Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 22 listopada 1995 r., SA/Wr 706/95

Teza

1. Przepisy art. 8 ust. 2 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ skonstruowane zostały na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet bezsporne zaistnienie przesłanek faktycznych wynikających z tych przepisów nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji przyznającej podatnikowi omawiane ulgi podatkowe. Odmowa przyznania ulgi mogłaby zatem tylko wtedy być uznana za sprzeczną z prawem, gdyby organ stwierdzając wystąpienie przesłanek do udzielenia ulgi - odmowę swoją pozostawił bez uzasadnienia lub uzasadniając ją - przekroczył ramy uznania administracyjnego. Sprzeczne z prawem byłoby również wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdyby organ zaniechał przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie istnienia przesłanek ustawowych, lub gdyby istnienie ich negował mimo faktycznego ich spełniania przez podatnika.
2. Zaniechanie poboru podatku możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych, w stosunku do których nie upłynął jeszcze termin płatności. Natomiast wniosek o umorzenie dotyczyć może jedynie zaległości podatkowej. Stąd też łączne rozpoznanie obu tych wniosków w odniesieniu do jednej należności nie jest możliwe.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy zważył:

Przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 / przewiduje możliwość zarządzenia przez Ministra Finansów w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych a także gdy wymagają tego inne szczególne okoliczności. Uprawnienie takie posiadają również - w odniesieniu do poszczególnych podatników - organy podatkowe, przy czym poza spełnieniem kryteriów z powołanego art. 8 ust. 1 musi zaistnieć ponadto przesłanka zagrożenia zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika /art. 8 ust. 2 ustawy/.

Istnieje ponadto możliwość umorzenia zaległości podatkowych, a to stosownie do przepisu art. 31 ust. 1 omawianej ustawy, który pozwala na umorzenie zaległości ustawowych lub odsetek za zwłokę w całości lub w części w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych.

Powołane przepisy art. 8 ust. 2 i art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych skonstruowane zostały na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet bezsporne zaistnienie przesłanek faktycznych wynikających z tych przepisów nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji przyznającej podatnikowi omawiane ulgi podatkowe.

Odmowa przyznania ulgi mogłaby zatem tylko wtedy być uznana za sprzeczną z prawem, gdyby organ stwierdzając wystąpienie przesłanek do udzielenia ulgi - odmowę swoją pozostawił bez uzasadnienia lub uzasadniając ją - przekroczył ramy uznania administracyjnego. Sprzeczne z prawem byłoby również wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdyby organ zaniechał przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie istnienia przesłanek ustawowych, lub gdyby istnienie ich negował mimo faktycznego ich spełniania przez podatnika.

Jednakże, wbrew przekonaniu skarżących, żaden z opisanych przypadków w sprawie niniejszej nie zaistniał.

W szczególności zaś nie doszło do ograniczenia postępowania jedynie do kwestii sytuacji materialnej skarżących.

W szczególności bowiem, odmawiając uwzględnienia wniosku, organy wskazały na dobrą sytuację materialną podatników, jak też i na brak przesłanki w postaci zagrożenia zdolności gospodarczej prowadzonego zakładu. Nie można również nic zarzucić temu poglądowi organów orzekających, że w sytuacji wykazanych przez skarżących strat, udzielenie im ulgi byłoby równoznaczne z pokrywaniem strat przez budżet Państwa.

Nie stanowi również podstawy do przyznania ulgi fakt zaciągnięcia przez skarżących kredytów i pożyczki. Jeżeli bowiem uznali, że potrzeba sprostania konkurencji wymaga takich pociągnięć, to mieści się to w ramach ryzyka gospodarczego; budżet Państwa nie ma obowiązku udzielania w takich sytuacjach pomocy.

Reasumując nie sposób zakwestionować ustalenie dokonane w sprawie niniejszej, że ani sytuacja materialna ani też gospodarcza podatników nie stanowi przesłanki do uwzględnienia ich wniosku. Nie zaistniały ponadto w sprawie żadne wypadki o szczególnym charakterze gospodarczym lub społecznym, które by nakazywały wniosek ten uwzględnić.

Trzeba jeszcze wskazać, że zaniechanie poboru podatku możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych, w stosunku do których nie upłynął jeszcze termin płatności. Natomiast wniosek o umorzenie dotyczyć może jedynie zaległości podatkowej. Stąd też łączne rozpoznanie obu tych wniosków w odniesieniu do jednej należności nie jest możliwe.

Uznając jednak to uchybienie w sprawie niniejszej za błąd nie posiadający wpływu na wynik sprawy i stwierdzając bezzasadność skargi, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił po myśli przepisu art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.