Uzasadnienie
Uwzględniając odwołanie współwłaścicieli budynku przy ul. K. nr 46 w W., Kierownik Biura Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych Urzędu Miejskiego w W. decyzją z dnia 6 lutego 1988 r. nr SA-V-6214/115/88 uchylił decyzję Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu dzielnicowego w W. i odmówił zameldowania Marka K. na pobyt stały w lokalu nr 3 w wymienionym budynku. W ocenie organu Marek K. nie jest osobą bliską najemczyni lokalu - Grażyny D., a zatem nie ma uprawnienia do przebywania w tym mieszkaniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grażyna D. podnosi, że w lokalu nr 3 mieszka od 1969 r. na podstawie decyzji o przydziale. Od 9 lat mieszka z nią Marek K., z którym pozostaje w trwałym konkubinacie, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. Będąc zatem dla niej osobą bliską, Marek K. ma prawo zameldowania się w mieszkaniu. Odmienna decyzja została wydana z oczywistym naruszeniem prawa i sprzecznie z zasadami współżycia społecznego.
Odpowiadając na skargę organ II instancji zauważa, że Marek K. nie uzyskał potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu od właściciela budynku - Wiesława G. Zwraca także uwagę na fakt, iż Marek K. wcześniej nie ubiegał się o zameldowanie w tym lokalu, a uczynił to dopiero wtedy, gdy dowiedział się o planowanym kapitalnym remoncie budynku przy ul. K. Ze względu na te okoliczności oraz "ochronę własności prywatnej" organ wnosi o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zadaniem organów do spraw ewidencji ludności nie jest "ochrona własności prywatnej", lecz stosowanie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/. Ustawa ta normuje sprawy ewidencji ludności, która polega między innymi na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Obywatel polski przebywający stale na terytorium Polski jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego /art. 5 ust. 1 powołanej ustawy/, przez które rozumie się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania /art. 6 ust. 1 tej ustawy/. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania /art. 47 ust. 1 tej samej ustawy/, które przybiera postać czynności rejestracyjnej, rodzącej skutki prawne. Jeżeli zaś zgłoszone dane budzą wątpliwości, to wówczas o dokonaniu zameldowania rozstrzyga ten organ w drodze decyzji administracyjnej /art. 47 ust. 2 powołanej ustawy/.
Dokonując zameldowania na pobyt stały zarówno w drodze czynności rejestracyjnej, jak i dopiero po wydaniu decyzji rozstrzygającej wątpliwości, organ do spraw ewidencji ludności nie jest właściwy do badania motywów skłaniających stronę do ubiegania się o zameldowanie. rzeczą organu bowiem jest tylko zweryfikowanie obu koniecznych przesłanek takiego zameldowania. Pierwsza z nich - to zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Druga zaś - to wykazanie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, albowiem osoba ubiegająca się o zameldowanie na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące jest obowiązana przedstawić - wraz ze zgłoszeniem danych wymaganych do zameldowania - potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie.
Powinność wskazania, czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje powyższe uprawnienie, obciąża właściciela domu, w którym znajduje się lokal /art. 29 ust. 1 powołanej ustawy/. Stosownie zaś do par. 7 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U. nr 32 poz. 176/ potwierdzenia takiego dokonuje właściciel lub zarządca budynku na formularzu zgłoszenia pobytu, na którym umieszcza się dane wymagane przy zameldowaniu. Jeżeli strona nie przedstawi takiego "potwierdzenia", par. 8 powyższego rozporządzenia dopuszcza jej zameldowanie na pobyt czasowy do 2 miesięcy, o ile osoba ubiegająca się o zameldowanie przebywa w tym lokalu.
Jednakże organ do spraw ewidencji ludności nie jest związany stanowiskiem właściciela lub zarządcy budynku w omawianej materii. Artykuł 50 powyższej ustawy upoważnia ten organ do sprawowania nadzoru nad wykonywaniem obowiązków określonych w ustawie, a więc także obowiązku potwierdzenia przez właścicieli /zarządców/ budynku uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 29 ust. 1/. Dowód w postaci "potwierdzenia uprawnień" umieszczonego na formularzu zgłoszenia zameldowania bądź odmowy takiego potwierdzenia podlega ocenie przez ten organ, "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości", pod kątem zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym.
Weryfikując odmowę potwierdzenia uprawnień przez właściciela budynku organy do spraw ewidencji ludności powinny pamiętać, że z przepisów prawa wynikają uprawnienia osoby zabiegającej o zameldowanie do wspólnego zamieszkiwania z osobą zajmującą dany lokal. Niewątpliwie mieści się w tym obszarze zdarzeń także sytuacja prawna wspólnie zamieszkujących małżonków oraz osób bliskich prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Osoba bliska najemcy, zamieszkała wspólnie z nim w lokalu objętym stosunkiem najmu, ma uprawnienie pochodne do przebywania w lokalu bez względu na stanowisko właściciela budynku; wynajmujący /właściciel/ nie udziela zgody na zameldowanie, lecz jedynie potwierdza /poświadcza/ rzeczywiste uprawnienia do przebywania w lokalu.
Ochrona prawna własności, nie należąca zresztą do organów do spraw ewidencji ludności, nie może niweczyć uprawnień przysługujących innym osobom. Właściciel rzeczy wprawdzie korzysta z niej z wyłączeniem innych osób, jednakże zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności oraz w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
Organ I instancji bez podania motywów uznał Marka K. za osobę bliską najemczyni lokalu - Grażyny D.; organ odwoławczy równie gołosłownie odmawia mu tej kwalifikacji, wyciągając z takiego ustalenia wniosek o braku uprawnień Marka K. do przebywania w lokalu. Organ ten przeoczył zapewne treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, zaliczającego do osób bliskich najemcy także "osoby pozostające faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim". Takie osoby wprawdzie nie korzystają z uprawnień przysługujących z mocy prawa małżonkom wspólnie zajmującym lokal /art. 10 ust. 3 prawa lokalowego/, ale należą do kręgu osób bliskich i przysługują im wszelkie uprawnienia przyznawane przepisami tej ustawy, w szczególności zaś do wspólnego zamieszkiwania z najemcą. Nie ustosunkowując się do twierdzenia skarżącej, że Marek K. jest wieloletnim konkubentem, i bez dostatecznych podstaw w materiale dowodowym organ odwoławczy - odmawiając uznania Marka K. za osobę bliską najemczyni - nie mógł zatem dokonać prawidłowych ustaleń co do przysługiwania mu rzeczywistego uprawnienia do przebywania w lokalu.
Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię nakazuje uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa, a uwzględnienie skargi nakazywało zasądzić zwrot kosztów w myśl art. 208 Kpa.