Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Andrzeja H. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 1983 r. nr Fin.V-A-3252/ZO-270/82, która na skutek jego odwołania uchyliła decyzję wymiarową Naczelnika Miasta i Gminy w N. z dnia 30 czerwca 1982 r., obniżając podatek zryczałtowany za 1982 r. z kwoty 305.688 zł do kwoty 279.420 zł rocznie /z 25.474 do 23.270 zł miesięcznie/. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie organu odwoławczego, że obrót w wysokości 2.340.000 zł, w tym 1.170.000 zł ze sprzedaży kwiatów, nie jest zawyżony, skoro wartość średniego remanentu kwiatów, z których sprzedaży podatek osiąga 50 procent całego obrotu, wynosił 21.795 zł, a obrót ustalony ze sprzedaży kwiatów odpowiada jednorazowej rotacji średnim remanentem w tygodniu, przy ogólnie stosowanym w tej branży 2-3 krotnym wskaźniku rotacji. jednakże ze względu na zwiększone koszty prowadzenia działalności przyjęto najniższą normę zysku netto - 13 procent od obrotu ze sprzedaży warzyw oraz średnią normę - 22 procent ze sprzedaży kwiatów.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i obniżenie podatku zryczałtowanego do kwoty 150 tys. zł rocznie. Podkreślał, że remanent przeprowadzony w dniu 17 maja 1982 r. nie odzwierciedla normalnych warunków działalności, gdyż był dokonany w przeddzień uroczystości komunijnych. Ujęto w nim zresztą szarfy pogrzebowe, a więc towar o bardzo długim okresie rotacji, oraz lizaki, będące artykułem trudnodostępnym. Natomiast drugi remanent z dnia 8 września 1982 r. ustalił stan towaru na kwotę 14.155 zł, co odpowiada przeciętej sytuacji w tym zakresie. Jednakże przyjęcie średniej z obu tych remanentów, przy założeniu pięciokrotnej rotacji remanentowej w okresie miesiąca, znacznie zawyżyło obroty, a w konsekwencji i dochód uzyskiwany przez skarżącego, który nie dysponuje środkami finansowymi na opłacenie tak wysokiego podatku, gdyż nie tylko musi utrzymać rodzinę, ale również obciążają go wysokie koszty działalności, przekraczające 100 tys. zł rocznie. Wskazywał ponadto, że w trzynastotysięcznym mieście N. działa aż 12 kiosków tej samej branży.
W obszernym uzasadnieniu odpowiedzi na tę skargę organ podatkowy II instancji wyjaśnił podstawy swego rozstrzygnięcia, przypominając, że we wniosku o ryczałt skarżący podał kwotę przewidywanego obrotu w wysokości 300.000 zł, a więc dochód wyniósłby 52.500 zł. Sąd to kwoty tak znacznie zaniżone, że nie zostały wzięte pod uwagę przy ustalaniu ryczałtu, a organ podatkowy ustalił podstawy opodatkowania szacunkowo, wykorzystując w tym celu m.in. wyniki kontroli. Do wyliczenia średniej wartości remanentu kwiatów przyjęto tylko stan kwiatów ciętych oraz stan kasy, nie biorąc pod uwagę szarf pogrzebowych, a obrót ze sprzedaży kwiatów ustalono posługując się bardzo niską, jednorazową w tygodniu rotacją średnim remanentem. Skoro zaś według oświadczenia skarżącego uzyskuje on ze sprzedaży kwiatów 50 procent obrotu, to obrót z całej działalności oszacowano na 2.340.000 zł. Uwzględnienie wysokich kosztów tej działalności wpłynęło na obniżenie przez Podatkową Komisję odwoławczą norm zyskowności, a w rezultacie i kwoty dochodu podlegającego podatkowaniu. Zgłoszone przez skarżącego do karty lustracji kwoty utargów dziennych w wysokości 350-5.000 zł nie zostały wzięte pod uwagę, ponieważ znacznie odbiegają od oświadczeń innych podatników, prowadzących podobną działalność; w N. ustalone utargi dzienne wynoszą średnio 10 tys. zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 196 par. 1 Kpa sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność, a więc zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Kognicja tego sądu natomiast nie obejmuje oceny pozostałych motywów podejmowania zaskarżonych decyzji.
W tych warunkach Sąd nie mógł uwzględnić skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wymiarowa została wydana z takim naruszeniem prawa, które zgodnie z treścią art. 207 par. 2 lub 3 Kpa mogłoby doprowadzić do jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Działalność handlowa, polegająca na detalicznej sprzedaży kwiatów, owoców i warzyw, podlega obowiązkowi podatkowemu na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. nr 53 poz. 338 ze zm./ oraz ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. nr 53 poz. 339 ze zm./. Skarżący złożył w dniu 19 grudnia 1981 r. wniosek o zaliczenie go w 1982 r. do grupy osób opłacających powyższe podatki w formie ryczałtu umownego, przewidując osiągnięcie obrotu w wysokości 300 tys. zł. Z samej istoty ryczałtu umownego wynika uprawnienie organu podatkowego do odmowy przyjęcia jako podstawy opodatkowania podanej przez podatnika we wniosku lub deklaracji podatkowej przewidywanej wysokości obrotu i dochodu. Takie oświadczenie podatnika bowiem nie ma charakteru zeznania podatkowego, wobec czego nie stosuje się w takim wypadku art. 168 par. 2 Kpa. Oświadczenie takie ma charakter propozycji otwierającej procedurę swoistych rokowań pomiędzy organem podatkowym a podatnikiem, które to rokowania kończą się wydaniem decyzji w sprawie ryczałtu /par. 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1982 r. w sprawie zryczałtowania podatków obrotowego i dochodowego od niektórych grup podatników oraz w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła - Dz.U. nr 6 poz. 47/.
W razie odmowy uznania zaproponowanych przez podatnika wysokości podstaw opodatkowania, także wówczas, gdy zdaniem organu odbiegają one znacznie od wielkości oczekiwanych, ustalenie wysokości obrotu następuje na podstawie materiałów posiadanych przez organ podatkowy lub szacunku opartego na innych danych, także na porównaniu z obrotami osiąganymi w tej samej branży przez innych podatników, prowadzących działalność w podobnych warunkach. Postępowanie organów podatkowych orzekających w rozpoznawanej sprawie, zmierzające do ustalenia w drodze szacunkowej podstaw obniżenia podatku, znajduje zatem podstawę w powołanym przez nie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. Metody szacowania podstaw opodatkowania nie podlegają zresztą zakwestionowaniu w toku sądowej kontroli legalności decyzji podatkowych, jeśli nie są sprzeczne z prawem materialnym i wynikają z materiałów dowodowych, zebranych i rozpatrzonych zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. Z tego punktu widzenia metoda szacunkowa zastosowana w zaskarżonej decyzji wymiarowej, a szczegółowo przedstawiona w odpowiedzi na skargę, nie może być uznana za niewłaściwą, a materiały dowodowe zostały należycie zebrane i są wiarygodne. Rozumowanie organów jest poprawne i spójne wewnętrznie, przyjęte zaś zasady obliczania podstawy opodatkowania nie naruszały słusznych interesów podatnika.
Wobec zatem stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zaskarżona decyzja Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w Opolu nie narusza prawa materialnego, bądź też przepisów postępowania administracyjnego, w sposób istotny dla wyniku sprawy, skargę należało oddalić stosownie do art. 207 par. 5 Kpa.