Uzasadnienie
Tomasz S. ubiegał się o uznanie go za sprawującego bezpośrednią opiekę nad matką, Teresą S., i o odroczenie z tego tytułu odbycia zasadniczej służby wojskowej. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w L. z dnia 13 grudnia 1984 r. nr akt 19672 Teresa S. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów ze względu na stan narządów ruchu i inwalidztwo to zostało uznane za trwałe. Natomiast ojciec, Stanisław S., urodzony w 1935 r., orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w L. z dnia 28 sierpnia 1990 r. nr akt 400340 został zaliczony do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, inwalidztwo to zostało uznane za czasowe, przy czym stwierdzono, że może on sprawować opiekę nad inwalidą I grupy. Orzeczenie o zaliczeniu Stanisława S. do inwalidów drugiej grupy zostało wydane na skutek skierowania dokonanego przez Burmistrza Miasta J., po złożeniu przez Tomasza S. podania o odroczenie zasadniczej służby wojskowej.
W rodzinie Teresy i Stanisława małżonków S. jest jeszcze Alicja S., siostra Tomasza, urodzona w dniu 29 października 1972 r., uczennica, stanu wolnego.
Dnia 1 marca 1991 r. Burmistrz Miasta J. wyraził opinię o sytuacji rodzinnej poborowego, w której stwierdził, że Tomaszowi S. nie może być odroczona zasadnicza służba wojskowa ze względu na sprawowanie opieki nad matką.
Orzeczeniem z dnia 11 marca 1991 r. nr SO-6312-12/91 Rejonowa Komisja Poborowa w J, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony /Dz.U. 1988 nr 30 poz. 207/ oraz par. 21 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 12 września 1979 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru /Dz.U. nr 21 poz. 128/, odmówiła uznania Tomasza S. za sprawującego bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny i odroczenia mu zasadniczej służby wojskowej.
Na skutek odwołania Tomasza S. Wojewódzka Komisja Poborowa w L. orzeczeniem z dnia 5 kwietnia 1991 r. nr So.Sw.5213/3/91 utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Zdaniem tej Komisji, zgodnie z par. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz uznawania poborowych i żołnierzy za jedynych żywicieli rodzin /Dz.U. nr 68 poz. 413/ poborowego uznaje się za sprawującego bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny, jeżeli jego miejsce zamieszkania umożliwia mu codzienne sprawowanie tej opieki i nie ma innego pełnoletniego członka rodziny, bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa, zobowiązanego do jej sprawowania. Skoro ojciec Tomasza S. jest zdolny do sprawowania opieki nad swoją żoną, co stwierdziła wyraźnie Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądań wnioskodawcy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Tomasz S. zarzuca, że ustalenia Komisji Poborowej co do zdolności fizycznej jego ojca do sprawowania bezpośredniej opieki nad żoną Teresą są niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż stan zdrowia ojca uniemożliwia mu pełnienie tego obowiązku. W istocie bowiem ojciec również wymaga bezpośredniej opieki innej osoby i w ostatnim okresie swego zatrudnienia pracował w spółdzielni inwalidów w dziale pracy chronionej pod opieką pielęgniarki.
W odpowiedzi na skargę zastępca przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Poborowej wniósł o oddalenie skargi, podając, że skarżący nie spełnia warunków do uznania go za sprawującego bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny i odroczenia zasadniczej służby wojskowej.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący oświadczył, że od orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia wniósł odwołanie do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w zakresie uznania ojca za zdolnego do sprawowania opieki nad matką, jednakże dotychczas postępowanie administracyjne nie zostało zakończone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Pogląd komisji poborowych obu instancji co do warunków uznania poborowego za sprawującego bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny jest w zasadzie słuszny.
Zgodnie z par. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz uznawana poborowych i żołnierzy za jedynych żywicieli rodzin /Dz.U. nr 68 poz. 413/ przesłanka uznania poborowego za sprawującego bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny, będącym inwalidą I grupy, oprócz zamieszkiwania w miejscu umożliwiającym codzienne sprawowanie tej opieki, jest warunek negatywny w postaci braku innego pełnoletniego członka rodziny bliższego mu lub równego stopniem pokrewieństwa, zobowiązanego do jej sprawowania, a w razie gdy krewny taki jest inwalidą II grupy, niezbędne jest orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia o jego zdolności do sprawowania opieki nad inwalidą I grupy.
Rejonowa i Wojewódzka Komisje Poborowe, rozstrzygając żądanie Tomasza S., ograniczyły zakres swoich ustaleń wyłącznie do okoliczności, że w rodzinie poborowego opiekę nad matką może sprawować ojciec, który wprawdzie został zaliczony do inwalidów II grupy, jednakże według orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia jest zdolny do wykonywania opieki nad członkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidów. (...)
Skargę należało uznać za uzasadnioną.
Według par. 3 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1983 r. w sprawie zasad działania komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu odwoławczego oraz sprawowania nadzoru nad działalnością tych komisji /Dz.U. nr 36 poz. 166/ komisje lekarskie działają w dwóch instancjach, a podstawę do wydania decyzji w sprawach świadczeń uzależnionych od inwalidztwa stanowi bądź orzeczenie obwodowej komisji lekarskiej, od którego nie wniesiono odwołania i nie zgłoszono zarzutu nieważności, bądź orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej /II instancja/. Podstawę zatem do wydania decyzji uzależnionych od inwalidztwa stanowi ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej.
W konsekwencji powyższego również przewidziane w 4 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. ustalenie co do zdolności do sprawowania opieki nad inwalidą I grupy przez innego niż poborowy członka rodziny, zaliczonego do II grupy inwalidów, może być dokonane tylko na podstawie ostatecznego orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.
W aktach sprawy znajdują się dwa wypisy orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w L., stwierdzające, że ojciec skarżącego, inwalida II grupy, może sprawować opiekę nad swoja żoną, inwalidą I grupy. Na wypisach tych jednak brak jest adnotacji, że orzeczenie to jest ostateczne, a skarżący zarzuca, że od powyższego orzeczenia wniósł odwołanie, które dotychczas nie zostało rozpatrzone przez Wojewódzką Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia.
Ponadto w treści obu wypisów występują słowne rozbieżności, wobec czego trudno jest określić, który z nich zgodny jest z brzmieniem oryginału orzeczenia. Powyższe wątpliwości wymagają również wyjaśnienia.
Wobec powyższego zaskarżone orzeczenie należało uchylić na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.
Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 208 Kpa.