000 zł.

Odmawiając Ewie K. zgody na umorzenie podatku od spadku odziedziczonego w 1992 r. po zmarłym ojcu /2-pokojowe mieszkanie w W. oraz samochód Fiat 126p/ Zarząd Miasta W. wskazał, że z wymienionego przez Urząd Skarbowy podatku od spadku w wysokości 14.256.000 zł podatniczka zapłaciła 7.856.000 zł, decyzją z dnia 22 kwietnia 1994 r. wyrażono zgodę na umorzenie kwoty 2.400.000 zł, a pozostałą należność /4.000.000 zł/ rozłożono na osiem miesięcznych rat po 500.000 zł każda. Zdaniem organu I instancji w sytuacji, gdy warunki finansowe Ewy K. nie zmieniły się od czasu podjęcia decyzji z dnia 22 kwietnia 1994 r. brak było podstaw do uwzględnienia nowego wniosku o umorzenie pozostałej do zapłacenia kwoty 4.000.000 zł.

W odwołaniu od decyzji Zarządu Miasta W. Ewa K. wskazała na trudną sytuację majątkową, a w szczególności na fakt, iż od czerwca 1994 r. jest matką samotnie wychowującą córkę, a jej łączne dochody wynoszą 2.800.000 zł miesięcznie i nie wystarczają na utrzymanie. Zakwestionowała również ustalenia dotyczące jej stanu majątkowego, a w szczególności fakt pobierania zasiłku rodzinnego w kwocie 1.000.000 zł. Twierdzi, że nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby pokryć swe zobowiązania podatkowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Zarządu Miasta W. stwierdzając, że organ pierwszej instancji rozważył wszelkie okoliczności, które decydują o możliwościach płatniczych zobowiązanego i uznał, iż zapłata należnego podatku nie zagrozi egzystencji podatniczki. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że podatniczka otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek rodzinny przyznany jej jako matce samotnie wychowującej dziecko oraz alimenty od ojca dziecka. Dochody te oraz posiadane dobra materialne /odziedziczony samochód/, które można spieniężyć zapewniają zobowiązanej i jej córce utrzymanie i dają możliwość zapłaty podatku.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewa K. ponownie wniosła o umorzenie podatku podając, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Jest bez pracy, na zasiłku dla bezrobotnych i samotnie wychowuje dziecko. Zakwestionowała też ustalenia dotyczące jej stanu majątkowego, w szczególności fakt pobierania zasiłku rodzinnego w wysokości 1.000.000 zł. We wniosku z dnia 5 grudnia 1995 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dodatkowo podała, że w chwili obecnej pracuje i jej dochody łącznie z alimentami wynoszą około 400 zł /po denominacji/ miesięcznie. Jest to kwota, która z trudnością wystarcza na uiszczenie bieżących opłat i utrzymanie. Z dochodów tych nie jest w stanie uiścić podatku oraz odsetek, których wartość przekroczyła należność główną.

Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, przyznając, że skarżąca nie otrzymywała zasiłku w kwocie 1.000.000 zł, a jedynie jako matka samotnie wychowująca dziecko zasiłek w kwocie 187.000 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z przepisami prawa, Sąd nie dopatrzył się podstaw do jej uchylenia.

Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin do kompetencji zarządu gmin należy wyrażenie zgody /w formie decyzji administracyjnej/ na udzielenie ulg, odroczeń i umorzeń oraz zaniechania poboru podatków stanowiących dochody gminy, a pobieranych przez Urząd Skarbowy. Do takich podatków należy, zgodnie z art. 4 pkt f cytowanej ustawy, także podatek od spadków i darowizn. Wydając taką zgodę lub jej odmawiając Zarząd Gminy winien kierować się przesłankami do zastosowania ulg zawartych w ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Przepisem, który określa warunki umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, jest przepis art. 31 ust. 1 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Przepis ten uprawnia, a nie zobowiązuje organy podatkowe w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych lub odsetek. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił uznaniu organów rozstrzygających, czy w konkretnym stanie faktycznym płatność podatku lub odsetek powinna być umorzona i w jakim zakresie.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji uznaniowych z natury rzeczy jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem rozpoznania wniosku podatnika, jak również, czy zbadał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Nawet bowiem decyzja o charakterze uznaniowym nie powinna mieć cech rozstrzygnięcia dowolnego.

W ocenie Sądu takich cech dowolności nie można przypisać zaskarżonej decyzji, a podana w uzasadnieniach decyzji argumentacja wskazuje, że organy wydały decyzje po szczegółowym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organy szczegółowe rozważyły sytuację materialną skarżącej i jej możliwości płatnicze, opierając się w tym zakresie na ustaleniach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i po rozważeniu tych okoliczności doszły do przekonania, iż nie ma podstaw do dalszego stosowania ulg podatkowych. Należy przy tym zauważyć, że organ pierwszej instancji dwukrotnie wyraził zgodę na zastosowanie wobec podatniczki ulg, a mianowicie decyzją z dnia 9 kwietnia 1993 r. wyraził zgodę na rozłożenie płatności podatku na 18 rat i odroczył termin jego płatności do czasu wydania decyzji przez Urząd Skarbowy, a następnie decyzją z dnia 22 kwietnia 1994 r. wyraził zgodę na częściowe umorzenie podatku /w kwocie 2.400.000 zł/ i rozłożenie pozostałej kwoty /4.000.000 zł/ na 8 rat, uwzględniając w całości wniosek podatniczki.

W związku z powyższym należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skargę oddalić.