Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Elżbiety i Tadeusza małżonków K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 7 marca 1985 r. nr G.onr.IV.362/4/85, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika gminy M. z dnia 28 stycznia 1985 r. nr GZ-7014/1/85 w sprawie odmowy wyznaczenia Tadeusza K. kandydatem na nabywcę działki nr 465/8 o powierzchni 0,08 ha we wsi P., zabudowanej stodołą. Rozstrzygając w ten sposób organ ustalił, że sporna działka, wraz z działką oznaczoną nr 465/11 o powierzchni 0,06 ha, została przeznaczona do sprzedaży i decyzją z dnia 9 grudnia 1983 r. całą tę nieruchomość postanowiono sprzedać Wiesławowi S. - jedynemu wówczas wnioskodawcy.
Dopiero po upływie 4 miesięcy od wydania decyzji, z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpiła Elżbieta K. Ponieważ Wiesław S. wyraził zgodę na uchylenie decyzji wyznaczającej go kandydatem na nabywcę nieruchomości, a jednocześnie zrezygnował z działki nr 465/11, Naczelnik Gminy uchylił swoje wcześniejsze decyzje w tej sprawie, wyznaczając kandydatem na nabywcę działki zabudowanej nr 465/8 o powierzchni 0,08 ha Wiesława S., drugiej zaś działki /niezabudowanej/ - Tadeusza K. Takie rozwiązanie, zdaniem organu odwoławczego, było trafne, albowiem Wiesław S., gospodarując na areale 29,38 ha, nie ma jednak wystarczających zabudowań mieszkalnych i gospodarczych. Jest on dzierżawcą spornej działki i daje gwarancję odbudowy obiektu oraz właściwego jego zagospodarowania. Natomiast Tadeusz K. posiada gospodarstwo o powierzchni 9,29 ha z zabudowaniami zaspokajającymi obecne potrzeby.
Pełnomocnik skarżących zarzuca powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 77 Kpa, przez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, a mianowicie możliwości zaspokojenia potrzeb w zakresie przechowywania produktów rolnych w poszczególnych gospodarstwach, utworzenia z poszczególnych działek jednolitej całości gospodarczej, uciążliwości zbyt bliskiego sąsiedztwa dwu gospodarstw rolnych i prawidłowego kształtowania wielkości gospodarstw rolnych. Obie działki wchodziły uprzednio w skład jednego gospodarstwa rolnego, a dokonany obecnie podział jest nieracjonalny i rodzący możliwość sąsiedzkich konfliktów. Właśnie ten wzgląd spowodował ponowne postępowanie w sprawie. Decyzje zostały wydane bez szczegółowego wyjaśnienia tych wszystkich okoliczności, które powinny przesądzać o wyborze nabywcy w dążeniu do tworzenia prawidłowej struktury gospodarstw. Pełnomocnik skarżących kwestionuje także doniosłość pierwszeństwa płynącego ze stosunku dzierżawy, wskazując na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawierające tezę, według której istotny jest element zachowania całości gospodarczej, a właśnie dążenie do utrzymania całości spornej nieruchomości jest podstawą roszczeń skarżących.
Odpowiadając na skargę, organ II instancji wnosił o jej oddalenie, uznając decyzje za słuszne i gospodarczo uzasadnione, ponieważ przyczyniają się do powiększenia działek siedliskowych obu stron z korzyścią dla prawidłowego i funkcjonalnego prowadzenia przez nie gospodarstw rolnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z takim naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 207 par. 2 Kpa mogłyby spowodować ich uchylenie.
Decyzja organu I instancji nie jest wolna od uchyleń i wskazuje na niedostateczną znajomość przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wśród pracowników tego organu. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że powyższym rozstrzygnięciem Naczelnik Gminy zmienił swoją własną decyzję ostateczną w tej samej sprawie, a w myśl art. 16 par. 1 Kpa uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności albo wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tym kodeksie. Organ natomiast prowadził postępowanie zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji równolegle w dwóch wzajemnie wykluczających się trybach, a mianowicie na podstawie art. 155 Kpa, przewidującego możliwość zmiany lub uchylenia niewadliwej decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, oraz stosując przepisy normujące instytucję wznowienia postępowania, które wprawdzie może również doprowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej, ale tylko wadliwej. W rezultacie decyzja organu I instancji powołuje jako podstawę zarówno art. 155, jak i art. 151 par. 1 pkt. 2 Kpa.
W okolicznościach niniejszej sprawy jednak Sąd przyjął, że decyzję z dnia 28 stycznia 1985 r. organ I instancji wydał na podstawie art. 155 Kpa, spełnia bowiem ona określone w tym przepisie przesłanki zmiany lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.
Podstawowym warunkiem dopuszczalności zmiany lub uchylenia takiej decyzji ostatecznej jest zgoda strony, która nabyła prawo, przeto granicę dozwolonych zmian w decyzji wydanej na podstawie art. 155 Kpa wyznacza treść wyrażonej zgody. Skoro więc Wiesław S. zgodził się na zmianę decyzji w ten sposób, aby kandydatem na nabywcę działki nr 465/11 o powierzchni 0,06 ha wyznaczyć Tadeusza K., taka tylko zmiana wcześniejszej decyzji ostatecznej była możliwa. Podejmując w tej sytuacji decyzję na podstawie art. 155 Kpa, organ orzekający nie był władny rozstrzygnąć inaczej niż pierwotnie o przeznaczeniu działki nr 465/8 o powierzchni 0,08 ha zabudowanej stodołą, nawet gdyby doszedł do odmiennych wniosków co do merytorycznych racji wyboru nabywcy. Ocena przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia o wyborze kandydatów, przeprowadzona w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji administracyjnych, ma za podstawę racjonalne argumenty, a wyprowadzone z nich rozumowanie przekonująco uzasadnia zajęte stanowisko.
Reasumując dotychczasowe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji w ostatecznym rezultacie odpowiadają prawu. Mając powyższe na względzie, skargę oddalono na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.