Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 3 października 1991 r., SA/Wr 573/91

Teza

Unormowania ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej /Dz.U. nr 53 poz. 297 ze zm./ oraz akty wykonawcze wydane na jej podstawie mają moc wiążącą także wobec jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 28 marca 1991 r., wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm.) Wojewoda W. stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w W. w sprawie przyznania Prezydentowi Miasta W. miesięcznego limitu 2.500 km na jazdy lokalne.

Zdaniem organu nadzoru uchwała ta jest sprzeczna z par. 7 ust. 2 i 3 zarządzenia Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. w sprawie używania samochodów osobowych, motocykli i motorowerów do celów służbowych /M.P. nr 16 poz. 117 ze zm./, który stanowi, że miesięczny limit przebiegu kilometrów wraz z limitem na jazdy lokalne nie powinien przekraczać 800 km, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być zwiększony do 1.500 km.

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody zaskarżyła Gmina Miejska W. podnosząc, że uchwała Rady Miejskiej znajduje w istocie podstawę w art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, gdyż dotyczy ona zasad korzystania z samochodu służbowego, który stanowi mienie gminy. Uchwała ta jest zatem aktem przepisów gminnych, wydanym w zakresie zarządu mieniem gminnym i wobec tego nie ma do niej zastosowania zarządzenie Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 8 maja 1989 r.

W odpowiedzi na skargę wojewoda W. wyjaśnił, że według par. 1 powyższego zarządzenia jego przepisy mają zastosowanie do państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji spółdzielczych i społecznych, a więc do wszystkich jednostek organizacyjnych poza sektorem prywatnym. Pogląd ten znajduje oparcie w art. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. Prawo. budżetowe /Dz.U. nr 4 poz. 18/, z którego wynika, że do gmin mają zastosowanie przepisy finansowe obowiązujące jednostki budżetowe. Zdaniem wojewody W. uchwała Rady Miejskiej nie dotyczy dysponowania samochodem osobowym stanowiącym własność gminy, lecz przyznaje określone świadczenie pracownikowi, którym jest Prezydent Miasta, z tytułu używania tego samochodu dla celów służbowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zarządzeniem Ministra Transportu, Żeglugi, i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. w sprawie używania samochodów osobowych, motocykli i motorowerów do celów służbowych uregulowane zostały zasady używania do celów służbowych państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji spółdzielczych i społecznych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów:

1/ stanowiących własność tych jednostek i przeznaczonych do zaspokajania celów służbowych;

2/ stanowiących własność tych jednostek i oddawanych przez nie do używania pracownikom na podstawie umów zawieranych zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego;

3/ stanowiących własność pracowników i używanych do celów służbowych. Następnie zarządzeniem Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 18 października 1989 r. /M.P. nr 35 poz. 279/ wprowadzone zostały zmiany w zarządzeniu z dnia 9 maja 1989 r. polegające na wykreśleniu z jego treści wszystkich przepisów dotyczących używania przez pracowników na podstawie umów cywilnych - samochodów osobowych, motocykli i motorowerów stanowiących własność państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji spółdzielczych i społecznych.

W konsekwencji tych zmian zgodnie z par. 2 ust. 1 i 2 powołanego zarządzenia koszty utrzymania i eksploatacji pojazdu służbowego pokrywa jednostka organizacyjna będąca właścicielem tego pojazdu z tym, że pojazdem służbowym może kierować osoba zatrudniona w charakterze kierowcy, a także kierownik jednostki organizacyjnej lub osoba pisemnie przez niego upoważniona.

Pokrywanie kosztów utrzymania i eksploatacji pojazdu służbowego następuje na podstawie udzielonych zaliczek, rozliczanych na ogólnych zasadach, przez osobę kierującą pojazdem albo na podstawie przedstawionych przez nią rachunków.

Powołane zarządzenie nie przewiduje natomiast ustalania dla osoby kierującej pojazdem służbowym ryczałtu pieniężnego w wysokości określonego miesięcznego limitu przebiegu kilometrów.

Tego rodzaju formę rozliczania kosztów użycia pojazdów samochodowych przewiduje par. 6 i par. 7 powołanego zarządzenia z dnia 9 maja 1989 r. tylko przy używaniu w jazdach lokalnych do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów, stanowiących własność pracowników. W par. 7 ust. 2 i 3 zarządzenia dopuszczalna wielkość miesięcznego limitu przebiegu kilometrów w jazdach lokalnych określona została na 500 km, a w jednostkach budżetowych - miesięcznie limit przebiegu kilometrów łącznie z limitem na jazdy lokalne ustalony został na 1.500 km.

Zarządzenie Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. wydane zostało na podstawie upoważnienia z art. 26 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej /Dz.U. nr 53 poz. 297 ze zm./ i jako takie obowiązuje ono wszystkie jednostki państwowe, spółdzielnie i organizacje społeczne, w tym także jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.

Uchwała Gminy W. w sprawie przyznania Prezydentowi Miasta miesięcznego limitu na jazdy lokalne stanowi wyraźne odstępstwo od zasady rozliczenia kosztów używania i eksploatacji samochodów służbowych, określonej w par. 2 zarządzenia, a ustalony limit kilometrów w wysokości 2.500 km przekracza znacznie dopuszczalne wielkości takiego limitu przyznawanego pracownikom za używanie samochodów własnych dla celów służbowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca gmina wyjaśniła, że ustalenie powyższego limitu nastąpiło na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/ i dotyczy zasad korzystania z samochodu osobowego stanowiącego mienie komunalne gminy, a nie ustalenia takiego limitu dla Prezydenta Miasta.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że państwowa i spółdzielcza, a także samorządowa jednostka organizacyjna może ustalać limity przebiegu kilometrów dla własnych samochodów osobowych, co podyktowane być może względami oszczędnościowymi.

Wyjaśnienie gminy W. pozostaje jednak w sprzeczności z brzmieniem uchwały Rady Miejskiej Gminy W. z dnia 26 lutego 1991 r. którą wyraźnie ustalono miesięczny limit przebiegu kilometrów samochodem dla Prezydenta Miasta. W tym stanie rzeczy wobec niezgodności powyższej uchwały z przepisami zarządzenia Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze organu nadzoru należało oddalić.