Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 18 lutego 1992 r., SA/Wr 2/92

Teza

Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o dochodach gmin i zasadach ich subwencjonowania oraz o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 89 poz. 518/, przewidujący m.in. obowiązek zwrócenia się urzędu skarbowego o wyrażenie zgody przez zarząd gminy na rozłożenie podatku na raty nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy organ podatkowy nie zamierza uwzględnić wniosku podatnika w tej sprawie.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Nabywając lokal mieszkalny na podstawie notarialnej umowy kupna-sprzedaży, zawartej 19.11.1990 r., T.W., na skutek oszacowania jego wartości przez biegłego rzeczoznawcę na kwotę 134.844.000 zł - zobowiązany został do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 5.992.200 zł. 24.7.1991 r. wymieniony wystąpił z wnioskiem o rozłożenie zobowiązania na raty w kwocie 1 milion zł miesięcznie. Wszczynający postępowanie administracyjne uzasadniał żądanie nieoczekiwanym wzrostem ceny mieszkań oraz swą sytuacją materialną. Z otrzymywanej renty w wysokości 1.100 DEM obowiązany jest bowiem ponosić wszelkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania w Niemczech oraz samochodu.

Organ I instancji, uwzględniając stan majątkowy wnioskodawcy, ustalony według jego wyjaśnień oraz fakt, iż obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na sprzedającym - odmówił pozytywnego załatwienia wniosku.

Utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie, organ II instancji wyjaśnił, iż rozpatrując odwołanie nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, albowiem sytuacja materialna strony pozwala na jednorazowe wykonanie zobowiązania. Świadczy o tym fakt posiadania dwóch lokali mieszkalnych /w tym jednego za granicą/, wyposażenie mieszkania w Polsce w wysokiej jakości sprzęt, posiadanie samochodu i wysokiej renty. Chwilowy brak gotówki nie stanowi podstawy do zastosowania wnioskowanej ulgi, gdyż - jak wywodził organ - nie jest on instytucją kredytującą operacje majątkowe.

W skardze do sądu administracyjnego T.W. podniósł te same zarzuty i przy użyciu tych samych argumentów domagał się załatwienia sprawy po jego myśli.

W odpowiedzi ponownie powtórzono dotychczasową argumentację dodając, że przewidując odmowne załatwienie wniosku organ nie zwrócił się do zarządu miejskiego o wyrażenie zgody na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Zdaniem organu - w takich okolicznościach - przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o dochodach gmin i zasadach ich subwencjonowania oraz zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 89 poz. 518/ nie ma zastosowania, a więc zbędne jest pozyskiwanie uchwały, o której mowa w wyroku NSA z dnia 13 września 1991 r. /SA/Wr 538/91/.

Rozpatrując zarzuty skargi - Naczelny Sąd Administracyjny - zważył:

Stosownie do postanowień art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania, chyba że z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego bez uprzedniego doręczenia decyzji. W takich przypadkach zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania.

W niniejszym przypadku zobowiązanie podatkowe nie było uzależnione od wydania odpowiedniej decyzji, lecz wynikało jednocześnie wprost z obowiązku podatkowego, określonego przepisami art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./. Równocześnie jednak unormowania tam zawarte w związku z postanowieniami art. 10 ust. 2 cyt. ustawy, oznaczały konieczność ustalenia wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej. Czynności tej dokonano i w oparciu o jej wyniki ustalono wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych - podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za ciążący na nim podatek, a podatek nie uiszczony w terminie płatności, jest zaległością podatkową /art. 19 ust. 1/, od której pobiera się odsetki za zwłokę /art. 20/.

Na wniosek podatnika płatność podatku może być rozłożona na raty /art. 22 ust. 1/. Jednakże w przypadku odmownego załatwienia wniosku, podatnik musi liczyć się z następstwami powstania zaległości podatkowej.

Możliwość rozłożenia płatności zobowiązania podatkowego na raty oznacza - stosownie do uregulowań art. 7 Kpa - uprawnienie organu do wyboru rozstrzygnięcia z uwzględnieniem, przy rozpatrywaniu sprawy, interesu społecznego i słusznego interesu strony. Nie jest oczywiście w interesie społecznym rozkładanie na raty należności podatkowych osób, których sytuacja materialna pozwala na ich uiszczenie, natomiast przeszkadza temu jedynie aktualny poziom wydatków podatnika. Sposób, w jaki podatnik gospodaruje swym majątkiem i swymi przychodami, nie jest i nie może być nigdy podstawą do zwolnienia od zobowiązania podatkowego, ani też nie może stanowić podstawy do ulgowego traktowania tego zobowiązania.

Unormowania art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o dochodach gmin i zasadach ich subwencjonowania oraz o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym dotyczą udzielania ulg, odroczeń i umorzeń w uzgodnieniu z organem gminy, a więc nie mają zastosowania do sytuacji wykluczających pozytywne załatwienie sprawy.

Stąd skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd organu podatkowego o braku konieczności uzyskiwania stanowiska zarządu miasta w badanej sprawie.

Dotąd powiedziane prowadziło do wniosku, że skargę T.W. - jako nieuzasadnioną - Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był oddalić na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.