Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 21 listopada 1989 r., SA/Wr 503/89

Teza

Dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osoby, które miały pochodne uprawnienie do lokalu, oznacza utratę uprawnień do przebywania w tym lokalu /art. 15 ust. 2, zdanie pierwsze ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Danuty W. na decyzję Kierownika Biura Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych Urzędu Miejskiego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 1989 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Uzasadnienie

Na wniosek najemcy lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. nr 30 Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Dzielnicowego we Wrocławiu decyzją z dnia 23 października 1987 r. nr SA-E-6213/72/87 orzekł o wymeldowaniu Danuty i Zbigniewa małżonków W. z pobytu stałego w tym lokalu, powołując jako podstawę materialnoprawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Decyzja ta stała się ostateczna.

Na skutek wystąpienia Prokuratora Rejonowego, sygnalizującego wady postępowania w ramach prokuratorskiej kontroli przestrzegania prawa i wydanie decyzji "pomimo niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w przedmiotowej sprawie", postanowieniem z dnia 11 maja 1988 r., powołującym się na art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Dzielnicowego we Wrocławiu wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 23 października 1987 r. o wymeldowaniu, stwierdzając, że "wyszły na jaw nowe dowody i istotne okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydaniu decyzji", a które nie były wówczas organowi znane.

W wyniku powtórnego przeprowadzenia postępowania organ stopnia podstawowego ustalił, że Danuta i Zbigniew małżonkowie W. opuścili sporny lokal bez wymeldowania w 1985 r. i utracili uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Przyjmując, że wystąpiły przesłanki do wymeldowania ich na podstawie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, organ ten odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji z braku podstaw do jej uchylenia określonych w art. 145 par. 1 Kpa.

Organ odwoławczy podzielił powyższe stanowisko i - nie uwzględniwszy odwołania Danuty i Zbigniewa małżonków W. - decyzją z dnia 22 lutego 1989 r. nr EDO-VI-6214-2/169/88 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji jako trafną i prawidłową. Organ odwoławczy jednocześnie skonstatował, że w wyniku zamiany lokali mieszkalnych, dokonanej w trybie przepisów prawa lokalowego, najemcą spornego lokalu jest obecnie osoba obca dla odwołujących się, nie związana z nimi żadnym stosunkiem prawnym. Natomiast rodzice Zbigniewa W., którzy byli najemcami tego lokalu przed zamianą, mieszkają obecnie w W. przy ul. K. nr 17.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną Danuta W. zarzuciła, że zamiana lokali między jej teściami a małżonkami S. była nieprawidłowa, gdyż nie uwzględniła ich uprawnień do lokalu nr 16 przy ul. nr 30. Zaprzeczyła równocześnie, aby z miejsca stałego pobytu, którym jest wspomniany lokal, wyprowadziła się dobrowolnie. Uważa także, iż nie utraciła uprawnień do przebywania w tym lokalu. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Jak wynika z wywiadów przeprowadzonych przez organy MO oraz z przesłuchania świadków i stron, skarżąca wyprowadziła się z lokalu swoich teściów /wraz z mężem/ w grudniu 1985 r., nie dopełniwszy obowiązku wymeldowania się. Uprawnienie do przebywania w lokalu będącym miejscem stałego pobytu wynikało z woli najemców tego lokalu; było więc uprawnieniem pochodnym. Z chwilą dobrowolnego opuszczenia tego lokalu małżonkowie W. uprawnienie to utracili. Na podstawie materiału sprawy organ orzekający nie dał wiary skarżącej, iż opuszczenie lokalu teściów było spowodowane niedozwolonymi środkami mającymi charakter wymuszenia. Gdyby skarżąca była rzeczywiście zmuszona do działania, w wyniku którego doszło do pozbawienia jej wraz z mężem lokalu, szukałaby ochrony za pomocą środków prawnych, a zwłaszcza w drodze powództwa o przywrócenie posiadania.

Sytuacja prawna skarżącej i jej męża uległa pogorszeniu po zamianie spornego lokalu przez dotychczasowych najemców na lokal przy ul. K. nr 17. W wyniku tej zamiany, dokonanej za zgodą uprawnionych organów /decyzja ostateczna/, najemcami omawianego lokalu przy ul. nr 30 zostali małżonkowie S., osoby obce w stosunku do skarżącej i jej męża, z którymi nie łączy ich żaden stosunek prawny. W tych okolicznościach słusznie przyjęto, że wystąpiły obie przesłanki z art. 15 ust. 2 /zdanie pierwsze/ ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, skarżąca bowiem utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 tej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, wyprowadzając się w 1985 r. do lokalu nr 10 przy ul. Z. nr 68.

Powyższe ustalenie dało podstawę do odmowy uchylenia decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa i z punktu widzenia oceny jej legalności jest ona niewadliwa, sąd administracyjny bowiem nie dostrzegł w niej elementów naruszenia prawa wpływającego na wynik sprawy.

Z powyższych względów na podstawie art. 207 par. 5 Kpa Sąd orzekł jak w sentencji.