Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 29 czerwca 1983 r., SA/Wr 290/83

Teza

1. Aktem prawnym prawa materialnego, na podstawie którego może być dokonane ze środków publicznych zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób, które trwale lub chwilowo nie mogą tego czynić z własnych środków materialnych lub z własnej pracy, jest ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej /Dz.U. R.P. nr 92 poz. 726 ze zm./, która zachowała moc obowiązującą na podstawie dekretu z dnia 22 października 1947 r. w sprawie mocy obowiązującej niektórych przepisów ustawodawstwa z zakresu opieki społecznej /Dz.U. nr 65 poz. 389/.
2. W świetle rozwiązań prawnych, przyjętych w ustawie o opiece społecznej, w szczególności stosownie do art. 1 w związku z art. 21 ust. 2, przyznanie świadczeń w zakresie opieki społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej.
3. Jeżeli decyzje organów administracji państwowej nie zadowalają strony, może ona bronić swego żądania za pomocą środków zaskarżenia, przewidzianych w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym /art. 196 par. 2 pkt 20 Kpa/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Władysława M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 7 marca 1983 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Decyzją nr OS-1/83 z dnia 15 stycznia 1983 r. Naczelnik Gminy B. odmówił Władysławowi M., mieszkańcowi wsi K., przyznania jednorazowej zapomogi pieniężnej na zakup obuwia i odzieży zimowej. Organ administracji państwowej stopnia podstawowego przyjął, że ubiegający się o zapomogę Władysław M. odmówił udzielenia opiekunowi społecznemu wywiadu społecznego, przez co nie zostały spełnione warunki określone w par. 6 instrukcji nr 5/68 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lutego 1968 r. w sprawie pomocy społecznej w formie świadczeń pieniężnych /Dz.Urz. MZiOS nr 6 poz. 33/.

Z decyzją tą nie zgodził się Władysław M. W swym odwołaniu do Wojewody Opolskiego podniósł, że we wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi pieniężnej na zakup obuwia i odzieży zimowej z dnia 18 października 1982 r. wykazał dostatecznie swój i czteroosobowej rodziny stan materialno-bytowy, związany z pozostawieniem bez pracy. Stan tej jest znany Naczelnikowi Gminy i stanowił dostateczną podstawę do uwzględnienia jego wniosku o zapomogę. W związku z tym wniósł o pozytywne załatwienie tego wniosku.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda Opolski utrzymał w mocy omawianą na wstępie decyzję Naczelnika Gminy B., albowiem Władysław M. otrzymuje ze środków Funduszu Aktywizacji Zawodowej świadczenia finansowe dla osób czasowo pozostających bez pracy, wobec czego - stosownie do par. 1 pkt 1 lit. "a" instrukcji nr 5/68 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lutego 1968 r. /Dz.Urz. MZiOS nr 6 poz. 33/ - brak jest podstaw prawnych do wypłaty innego zasiłku ze środków pomocy społecznej.

Nie godząc się z tą decyzją organu administracji II instancji, Władysław M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podał, że z powodu złego stanu zdrowia nie jest w stanie podjąć odpowiedniego zatrudnienia i w związku z tym korzystał od listopada 1982 r. ze świadczeń finansowych, wypłaconych z Funduszu aktywizacji Zawodowej. obecnie jest pozbawiony tych zasiłków i nie ma środków do życia, w tym na zakup obuwia i odzieży na zimę. Zaskarżona decyzja - zdaniem skarżącego - nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy i powinna ulec uchyleniu.

W odpowiedzi na skargę udzielonej z upoważnienia Wojewody wniesiono o jej odrzucenie, albowiem przyznanie lub odmowa przyznania świadczeń pomocy społecznej opiera się na zasadach, które nie stwarzają obywatelowi uprawnień w rodzaju praw podmiotowych lub roszczeń o wypłatę zasiłków. jest to rodzaj pomocy Państwa ze środków przeznaczonych na opiekę społeczną, których wykorzystywanie odbywa się na zasadach określonych w resortowych instrukcjach oraz wytycznych. W szczególności instrukcja nr 5/68 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lutego 1968 r. przewiduje rozdysponowanie środków pomocy społecznej w innej formie niż decyzją administracyjną w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego i w związku z tym skarga Władysława M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - jako niedopuszczalna - powinna ulec odrzuceniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepisem prawa materialnego, na podstawie którego może być dokonane, ze środków publicznych, zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób, które trwale lub chwilowo z własnych środków materialnych lub z własnej pracy czynić tego nie mogą, jest ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej /Dz.U. R.P. nr 92 poz. 726 ze zm./, która dotychczas zachowała moc obowiązującą na podstawie dekretu z dnia 22 października 1947 r. w sprawie mocy obowiązującej niektórych przepisów ustawodawstwa z zakresu opieki społecznej /Dz.U. nr 65 poz. 389/. W świetle rozwiązań prawnych, przyjętych w ustawie o opiece społecznej, w szczególności stosownie do art. 1 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy, kwestia przyznania świadczeń w zakresie opieki społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, co istotnie nastąpiło w niniejszej sprawie. Skoro decyzje organów administracji państwowej obu instancji nie zadowalały Władysława M., mógł on bronić swego żądania o przyznanie zasiłku pieniężnego za pomocą środków zaskarżenia, przewidzianych w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym /art. 196 par. 2 pkt 20 Kpa/.

Z tych też względów zarzut niedopuszczalności skargi Władysława M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wniosek o jej odrzuceniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Oceniając natomiast pod względem merytorycznym zaskarżone decyzje organów administracji państwowej, należało podzielić zajęte przez te organy stanowisko, że Władysław M. dysponuje dostatecznymi środkami na zaspokojenie potrzeb życiowych. Dotychczas otrzymywał on zasiłek dla czasowo pozostających bez pracy w wysokości 4.000 zł miesięcznie, przy czym zasiłek ten służył wyłącznie jego osobistym potrzebom, z pominięciem członków rodziny, zwłaszcza trojga dzieci, wobec których - jako dłużnik alimentacyjny - uchylał się od obowiązku łożenia na ich utrzymanie. Żądając zaś świadczenia z tytułu opieki społecznej, skarżący odmówił udzielenia wywiadu społecznego, utrudniając tym przeprowadzenie niezbędnego w sprawie postępowania administracyjnego.

Uznając zatem rozstrzygnięcie organów administracji państwowej w niniejszej sprawie za zgodne z prawem, z mocy art. 207 par. 5 Kpa należało skargę Władysława M. oddalić jako nieuzasadnioną.