Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 13 kwietnia 1984 r., SA/Wr 622/83

Tezy

Wzajemna zamiana mieszkań pomiędzy stronami, z których jedna - jeszcze przed sfinalizowaniem zamiany - opuściła zajmowany lokal z powodu wyjazdu na pobyt stały za granicę, tracąc tym samym uprawnienia najemcy, narusza przepisy prawa /art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe - Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Wiesławy B. na decyzję Wojewody Wałbrzyskiego z dnia 30 czerwca 1983 r. w przedmiocie odmowy zezwolenia na zamianę mieszkań między stronami.

Uzasadnienie

Wiesława B. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Wojewody Wałbrzyskiego z dnia 30 czerwca 1983 r. nr GKM.II.8174/1/97/83, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Miasta D. z dnia 25 maja 1983 r. nr ZKGT.III-8174/VI-87/83, który odmówił udzielenia zezwolenie na wzajemną zamianę mieszkań pomiędzy skarżącą a Joannisem K. Skarżąca zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów prawa lokalowego, które nakazują " każdym przypadku udzielić zezwolenia na zamianę lokali", chyba że nastąpiłoby w jej wyniku "istotne pogorszenie warunków mieszkaniowych". Tymczasem rodziny obojga wnioskodawców liczą po 3 osoby i niezasadne jest usprawiedliwienie odmowy tym, że w wyniku zamiany jedna z rodzin zajmowałaby mieszkanie nieznacznie przegęszczone, skoro właśnie jej rodzina obecnie mieszka już w warunkach nadmiernego zagęszczenia. Natomiast jedynie na przypuszczeniu oparty jest wniosek organu, jakoby rodzina K. czyniła starania o wyjazd do Grecji.

Po wniesieniu tej skargi organ II instancji przeprowadziła uzupełniające postępowanie wyjaśniające, ustalając, że żona i córka Joannisa K. w sierpniu 1983 r. wyjechały na stałe do Grecji, sam wnioskodawca zaś w lipcu tego roku otrzymał paszport, deklarując 3 miesięczny pobyt w Grecji. W tej sytuacji, odpowiadając na skargę, organ nie dostrzega możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 200 par. 2 Kpa.

W związku z oświadczeniami skarżącej, że drugi wnioskodawca zamiany wkrótce powróci do Polski z czasowego pobytu w Grecji, Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie odroczył termin rozpoznania skargi, a następnie - rozpoznają sprawę - zważył, co następuje:

Celem instytucji zamiany mieszkań, uregulowanej przepisami art. 52-54 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, jest stworzenie dodatkowej formy zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oraz prawidłowego wykorzystania powierzchni mieszkaniowej w ramach istniejącego zasobu mieszkań. Z tego względu art. 53 prawa lokalowego wprawdzie uzależnia dokonanie zamiany lokali mieszkalnych od zgody ich dysponentów, to jednak nakazuje udzielenie zezwolenia na zamianę pomiędzy stronami, gdy jest to uzasadnione ich słusznymi interesami, wskazując jednocześnie cztery sytuacja, w których interesy te przede wszystkim zasługują na uwzględnienie.

Skarżąca pozostaje w błędnym przekonaniu, że "organ winien w każdym przypadku udzielić zezwolenia na zamianę lokali", a wyjątkiem od tej zasady może być jedynie "istotne pogorszenie warunków mieszkaniowych". W rzeczywistości bowiem art. 53 ust. 3 prawa lokalowego stanowi podstawę odmowy udzielenia zezwolenia na zamianę, gdyby spowodowała ona naruszenie obowiązujących przepisów prawa lub istotne pogorszenie warunków mieszkaniowych osób zajmujących część lokalu nie objętą zamianą. Oba mieszkania objęte w tej sprawie wnioskami o dokonanie zamiany mają charakter lokali samodzielnych, przeto przesłanką odmowy zezwolenia na tę zamianę mogło być tylko spowodowane nią naruszenie przepisów prawa. Wzajemna zamiana mieszkań pomiędzy stronami, z których jedna - jeszcze przed sfinalizowaniem zamiany - opuściła zajmowany lokal z powodu wyjazdu na stały pobyt za granicę, narusza w sposób oczywisty przepisy prawa lokalowego. Wstępnym warunkiem dopuszczalności zamiany jest posiadanie przez jej wnioskodawców uprawnień do lokali, albowiem art. 52 ust. 1 prawa lokalowego upoważnia do dokonania zamiany tylko "najemców lokali mieszkalnych", a osoba, która opuściła mieszkanie w związku z osiedleniem się poza granicami kraju, utraciła uprawnienia najemcy. Zamiana mieszkań w tych warunkach byłaby także sprzeczna z celem omawianej instytucji prawnej, służąc w istocie rzeczy ominięciu przepisów określających kryteria i tryb przydziału lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej, albowiem do tej kategorii należy mieszkanie "kwaterunkowe" opuszczone przez dotychczasowego najemcę.

Skoro Joannis K. - najemca jednego z lokali objętych wnioskowaną zamianą - nie podjął awizowanego zawiadomienia o trzeciej już rozprawie sądowej, wyznaczonej na dzień 6 kwietnia 1984 r. to, - uwzględniając opisane wyżej okoliczności sprawy - uzasadniony jest wniosek, iż przedłużył swój pobyt za granicą ponad deklarowany okres, co prowadzić może do pozostania tam na stałe. W takiej sytuacji zamiana lokali naruszyłaby przepisy prawa lokalowego, a zatem organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły udzielenia wnioskowanego zezwolenia, a ich stanowisko znajduje podstawę w art. 53 ust. 3 tej ustawy.

Wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia, skarga Wiesławy B. podlegała oddaleniu stosownie do art. 207 par. 5 Kpa.

Rozstrzygnięcie to nie zamyka wnioskodawcom drogi do ponownego ubiegania się o taką samą zamianę, gdy obie jej strony będą mogły złożyć stosowne oświadczenie woli, dysponując uprawnieniami do zajmowania lokali.