Uzasadnienie
Wojewoda (...) zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałę nr XLII/409/93 Rady Miejskiej w Ś. z dnia 26 maja 1993 r. w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu /z wyjątkiem piwa/, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, oraz zasad usytuowania na terenie miasta miejsc sprzedaży napojów alkoholowych.
W par. 1 tej uchwały ustalono dla terenu miasta Ś. 600 punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu /z wyjątkiem piwa/, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W par. 2 postanowiono, że lokalizacja miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie miasta Ś. jest dowolna, z zachowaniem jednak warunków usytuowania określonych w art. 14 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W par. 3 powtórzono zasadę wyrażoną w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./, że liczba punktów sprzedaży uraz usytuowanie miejsc sprzedaży napojów alkoholowych powinny być dostosowane do potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu, określonych w miejskim programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W dalszych postanowieniach uchwały jej wykonanie powierzono zarządowi Miasta /par. 4/ i ustalono jej datę wejścia w życie na dzień ogłoszenia uchwały w prasie lokalnej.
Zdaniem Wojewody (...), Rada Miejska w Ś. powinna była przed podjęciem zaskarżonej uchwały albo jednocześnie z nią uchwalić gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, gdyż założenia tego programu powinny przesądzać o liczbie punktów sprzedaży napojów alkoholowych na terenie miasta. Program taki został wprawdzie przedstawiony organowi nadzoru, jednakże nadano mu formę aktu Zarządu Miasta Ś., podpisanego przez przewodniczącego Zarządu i przewodniczącego Miejskiej Komisji do Spraw Przeciwdziałania Alkoholizmowi.
Przewodniczący Rady Miejskiej w Ś. przekazał skargę Wojewody (...) Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, nie składając w kwestii podniesionych zarzutów żadnych wyjaśnień ani wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ ustalona przez rady gmin liczba punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu /z wyjątkiem piwa/, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, powinna być dostosowana do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu. Potrzeba ograniczania dostępności alkoholu nie jest pozostawiona doraźnej ocenie rady gminy, jej warunki bowiem powinny być określone w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
Ani przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ani przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ nie określają, który z organów gminy: rada czy zarząd powołany jest do zatwierdzania takiego programu. Z art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy o samorządzie terytorialnym wynika jedynie, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie programów gospodarczych.
Zważywszy, że gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych ustala kierunki działania dla ogółu jednostek organizacyjnych gminy i uwzględnia interesy całej wspólnoty gminnej, a do zarządu gminy należą zadania związane z wykonywaniem uchwał rady gminy, należy przyjąć, że program ten powinien być zatwierdzony w drodze uchwały rady gminy.
Znajduje to również podstawy w treści art. 12 ust. 1 i 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skoro bowiem liczbę punktów sprzedaży napojów alkoholowych ustala rada gminy w drodze uchwały, a uchwała ta powinna być dostosowana do potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, to program taki wymaga również zatwierdzenia w drodze uchwały rady gminy, a nie przez zarząd gminy.
Podejmując zaskarżoną uchwałę, Rada Miejska Ś. nie mogła dostosować liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych do potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu, określonych w programie gminnym, gdyż programu takiego nie zatwierdziła ani przed podjęciem, ani jednocześnie z podjęciem tej uchwały.
Z art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika ponadto, że rada gminy określa w drodze uchwały zasady usytuowania na terenie gminy /miasta/ miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 4 ustawy usytuowanie miejsc sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych powinno być również dostosowane do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Zaskarżona uchwała nie spełnia również powyższych warunków ustawy.
W par. 2 uchwały Rada Miejska w Ś. ustaliła, że "lokalizacja miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie miasta Ś. jest dowolna, z zachowaniem warunków usytuowania określonych w art. 14 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi". Ograniczenie określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych do odwołania się w tym zakresie do przepisów ustawy (...) nie może być ocenione jako zgodne z powołaną ustawą.
Ustalenie przez radę gminy liczby punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu bez uprzedniego lub jednoczesnego określenia potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych nie odpowiada warunkom określonym w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ i uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy.
W sytuacji gdy liczba punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu /bez piwa/ została ustalona w uchwale Rady Miejskiej Ś. na 600 i liczba ta nie uwzględnia punktów podawania i spożywania tych napojów, mogą powstać uzasadnione wątpliwości, czy zaskarżona uchwała w ogóle uwzględnia potrzeby ograniczenia dostępności alkoholu.
Z tych względów na zasadzie art. 207 par. 3 w związku z art. 216a par. 1 Kpa i art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym należało orzec jak wyżej.