Uzasadnienie
Decyzją z 25.9.1995 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w E. z 28.12.1994 r. odmawiającą zwolnienia od cła samochodów i przyczepy samochodowej sprowadzonej przez R.B. jako aportu do Spółki z o.o. - Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowo-Produkcyjne W. w O. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 71/1994 poz. 312/, zwolnieniu od cła podlegają towary, które łącznie spełniają następujące warunki:
- zostały wniesione do spółki jako wkład rzeczowy podmiotu zagranicznego,
- mają charakter środków trwałych,
- zostały określone w akcie założycielskim oraz w rejestrze handlowym jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego do spółki.
Ponadto, zwolnienie od cła jest także uwarunkowane obowiązkiem nieodstępowania tych towarów przez okres trzech lat, licząc od dnia odprawy celnej.
Przez pojęcie "nieodstępowania", użyte w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, zdaniem organu odwoławczego, należy rozumieć także niedopuszczalność oddania rzeczy do faktycznego użytkowania innej osobie na podstawie umowy prawa cywilnego, to jest najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze. Z uwagi na fakt, że z umowy spółki wynika, iż przedmiotowe towary, to jest dwa samochody osobowe marki Honda, jeden samochód marki Ford Scorpio oraz przyczepa samochodowa będą odstępowane w ramach prowadzonej przez Spółkę wypożyczalni samochodów, uznanie tych towarów za zwolnione od cła stanowiłoby naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego Stąd też powołując się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 23 ust. 1 i art. 14 ust. 1 pkt 39 prawa celnego i par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1993 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 128 poz. 581 ze zm./ Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka W. Wnosiła ona o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bądź uchylenie tej decyzji.
Skarżąca Spółka zarzuciła, że decyzja ta, jak i decyzja I instancji, wydane zostały bez podstawy prawnej. Cytując wyrok NSA z dnia 29 lipca 1991 r., III SA 54/91 - ONSA 1991 Nr 3 poz. 73, twierdziła, że pod rządami prawa celnego z 1989 r. nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji o odmowie zwolnienia od cła. Zdaniem skarżącej, organ co najwyżej mógł wymierzyć cło i odebrać od importera oświadczenie, że sprowadzone towary nie będą odstępowane przez okres trzech lat. Spółka zarzucała również, że błędne jest stanowisko organów, jakoby sprowadzone samochody nie mogły korzystać ze zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego. Nie było bowiem kwestionowane, że samochody i przyczepa zostały sprowadzone jako aport zagranicznego udziałowca, że stanowią środki trwałe Spółki, a także iż podwyższenie kapitału zakładowego Spółki o te aporty nastąpiło w drodze uchwały zgromadzenia wspólników podjętej z zachowaniem odpowiedniej formy prawnej. Spełnione więc zostały wszystkie wymogi, od których jest uzależnione zwolnienie od cła. Okoliczność, że Spółka prowadzi wypożyczalnię samochodów, w związku z czym samochody sprowadzone istotnie będą wypożyczane, w ocenie skarżącej nie zmienia uprawnień do zwolnienia od cła. Spółka bowiem nie ma zamiaru odstępowania tych części swoich środków trwałych, lecz zamierza z ich pomocą prowadzić działalność gospodarczą zgodnie z umową Spółki. Dodatkowo skarżąca podnosiła, że nie jest trafne stanowisko organu odwoławczego, jakoby zawieranie umów o najem czy też wypożyczenie samochodu jest równoznaczne z odstępowaniem tego środka trwałego, w rozumieniu art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego. Taka wykładnia tego pojęcia, jaką zastosowały organy, nie znajduje ani oparcia w brzmieniu przepisów, ani też w znaczeniu słowa "nieodstępowania". Skarżąca zwróciła także uwagę, że pismo okólne Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 23.12.1993 r. /Biuletyn Urzędowy GUC z lutego 1992 r./ zawierające informację o sposobie stosowania przepisów prawa celnego stwierdzało, że za odstępowanie, w rozumieniu cyt. przepisu, należy rozumieć długotrwałe użytkowanie towaru przez inną osobę. Organy nie zastosowały się do tych wyjaśnień, zmieniły więc sposób stosowania prawa bez uprzedniego poinformowania o tym fakcie importera. W ocenie skarżącej Spółki stanowi to naruszenie art. 9 Kpa.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji. Taka regulacja prawna zakreśla uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie do oceny zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia, że przy wydawaniu decyzji organy administracyjne naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 22 ust. 2-3 ustawy, decyzja ta podlega usunięciu z obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie mogą się utrzymać, gdyż decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa.
Naruszenie prawa polega na błędnej interpretacji prawa materialnego, a w szczególności art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.
Słusznie zarzucała skarżąca Spółka, ze przepis ten nie daje organom celnym podstaw do dokonywania oceny w chwili odprawy celnej, czy towary sprowadzane jako aport do spółki, będą podlegać "odstępowaniu". Przepis ten wymaga jedynie zobowiązania się importera, że taka sytuacja nie nastąpi w ciągu trzech lat od chwili odprawy celnej. Skoro więc w sprawie nie było kwestionowane, że sprowadzone samochody i przyczepa stanowią aport zagranicznego udziałowca Spółki na powiększenie kapitału zakładowego, że uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego została podjęta w stosownej formie prawnej i przez organ do tego upoważniony, jak również i to, że towary te miały stanowić środki trwałe Spółki - organ mógł co najwyżej odebrać od Spółki oświadczenie o braku zamiaru odstępowania tych towarów innym osobom i dopuścić te towary na polski obszar celny. Okoliczność, że analizowany przepis zawiera warunek dotyczący "nieodstępowania" sprowadzonego aportu innym osobom przez okres trzech lat może jedynie stanowić podstawę do zbadania w przyszłości, czy Spółka zachowała ten warunek, a w razie stwierdzenia, że przedmiotowy środek trwały został przekazany innej osobie, do wydania we właściwym trybie nowej decyzji.
W niniejszej sprawie nie było także sporne, że Spółka, zgodnie z zawartą umową erygującą ten podmiot prawa handlowego, prowadzi wypożyczalnię samochodów. Oddawanie samochodów w odpłatne używanie w oparciu o umowy prawa cywilnego stanowi więc normalny zakres działania Spółki. W tej sytuacji, nawet gdyby okazało się, że przedmiotowe samochody są w tym trybie oddawane osobom trzecim, nie wystarczyłoby to do uznania, że w ten sposób samochody te stały się środkami obrotowymi, a tym samym, że nie odpowiadały one warunkom, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, a w szczególności iż utraciły status środków trwałych. Okoliczność bowiem, ze Spółka może za pomocą tych samochodów uzyskiwać przychody, nie zmienia ich charakteru. O tym bowiem, czy dany składnik majątkowy stanowi środek trwały, decyduje treść przepisów regulujących zasady zaliczania części majątku podmiotu do środków trwałych, nie zaś fakt, czy środki te bezpośrednio, czy też pośrednio przyczyniają się do uzyskania przez dany podmiot przychodu z tego źródła.
Reasumując Sąd stwierdza, że błędne jest stanowisko organów celnych dotyczące niedopuszczalności zwolnienia od cła przedmiotowych samochodów z tego tylko powodu, że mogą one być następnie oddawane do odpłatnego używania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. O tym, czy skarżąca zachowała warunek nieodstępowania towarów, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, nie decyduje bowiem możliwość oddania innej osobie sprowadzonych samochodów, lecz treść umowy zawartej z osobą, której rzecz zostanie oddana. Nie jest więc możliwe ustalenie z góry, czy nastąpi niedopełnienie tego warunku. Dopiero treść zawartej umowy decydować będzie o tym, czy nastąpiło odstąpienie rzeczy w rozumieniu tego przepisu, a także czy dotychczasowy środek trwały importera utracił taki charakter.
Z tych powodów organy celne nie miały ani możliwości, ani podstaw prawnych do uznania, że Spółka nie spełnia warunku "nieodstępowania" sprowadzonego towaru, jak również, że na skutek prowadzenia swojej normalnej działalności polegającej na oddawaniu w odpłatne używanie samochodów, sprowadzone towary utracą status środka trwałego.
W toku postępowania przed Sądem organ odwoławczy powoływał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 1995 r., SA/Wr 714/95, wskazując, iż w tej sprawie zajęto stanowisko, że sprowadzenie towarów w celu ich dalszego wypożyczenia uzasadnia odmowę zwolnienia od cła.
Pogląd strony przeciwnej jest jednak chybiony. Wymieniony wyrok dotyczy bowiem innej sytuacji faktycznej. W szczególności, w tamtej sprawie organy wydały decyzję już po wprowadzeniu towaru na polski obszar celny, a więc odmiennie, aniżeli to miało miejsce w niniejszej sprawie. Już więc z tego powodu wyrok ten nie może mieć zastosowania w sprawie obecnie rozpoznawanej.
Niezależnie od powyższego, Sąd w niniejszym składzie nie podziela stanowiska zawartego w uzasadnieniu cytowanego wyroku z 30.11.1995 r. w części odmawiającej zwolnienia od cła w sytuacji, gdy sprowadzony towar będzie podlegał wydaniu osobie trzeciej. Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie w sytuacji, gdy sprowadzony środek trwały ma stanowić źródło przychodów Spółki, zaś przychód uzyskany będzie zgodnie z zakresem działania spółki, okoliczność iż dla uzyskania przychodu konieczne jest czasowe udostępnienie tego środka trwałego osobie trzeciej, nie zmienia uprawnień spółki do zwolnienia od cła, przewidzianego w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego. Przez wydanie rzeczy osobie trzeciej spółka bowiem realizuje zwykłą swoją działalność, do której została utworzona. Zamiarem ustawodawcy nie było takie różnicowanie spółek z udziałem kapitału zagranicznego, w którym jedne spółki korzystałyby ze zwolnienia od cła, inne zaś nie, i to tylko z tego powodu, że charakter działalności tych spółek polega na czerpaniu dochodów z prowadzenia wypożyczalni - jak w tym przypadku samochodów - czy też czasowego odstępowania swego mienia z uwagi na konieczność zachowania zwykłych zasad istniejących na rynku, związanych z charakterem tej działalności.
Dlatego też Sąd uznał, że w sytuacji, gdy spółka z udziałem kapitału zagranicznego prowadzi taką działalność, która ze swej natury wymaga czasowego odstępowania części swego majątku osobie trzeciej, aport sprowadzony z zagranicy umożliwiający prowadzenie tej działalności, korzysta ze zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego.
W rezultacie Sąd uznał, ze organy błędnie zinterpretowały i zastosowały wymieniony przepis prawa materialnego.
Sąd nie podziela natomiast zarzutu Spółki, jakoby organy w tej sprawie wydały decyzję bez podstawy prawnej. Jak bowiem wynika z dokumentu SAD, decyzja organu I instancji dotyczyła wymiaru cła. Stwierdzenie natomiast, że Spółka nie może korzystać ze zwolnienia od cła, stanowi w rzeczywistości uzasadnienie decyzji i związane było z faktem, że importer wskazał w SAD, że towar podlega zwolnieniu od cła. Organ zamieszczając decyzję o wymiarze cła na tym dokumencie, wyjaśnił równocześnie, z jakich względów nie respektuje wniosku o zwolnienie od cła. Przedmiotowa decyzja nie jest więc decyzją odmawiającą zwolnienia od cła, lecz decyzją wymierzającą cło, z równoczesnym uzasadnieniem stanowiska w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła.
Dlatego też w sprawie nie ma podstaw do uznania, że wydana decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a tym samym do uznania, że wystąpiły okoliczności wymienione w art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji. Niemniej jednak, z wcześniejszych wywodów należy przyjąć, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego w taki sposób, że miało to wpływ na wynik sprawy.
Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są niezgodne z prawem i dlatego na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym podlegają uchyleniu.
Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w razie uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany jest zasądzić na rzecz skarżącego poniesione koszty postępowania sądowego. W tej sprawie koszty te były równe kwocie wniesionego przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 600 zł. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.