Uzasadnienie
Naczelnik Miasta i Gminy w Z. decyzją z dnia 2 maja 1985 r. nr HU/7652/37/85, wydaną na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./, odmówił Marii G. wydania z ważnych względów społecznych zezwolenia na prowadzenie działalności rzemieślniczej w zakresie produkcji bezów. Według lakonicznego uzasadnienia, owe "ważne względy społeczne" polegały na pełnym zaspokojeniu potrzeb "miejscowego społeczeństwa" przez działające dotąd 2 ciastkarnie prywatne i 2 uspołecznione. Również właściwa komisja rady narodowej dwukrotnie wypowiedziała negatywną opinię w sprawie uruchomienia powyższej działalności.
Decyzją z dnia 13 czerwca 1985 r. /DW.IV-7652/Rz/36/85/ organ II instancji uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ponieważ powołana przez ten organ podstawa prawna pozwala odmówić wydania zezwolenia, gdyby mogło to godzić w ważny interes Państwa. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji natomiast nie wyjaśniono, w jaki sposób produkcja bezów może naruszyć ten interes.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, Naczelnik Miasta i Gminy w Z. nie zmienił swego stanowiska w sprawie i decyzją z dnia 17 lipca 1985 r. nr HU 7652/71/85 odmówił wydania wnioskowanego uprawnienia rzemieślniczego. Powtarzając argumentacje dotyczącą braku potrzeb lokalnych na produkcję cukierniczą, organ wskazał także na fakt prowadzenia w 1983 r. przeciw Marii G. postępowania karnego z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji /Dz.U. 1982 nr 36 poz. 243/, umorzonego warunkowo z ustaleniem okresu próby na 1 rok. W ocenie organu dopuszczanie się takiego czynu oznacza brak gwarancji rzetelnego wykonywania rzemiosła przez Marię G., a to stanowi negatywną przesłankę wydania zezwolenia. pogląd ten podzielił Dyrektor Wydziału Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu, działający jako organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji swoją decyzją z dnia 15 sierpnia 1985 r. nr DW.IV-7652/Rz/43/85.
Kwestionując tę decyzję, w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Maria G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji jako rażąco naruszających prawo i oczywiście niesłusznych. Nieprawdziwe jest twierdzenie organów o braku zapotrzebowania na zmierzoną przez nią produkcję cukierniczą, co wykazywała we wcześniejszych odwołaniach. ponieważ spełnia wszystkie wymagania formalne do otrzymania zezwolenia, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych, zwłaszcza z art. 6 pkt 4 ustawy, przeto decyzja odmowna jest pozbawiona jakiejkolwiek podstawy prawnej. Skarżąca zwracała także uwagę na przewlekłość postępowania, co na wiele miesięcy pozbawiło ją środków utrzymania.
Odpowiadając na powyższą skargę, organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, nie ustosunkowując się do zarzutów skargi o braku podstawy prawnej do odmowy wydania wnioskowanego uprawnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz z odpowiedzi na skargę wynikają tylko dwa powody odmowy wydania zezwolenia Marii G. na prowadzenie działalności rzemieślniczej w zakresie produkcji bezów; pierwszy - w ocenie organów administracji państwowej działające już w Z. ciastkarnie w pełni zaspokajają potrzeby tamtejszej ludności, drugi - skarżąca nie daje gwarancji należytego prowadzenia tej działalności, albowiem podjęte względem niej postępowanie przygotowawcze z ustawy o zwalczaniu spekulacji zostało warunkowo umorzone w dniu 11 kwietnia 1983 r. z ustaleniem okresu próby na 1 rok.
Pierwszy powód z zaskarżonej decyzji ma charakter wyłącznie celowościowy i nie znajduje podstawy w obowiązującym prawie, to jest przepisach ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./. Stosownie do jej postanowień, osobie ubiegającej się o wydanie odpowiedniego uprawnienia do wykonywania rzemiosła, która wskaże siedzibę zakładu i tytuł prawny do zajmowania potrzebnych pomieszczeń lub terenu, a także ma stosowne kwalifikacje zawodowe /jeżeli są wymagane dla danego rodzaju rzemiosła/, można odmówić wydania uprawnień w formie zezwolenia na wykonywanie rzemiosła tylko w okolicznościach wyczerpująco wyliczonych w art. 6 tej ustawy. Ocena stopnia nasycenia rynku i zrównoważenia popytu z podażą towarów lub usług określonego rodzaju rzemiosła nie jest w świetle tego artykułu przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast brak gwarancji rzetelnego wykonywania rzemiosła, mogący wynikać z cech osobistych wnioskodawcy, może być negatywną przesłanką tylko w sytuacji opisanej w art. 6 pkt 1 ustawy, który przewiduje możliwość odmowy wydania zezwolenia osobie, która została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo zaboru mienia, spekulacji lub inne przeciwko mieniu, jeżeli charakter przestępstwa pozwala oczekiwać, że prowadzenie przez tę osobę zamierzonej działalności mogłoby zagrozić interesowi społecznemu. Maria G. nigdy nie została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu, lecz zastosowano względem niej warunkowe umorzenie postępowania przygotowawczego, a ustalony okres próbny zakończył się pomyślnie przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie.
Warunkowe umorzenie postępowania karnego prowadzi do odstąpienia od karania sprawcy, jeżeli w okresie próby nie dostarczył podstawy do podjęcia przeciw niemu postępowania. Dobrodziejstwa tej instytucji sięgają znacznie dalej niż te, które są związane z zastosowaniem warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności /patrz obwieszczenie I Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1971 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania - M.P. nr 15 poz. 112/.
Skazanie z warunkowym zawieszeniem wykonania kary ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby /art. 77 par. 2 Kk/, z chwilą zaś zatarcia skazanie uważa się za niebyłe /art. 110 Kk/. Tym bardziej więc nie można w postępowaniu administracyjnym wywodzić niekorzystnych dla strony skutków prawnych z faktu warunkowego umorzenia postępowania karnego po pomyślnym upływie ustalonego okresu próby. Jak zresztą wcześniej podkreślono, fakt ten jest pozbawiony doniosłości prawnej na tle obowiązującego unormowania przesłanek dopuszczalności odmowy wydania zezwolenia na wykonywanie rzemiosła.
W okolicznościach niniejszej sprawy odmowa wydania zezwolenia na wykonywanie rzemiosła z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nastąpiła z obrazą prawa materialnego, a mianowicie art. 3 i 6 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40 ze zm./. Jednakże wbrew zarzutom skargi, Sąd nie uznał tych uchybień organów jako rażące naruszenie prawa, lecz ocenił jako istotne naruszenie prawa wynikające z błędnej wykładni wyżej wskazanych przepisów ustawy. Taka zaś wadliwość decyzji powoduje ich uchylenie na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej orzeczono w myśl art. 208 Kpa.