Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 11 maja 1993 r., SA/Wr 209/93

Teza

Z chwilą przyjęcia darowizny powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn, którego nie unicestwia późniejsze odwołanie darowizny.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

J. L., współwłaściciel Spółki cywilnej, wycofał się z tej spółki i przypadającą na niego część jej majątku - głównie w towarze, maszynach i środkach obrotowych - przekazał nieodpłatnie synom R. i M. R. złożył 22.9.1993 r., zeznanie podatkowe w Urzędzie Skarbowym, zgłaszając do opodatkowania darowiznę udziału w spółce w wartości 150.099.000 zł.

Urząd Skarbowy wydał na podstawie art. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn decyzję z 22.9.1992 r., którą wymierzył R. z tytułu otrzymanej darowizny podatek.

Darczyńca J. L. w pisemnym oświadczeniu z 2.10.1992 r., skierowanym do obdarowanych, odwołał na podstawie art. 898 i art. 900 Kc darowiznę dokonaną na rzecz synów, z powodu znieważenia go przez nich.

R. złożył odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z 22.9.1992 r., w którym stwierdził - powołując się na odwołanie darowizny - że podstawa, na której została oparta decyzja stała się nieaktualna. Dodał, że dla umożliwienia dalszego udziału w spółce i dla zabezpieczenia środków utrzymania, ojciec udzielił mu pożyczki w kwocie 150 mln zł na okres do 31.12.2000 r., od której 12.10.1992 r., uiścił opłatę skarbową.

Izba Skarbowa nie uwzględniła odwołania i decyzją z 11.12.1992 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, mimo że oświadczenie darczyńcy o darowiźnie nie miało formy aktu notarialnego, to jednak umowa darowizny była ważna wobec spełnienia przyrzeczonego świadczenia /art. 390 par. 1 Kc/. Według oświadczenia R. i M. darowizna została przez nich przyjęta i przystąpili oni do spółki od 1.6.1992 r. obejmując udział ojca, a zatem z tym dniem powstał obowiązek podatkowy podatku od darowizn. Zawarta umowa pożyczki stanowi odrębną czynność cywilnoprawną i pozostaje bez wpływu na wymiar podatku od darowizny.

W skardze wniesionej do NSA R. domagał się uchylenia tej decyzji. Wskazał, że w momencie przejmowania majątku spółki ojciec nie sprecyzował zasad jego przekazania, nie było też żadnej umowy dotyczącej warunków przekazania i przejęcia udziału w spółce. Majątek miał być przekazany w formie leasingu lub pożyczki, a forma przekazania miała być określona w terminie późniejszym w umowie notarialnej. Nieokreślenie zasad przekazania w udziału w spółce stało się przyczyną konfliktu między ojcem i synami oraz powodem wycofania się z zamiaru przekazania majątku. Następnie ojciec skarżącego zgodził się przekazać majątek umową pożyczki i nie było dwóch odrębnych umów - pożyczki i darowizny, a darowizna nigdy nie nastąpiła.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zebrany materiał dowodowy oraz wyniki analizy przeprowadzonego postępowania i stanowiska organów podatkowych nie dają podstawy do uwzględnienia skargi.

Według postanowień art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie własności rzeczy i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny przez osoby fizyczne, zaś zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, przy nabyciu w drodze darowizny obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

Jest niewątpliwe, że J. L. dokonał w formie pisemnej bezpłatnego przysporzenia majątkowego na rzecz swoich synów R. i M. w postaci darowizny udziału w spółce cywilnej - co ma cechy darowizny /art. 888 par. 1 i art. 890 par. 1 Kc/. R. i M. przejęli udziały spółki 1.6.1992 r. /oświadczenie J. L./ - wobec czego mimo nie zachowania formy aktu notarialnego przy składaniu oświadczenia o darowiźnie i wobec przyjęcia darowizny, powstał z tym dniem obowiązek podatkowy w zakresie podatku od spadków i darowizn przewidziany w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Przypadająca na każdego z obdarowanych wartość części udziału w spółce wyniosła 150.094.000 zł i od tej podstawy - jak to prawidłowo dokonał Urząd Skarbowy - należało wymierzyć stosowny podatek. Wskazać przy tym należy, że M. i R. złożyli zeznania podatkowe dotyczące omawianej darowizny 22.9.1992 r. i decyzje wymierzające podatki wydane 22.9.1992 r. są zgodne z tymi zeznaniami.

Fakt odwołania darowizny przez J.L. nie może mieć znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji wymierzającej podatek, gdyż oświadczenie o odwołaniu zostało złożone 2.10.1992 r. - po wydaniu decyzji nie nastąpiło rozwiązanie umowy darowizny przez sąd oraz zwrot przedmiotu darowizny - obdarowani są nadal wspólnikami spółki posiadając te same udziały.

W tej sytuacji, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa oddalono skargę R. jako nieuzasadnioną.