Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Grażyny O. jest decyzja Izby Skarbowej w Wałbrzychu z dnia 13 grudnia 1983 r. nr IS. V/2-3252/1a/37/83, utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w D. z dnia 6 października 1983 r. nr US. II-287/83, którą odmówiono jej zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego w związku z prowadzoną działalnością rzemieślniczą w zakresie szlifowania szkieł ozdobnych i kryształów.
Organy podatkowe obu instancji uznały, że Grażynie O. nie przysługuje okresowe zwolnienie od podatków, gdyż naruszyła przepis par. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/, uruchamiając produkcję przed uzyskaniem zezwolenia na wykonywanie rzemiosła i przed zgłoszeniem obowiązku podatkowego. produkcję bowiem podjęto już w marcu 1983 r., a zezwolenie uzyskano i deklarację podatkową złożono w maju 1983 r.
Skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej, wywodząc, że wyroby ujęte w protokole kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w D. w dniu 22 marca 1983 r. były jedynie próbkami powstałymi w wyniku dokonywania badań uciążliwości działania zainstalowanych maszyn. Badania te były przeprowadzone przez przedstawicieli Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w D., a także Wydziału Handlu i Usług oraz Inspektora Pracy i cechu Rzemiosł Różnych na skutek skarg mieszkańca budynku, wnoszonych już w trakcie wykonywania adaptacji pomieszczenia na zakład rzemieślniczy. Wizje i kontrole odbywały się w lutym i marcu /było ich około 10/ i miały za zadanie stwierdzenie stopnia uciążliwości zakładu oraz sprawdzenie warunków pracy dla dokonania ustaleń, od których zależało wydanie decyzji zezwalającej na uruchomienie zasadniczej działalności.
Skarżąca wywodziła, że kontrola przeprowadzona przez pracowników Urzędu Skarbowego w dniu 22 marca 1983 r. była bezprawna, ponieważ przeprowadzający kontrolę nie znali zagadnienia szlifowania szkła i kryształów i wadliwie przyjęli produkcję próbną, nie wykończoną za wyrób gotowy.
Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. W wyniku dwukrotnych kontroli dokonanych w marcu 1983 r. Urząd Skarbowy stwierdził, że Grażyna O. prowadziła działalność produkcyjną przed uzyskaniem przez nią zezwolenia i oferowała do sprzedaży wyroby gotowe, o czym świadczyła ekspozycja w oknie wystawowym.
W odpowiedzi na skargę przyznano, że kontrola w dniu 12 marca 1983 r. nie była przeprowadzona zgodnie z art. 167 par. 2 Kpa, jednakże protokół z drugiej kontroli - w dniu 22 marca 1983 r. - skarżąca podpisała.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od ustalenia, jakie czynności podjęła Grażyna O. przed uzyskaniem zezwolenia na wykonywanie rzemiosła oraz od oceny, czy czynności te stanowią podjęcie działalności rzemieślniczej w zakresie wytwarzania i szlifowania szkieł ozdobnych i kryształów, na którą to działalność uzyskała zezwolenie dopiero w dniu 13 maja 1983 r.
Zebrany materiał dowodowy wykazuje, że w zakładzie Grażyny O. organy podatkowe przeprowadziły kontrolę w dniach 12 i 22 marca 1983 r. Protokół z kontroli w dniu 12 marca 1983 r. nie stanowi dowodu, na podstawie którego można by dokonać prawidłowych ustaleń, nie tylko dlatego, że przeprowadzona w tym dniu kontrola nie odpowiadała warunkowi określonemu w art. 167 par. 2 Kpa - co przyznano w odpowiedzi na skargę, lecz także ze względu na nieodnotowanie w tym protokole istotnych spostrzeżeń. Stwierdzono w nim jedynie, że "(...) w zakładzie w oknie wystawowym znajdowały się ekspozycje stałe tzn. 3 karafki, owocarka, komplet deserowy (...)".
Natomiast w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22 marca 1983 r. stwierdzono, że w warsztacie skarżącej, poza szlifierkami do szkła i tarczami szlifierskimi, znajdowała się ekspozycja stała złożona z 3 karafek, kompletu deserowego, 6 szklanek oraz 6 różnych kieliszków, a ponadto kieliszki i szklanki określone jako "nowe" /180 i 106 sztuk/ oraz kieliszki i "koniakówki" /283 i 40 sztuk/ oznaczone jako "w produkcji". Na podstawie tych twierdzeń wywiedziono wniosek, że Grażyna O. rozpoczęła działalność rzemieślniczą już w marcu 1983 r.
Wniosek taki byłby prawidłowy, gdyby nie występowanie szczególnych okoliczności, które - według skarżącej - spowodowały podjęcie przez nią pewnych wstępnych czynności produkcyjnych. Skarżąca bowiem wyjaśniła, że zarówno półprodukty /wyroby w produkcji/, jak i przedmioty przeznaczone do obróbki /zakupione szklanki i kieliszki "surowe"/, znajdowały się w zakładzie z tego powodu, iż - ze względu na skargi osób sprzeciwiających się uruchomieniu warsztatu szlifowania szkła i kryształów - była zmuszona do kilkakrotnego uruchomienia produkcji próbnej na okres po parę godzin dla zbadania ewentualnej uciążliwości zakładu i pomiarów natężenia hałasu, co należało przeprowadzić przed uzyskaniem zezwolenia na wykonywanie rzemiosła i zgłoszeniem obowiązku podatkowego.
Wyjaśnienia Grażyny O. są wiarygodne, ponieważ znajdują potwierdzenie w piśmie Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w D. z dnia 27 października 1983 r., wskazującym, że w związku ze skargą F. Cz. przeprowadzono w zakładzie Grażyny O. pomiary natężenia dźwięku. Pomiary te wykonano w warsztacie podczas szlifowania wyrobów szklanych i w trzech mieszkaniach. Także z pisma Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w D. z dnia 27 października 1983 r. wynika, że w warsztacie skarżącej przeprowadzono kilkakrotnie wizje lokale w celu ustalenia, czy praca maszyn oddziaływa szkodliwie, przy czym w toku tych wizji wykonywano wyroby dla zbadania powstających uciążliwości.
W tych okolicznościach nie można uznać, że skarżąca prowadziła działalność rzemieślniczą bez zezwolenia, gdyż występowała obiektywna konieczność przeprowadzenia prób produkcyjnych, a w toku kontroli ustalono, że wyroby gotowe znajdujące się w zakładzie to w istocie egzemplarze ekspozycyjne, a nie przedmioty przeznaczone do sprzedaży, pozostałe przedmioty zaś to półprodukty lub wyroby surowe przeznaczone dopiero do obróbki. Nie stwierdzono natomiast sprzedaży wyrobów gotowych.
Podjęcie w warsztacie rzemieślniczym działalności produkcyjnej przed uzyskaniem zezwolenia na wykonywanie rzemiosła i zgłoszeniem obowiązku podatkowego nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli było to wynikiem konieczności przeprowadzenia badań nad stopniem uciążliwości pracy maszyn dla otoczenia, które to badania były niezbędne w celu rozstrzygnięcia sprawy wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie rzemiosła, a podjęte czynności nie wykraczały poza potrzeby prób.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy - zdaniem Sądu - nie wskazuje, że działania skarżącej wynikały z innej potrzeby niż przeprowadzenie prób produkcyjnych, a samo przygotowanie ekspozycji wyrobów wykonywanych w warsztacie, jeżeli nie jest połączone ze sprzedażą tych wyrobów, nie jest jeszcze czynnością wskazującą na podjęcie działalności zarobkowej, jest to bowiem czynność przygotowawcza.
Podkreślić w końcu trzeba, że orzeczeniem z dnia 25 lipca 1983 r. Grażyna O. została uniewinniona przez Kolegium Rejonowe do Spraw Wykroczeń przez Naczelnika Miasta w D. od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 60 par. 1 Kw w postaci prowadzenia zarobkowej działalności wytwórczej bez zezwolenia.
Skoro zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Urzędu Skarbowego w D. zostały podjęte z naruszeniem art. 80 Kpa oraz par. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/ i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, uchylono oba te rozstrzygnięcia na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.