Uzasadnienie
Iwona M., Wiesław M. i Zygmunt B. nabyli w dniu 6 maja 1994 r. zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa państwowego - Zakładów Przemysłu Lniarskiego - w upadłości. Notariusz sporządzający akt notarialny pobrał od tej umowy opłatę skarbową w kwocie 45 milionów złotych, na podstawie par. 58 w związku z par. 62 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253/. Pełnomocnik nabywców wystąpił do Urzędu Skarbowego w W. o wydanie decyzji stwierdzającej nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od wspomnianej umowy oraz o zwrot niesłusznie pobranej opłaty w kwocie 45 milionów zł wraz z odsetkami. We wniosku powołano się na przepisy art. 175 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 120 par. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe twierdząc, że pobranie opłaty skarbowej nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach.
Urząd Skarbowy decyzją wydaną m.in. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "k" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej i par. 62 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 cyt. rozporządzenia z dnia 26 czerwca odmówił stwierdzenia nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej oraz zwrotu pobranej opłaty. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powołany przepis ustawy o opłacie skarbowej przewiduje zwolnienie od opłaty skarbowej sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym, a przedmiotowa sprzedaż nastąpiła w postępowaniu upadłościowym.
W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia pełnomocnik nabywców twierdził, że interpretacja przyjęta przez Urząd Skarbowy jest błędna - zmienia ona sens zawarty w powołanych przepisach. Przepis Prawa upadłościowego odwołuje się bezpośrednio do przepisów postępowania egzekucyjnego - art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego mówi o tych samych skutkach prawnych jak w postępowaniu egzekucyjnym - nie ograniczając ich tylko do skutków cywilnoprawnych.
Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy rozstrzygnięcia organu I-szej instancji. Podniosła, że z przepisów o postępowaniu egzekucyjnym wynika, że sprzedaż dokonana w tym trybie wywołuje skutki prawne w zakresie zwolnienia rzeczy sprzedanej od obciążeń oraz w zakresie roszczeń nabywcy lub osób trzecich. Tożsamość skutków wywołuje wyłącznie w tym zakresie. Nie można natomiast sprzedaży dokonanej w postępowaniu upadłościowym utożsamiać ze sprzedażą w postępowaniu egzekucyjnym - są to odrębne postępowania. Do przedmiotowej umowy sprzedaży nie mają zastosowania przepisy art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "k" ustawy o opłacie skarbowej, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym.
Pełnomocnik Iwony M., Wiesława M. i Zygmunta B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Izby Skarbowej. W skardze powtórzono argumentację przedstawioną w odwołaniu. Zdaniem strony skarżącej skutki prawne, o których mowa w art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego, odnoszą się również do skutków prawnopodatkowych. Postępowanie upadłościowe jest właściwie "generalnym" postępowaniem egzekucyjnym. Instytucja upadłości jest bowiem środkiem zaspokajania wierzycieli z majątku dłużnika - syndyk wykonuje typowe czynności egzekucyjne. Poglądy zbieżne z wyrażonymi przez stronę skarżącą zawarte są w artykule "Umowy sprzedaży a opłata skarbowa", opublikowanym w "Przeglądzie Podatkowym" 1994 nr 9 str. 41, którego autorką jest Naczelnik Ministerstwa Finansów - Krystyna Chrustecka, a także w decyzji Izby Skarbowej w W. z 25 sierpnia 1994 r. wydanej w analogicznej sprawie.
Izba Skarbowa odpowiadając na skargę wnosiła o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy stwierdził, że wniesiona skarga nie może być uwzględniona.
Przedmiotem niniejszej skargi jest w istocie żądanie zwrotu opłaty skarbowej pobranej przez notariusza od umowy kupna zorganizowanej części przedsiębiorstwa - Zakładów Przemysłu Lniarskiego w upadłości, którego to żądania organy podatkowe nie uwzględniły.
Z treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej wynika, że opłata skarbowa podlega zwrotowi przede wszystkim wtedy, kiedy została ona uiszczona od czynności, która jest zwolniona od opłaty.
W rozpatrywanym przypadku nie istnieje podstawa do uznania opłaty skarbowej pobranej od strony skarżącej za nienależną. Wbrew wywodom skargi z art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego, który stanowi, że sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma takie same skutki prawne jak sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym, nie wynika, że sprzedaż w postępowaniu upadłościowym jest zwolniona od opłaty skarbowej.
Według treści art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "k" ustawy o opłacie skarbowej zwolniona jest od opłaty skarbowej sprzedaż rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym. Wszelkie unormowania o ulgach podatkowych i dotyczących opłat, jako mające charakter wyjątkowy, należy interpretować ściśle - nie jest tu dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, a przepisy art. 3 cyt. ustawy nie wymieniają postępowania upadłościowego.
Tożsamość skutków prawnych, o których mowa w przytoczonym art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego, dotyczy wyłącznie skutków cywilnoprawnych w zakresie zwolnienia rzeczy sprzedanej od obciążeń oraz roszczeń osób trzecich. Podkreślić także trzeba, że postępowania egzekucyjne i upadłościowe są postępowaniami odrębnymi i nie można przepisów dotyczących tylko jednego z nich, odnosić do drugiego.
Stanowisko organów podatkowych jest zatem prawidłowe, zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego /vide wyroki NSA: SA/Ł 163/93 i SA/Wr 683/94/.
W tym stanie rzeczy, ponieważ sprzedaż w postępowaniu upadłościowym nie jest zwolniona od opłaty skarbowej i zaskarżona decyzja nie narusza prawa, oddalono skargę na podstawie art. 207 par. 5 Kodeksu postępowania administracyjnego jako nieuzasadnioną.