Postanowienie NSA oz. we Wrocławiu z 27 marca 1992 r., SA/Wr 228/92

Teza

Roczny termin do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy /art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ odnosi się do samej możliwości orzekania o nieważności uchwały; wniesienie skargi przez organ nadzoru /bądź podmiot uprawniony na podstawie art. 101 ust. 1 tej ustawy/ przed upływem tego terminu nie wyłącza skutków przedawnienia orzekania o nieważności zaskarżonej uchwały /art. 94 ust. 2 ustawy/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny umorzył na podstawie art. 393 par. 2 Kpc w związku z art. 211 Kpa postępowanie sądowe ze skargi Wojewody W-kiego na uchwałę Rady Gminy Ś.K. z dnia 4 lutego 1991 r. w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale użytkowe.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 13 listopada 1991 r. nr ON.II.0914/36/75/91 Wojewoda W-ki stwierdził nieważność "uchwały nr XXI/75/91 Rady Gminy Ś.K. z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie ustalenia miesięcznych stawek czynszu najmu za lokale użytkowe na terenie gminy Ś.K., jako sprzecznej w sposób istotny:

1/ w tytule oraz par. 1, 2, 3 - z art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, 2/ w par. 2 - z art. 659 par. 1 kodeksu cywilnego".

Poza postanowieniami wymienionymi w sentencji powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego uchwała zawierała jeszcze par. 4-6. Według pierwszego z nich "traci moc uchwała nr XVI/64/91 Rady Gminy Ś.K. z dnia 4.02.1991 r. w sprawie ustalenia miesięcznych stawek czynszu najmu za lokale użytkowe na terenie gminy Ś.K."

W dniu 14 lutego 1992 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga Wojewody W-kiego /datowana 12 lutego 1992 r./, zawierająca wniosek o stwierdzenie nieważności postanowień par. 2 i 3 ostatnio wymienionej uchwały, która - według treści samej skargi - została doręczona organowi nadzoru w dniu 14 lutego 1991 r. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że ustaleniom sztywnych stawek czynszowych brak podstawy prawnej, ponieważ stawki takie powinny być negocjowane przez strony stosunków cywilnoprawnych. Na poparcie swego stanowiska Wojewoda przywołuje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 stycznia 1991 r. SA/Wr 1001/90.

Odpowiadając na skargę, Wójt Gminy Ś.K. podnosi, że zaskarżona uchwała została już uchylona przez par. 4 uchwały Rady z dnia 21 marca 1991 r. Ponieważ rozstrzygnięcie nadzorcze, stwierdzające nieważność tej ostatniej uchwały, dotyczyło tylko trzech pierwszych jej paragrafów, przeto postanowienie par. 4, uchylające uchwałę z dnia 4 lutego 1991 r., wywoływało skutek prawny, to jest uchyliło obowiązywanie na terenie gminy uchwały w sprawie stawek czynszu za lokale użytkowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przede wszystkim należy zauważyć, że w myśl art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ po upływie roku od daty podjęcia "nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy", chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia tej uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. l, to jest w ciągu 7 dni od daty podjęcia. Jeżeli występują przesłanki stwierdzenia nieważności, przewidziane w art. 91 tej ustawy, to po upływie rocznego terminu można jedynie orzec o niezgodności uchwały z prawem /art. 94 ust. 2 cytowanej ustawy/. Ograniczenie to dotyczy w zasadzie sądu administracyjnego, albowiem dopuszczalność stwierdzenia nieważności przez wojewodę działającego jako organ nadzoru wyłącza już upływ 30-dniowego terminu od daty doręczenia uchwały /art. 91 ust. 1/.

Z brzmienia przepisu art. 94 ust. 1 omawianej ustawy wynika jednoznacznie, że określony w nim roczny termin odnosi się do samej możliwości orzekania o nieważności uchwały. Nie wystarcza zatem wniesienie skargi przez organ nadzoru /bądź podmiot uprawniony na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy samorządowej/ przed upływem tego terminu, aby wyłączyć skutki przedawnienia orzekania o nieważności zaskarżonej uchwały.

W niniejszej sprawie zaskarżona uchwała z dnia 4 lutego 1991 r. została doręczona wojewodzie w dniu 14 lutego 1991 r. Gdyby nawet roczny termin liczyć od tej ostatniej daty, to upłynął on w dniu 14 lutego 1992 r. W tym dniu zaś skarga Wojewody wpłynęła bezpośrednio do Sądu, który po przekazaniu "właściwemu organowi w celu nadania jej dalszego biegu" /art. 200 par. 1 w związku z art. 216a par. 1 Kpa/ otrzymał akta sprawy wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 26 lutego 1992 r. W tym czasie nie było już prawnych możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały niezależnie od oceny jej legalności, lecz - co najwyżej - można było orzekać o niezgodności uchwały z prawem.

Po zamknięciu rozprawy a przed ogłoszeniem wyroku /art. 326 par. 1 Kpc/ skarżący organ nadzoru złożył pismo procesowe /z dnia 18 marca 1992 r./, w którym cofa skargę. Cofnięcie takie jest w ocenie sądu dopuszczalne, albowiem wypada zgodzić się z zapatrywaniem strony przeciwnej, że pomimo pewnej niezręczności i niejednoznaczności sformułowania sentencji rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody W-kiego z dnia 13 listopada 1991 r., wynika z niej wyraźna intencja stwierdzenia nieważności jedynie postanowień par. 1, 2 i 3 uchwały z dnia 21 marca 1991 r., gdyż tylko w nich organ nadzoru dopatrzył się istotnej sprzeczności z prawem. Jeżeli tak, to par. 4 tej uchwały rzeczywiście wywołał skutek prawny w postaci uchylenia mocy obowiązującej uchwały nr XVII/64/91 Rady Gminy Ś.K. z dnia 4 lutego 1991 r. w sprawie ustalenia miesięcznych stawek czynszu najmu za lokale użytkowe na terenie gminy Ś.K., to jest uchwały obecnie zaskarżonej. Skoro do takich wniosków prowadzi wykładnia postanowień rozstrzygnięcia nadzorczego i uchwały Rady z dnia 21 marca 1991 r., a wnioski te w pełni aprobuje organ uprawniony do reprezentowania na zewnątrz interesów gminy, to orzekanie o niezgodności z prawem uchwały z dnia 4 lutego 1991 r. byłoby bezpodstawne. (...)

Nie dostrzegając zatem przeszkód ograniczających dopuszczalność cofnięcia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 393 par. 2 Kpc w związku z art. 211 Kpa umorzył postępowanie sądowe w sprawie objętej skargą.