Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 16 lipca 1993 r., SA/Wr 428/93

Teza

Rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być towarem w rozumieniu art. 2 pkt 1 Prawa celnego i przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą oraz podlegać odprawie celnej oznaczającej decyzję organu celnego o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym lub dopuszczeniu do wywozu za granicę.

Rzecz skradziona nie może być dopuszczona do obrotu na polskim obszarze celnym ponieważ nie może stanowić przedmiotu obrotu z zagranicą.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 17 kwietnia 1992 r. R.W. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Celnego o zwrot należności celnych, które uiścił w związku z dokonaną w 12 kwietnia 1990 r. odprawą celną pojazdu samochodowego marki "Audi 80".

Decyzją z dnia 7 lipca 1992 r. na podstawie art. 20 ust. 1 i art. 69 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ Dyrektor Urzędu Celnego uchylił decyzję z dnia 12 kwietnia 1990 r. w części dopuszczenia tego pojazdu do obrotu na polskim obszarze celnym i jednocześnie odmówił zwrotu uiszczonego cła. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 69 ust. 2 Prawa celnego zwrotu cła dokonuje się na pisemny wniosek podmiotu, który uprzednio dokonał obrotu z zagranicą towarem będącym przedmiotem powrotnego wywozu, jeżeli od dnia odprawy pierwotnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy. Tymczasem w niniejszej sprawie pierwotnej odprawy celnej dokonano 12 kwietnia 1990 r. a powyższy samochód wyjechał za granicę 29 sierpnia 1991 r., a więc już po upływie 12 miesięcy.

W odwołaniu od tej decyzji R.W. wniósł o jej zmianę przez "uchylenie odmowy zwrotu cła uiszczonego w dowodzie odprawy celnej wywiezionego za granicę samochodu marki Audi 80". Od odprawy celnej pierwotnej z dnia 12 kwietnia 1990 r. do odnalezienia skradzionego samochodu i zabezpieczenia go przez policję do sprawy, które nastąpiło 30 listopada 1990 r. upłynęło siedem miesięcy. Taki jest też okres, w którym samochód znajdował się w bezpośrednim użytkowaniu skarżącego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 20 Prawa celnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 20 ust. 2 Prawa celnego podmiotowi, który uprzednio dokonał przywozu z zagranicy towaru będącego przedmiotem powrotnego wywozu zwraca się: pobrane cło, jeżeli powrotny wywóz następuje do 6 miesięcy licząc od daty dokonania odprawy celnej pierwotnej; 50 proc. pobranego cła, jeżeli powrotny wywóz następuje w okresie od 6 do 12 miesięcy od daty dokonania odprawy celnej pierwotnej. Ponieważ skarżący wywiózł samochód za granicę po upływie 12 miesięcy brak podstaw prawnych do zwrotu uiszczonego cła przewozowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.W. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej jako niezgodnej z prawem. Skarżący zarzucił, że samochód za granicę wywiózł po 12 miesiącach, nie on sam, a oddział okręgowy PZU jako pełnomocnik niemieckiej firmy asekuracyjnej. Od odprawy celnej pierwotnej z dnia 12 kwietnia 1990 r. do odnalezienia skradzionego samochodu i zabezpieczenia go przez policję 30 listopada 1990 r. upłynęło siedem miesięcy; taki jest też okres, w którym samochód znajdował się w użytkowaniu skarżącego. Skradziony skarżącemu samochód postanowieniem prokuratora rejonowego z dnia 6 sierpnia 1991 r. został zabezpieczony gdyż okazało się w czasie kontroli, że został skradziony w Hamburgu, o czym skarżący nie wiedział, a następnie wydany PZU, który wywiózł go za granicę. Na fakt przekazania pojazdu za granicę, po upływie 12 miesięcy skarżący nie miał wpływu. Nieprawdziwe jest w świetle dokumentów twierdzenie GUC, że to skarżący wywiózł samochód za granicę uchybiając ustawowemu terminowi. Prokuratura ani policja, po odnalezieniu skradzionego skarżącemu samochodu nie zawiadomiła go. Skarżący dowiedział się o powyższym gdy postanowiono o przekazaniu pojazdu PZU.

W odpowiedzi na skargę organu odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ reguluje zasady obrotu towarowego z zagranicą, obowiązki celne, zasady postępowania celnego oraz ustrój organów celnych /art. 1 pkt 1/. Obrót towarowy z zagranicą oznacza przy tym przywóz towarów z zagranicy, wywóz towarów za granicę oraz przewóz towarów przez polski obszar celny, niezależnie od sposobu ich przemieszczania przez granicę celną /art. 2 pkt 3/. Towar w pojęciu tej ustawy oznacza natomiast każdą rzecz ruchomą, jak również energię elektryczną, cieplną lub inną, która może być przedmiotem obrotu z zagranicą /art. 2 pkt 1/.

W sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że sprowadzony z Niemiec do kraju przez skarżącego samochód osobowy marki "Audi 80" został w Niemczech skradziony i po ustaleniu tej okoliczności zwrócony prawowitemu właścicielowi.

Rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być jednakże towarem w rozumieniu art. 2 pkt 1 Prawa celnego i przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą oraz podlegać odprawie celnej oznaczającej decyzję organu celnego zawierającą rozstrzygnięcie o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym lub do wywozu za granicę celną oraz o wymiarze należności celnych. Inaczej mówiąc rzecz skradziona nie może być dopuszczona do obrotu na polskim obszarze celnym ponieważ nie może stanowić przedmiotu obrotu z zagranicą.

Wobec powyższego decyzja o dopuszczeniu tego pojazdu do wolnego obrotu na polskim obszarze celnym oraz o wymiarze cła była sprzeczna z prawem i jako taka nie może się utrzymywać w obrocie prawnym. Uchyleniu przez organ celny podlegało zatem nie tylko rozstrzygnięcie o dopuszczeniu tego samochodu do obrotu na polskim obszarze celnym ale i o wymiarze cła.

Odprawa celna, jak z cytowanego wyżej przepisu art. 2 pkt 1 wynika, stanowi bowiem decyzję, w której organ celny rozstrzyga jednocześnie o tych dwóch kwestiach. Cło pobrane niezasadnie podlegało więc zwrotowi na ogólnych zasadach poza trybami określonymi w art. 20 ust. 2 i art. 69 ust. 1 Prawa celnego, który nie wyklucza także jednoczesnego uchylenia, w przypadkach w nim podanych, decyzji w części dotyczącej dopuszczenia towaru odpowiednio do obrotu na polskim obszarze celnym albo do wywozu za granicę i kwoty cła podlegającej zwrotowi.

Zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą należało zatem uchylić w części wskazanej w sentencji wyroku jako naruszające wymienione wcześniej zasady, na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa.