Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 19 stycznia 1988 r., SA/Wr 778/87

Teza

Osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego nie może doprowadzić do wymeldowania najemcy owego lokalu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, a tym bardziej - do osiągnięcia takiego skutku wobec właściciela lokalu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Lilli O. na decyzję Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 26 maja 1987 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania Leokadii M.

Uzasadnienie

Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miejskiego w O., po rozpoznaniu wniosku Lilli O., decyzją z dnia 31 marca 1987 r. nr SA-VI-6218/28/87 odmówił wymeldowania Leokadii M. z pobytu stałego w mieszkaniu nr 1 przy ul. W. nr 6 w O., ponieważ nie utraciła ona uprawnień do tego lokalu, a jej miejsce pobytu czasowego jest znane, czyli nie zachodzą prawne warunki wymeldowania z urzędu przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/.

Podzielając motywy powyższego rozstrzygnięcia, Dyrektor Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego w Opolu utrzymał je w mocy swoją decyzją z dnia 26 maja 1987 r. nr SA-VI-6212/21/87.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Lilla O. wyjaśniła, że w lokalu nr 1 przy ul. W. nr 6 zamieszkała we wrześniu 1983 r. i opiekowała się najemczynią, która następnie zmarła. Przed samą śmiercią najemczyni przyjechała jej dalsza krewna - Leokadia M., meldując się w lokalu, w którym jednak w istocie nie zamieszkuje, ponieważ dysponuje mieszkaniem w L. Jej czasowe zameldowanie w O. jest fikcyjne. Natomiast skarżącej potrzebne jest zajmowane obecnie mieszkanie, albowiem wychodzi za mąż i spodziewa się dziecka. Przedstawia w skardze nazwiska świadków, którzy potwierdzą okoliczności związane z opieką sprawowaną nad zmarłą najemczynią oraz faktycznym przebywaniem Leokadii M. w O. W konkluzji skarżąca wnosi o ponowne rozpatrzenie jej wniosku i "wydanie decyzji zgodnej ze stanem faktycznym".

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podkreślił, że Leokadia M. wstąpiła w stosunek najmu lokalu zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 13 czerwca 1986 r. i nie utraciła dotąd uprawnień do tego mieszkania. Jednocześnie jej miejsce pobytu jest znane. Nie zachodzą zatem warunki do wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/. Natomiast kwestia zasadności wstąpienia Leokadii M. w stosunek najmu lokalu nie może być rozpatrywana na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności. Organ wnosi więc o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zakres kontroli sądowej wyznaczają przepisy art. 196 i 207 Kpa W ich świetle sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do oceny legalności decyzji administracyjnych. Nie zastępuje natomiast właściwych organów w ich wydawaniu. Działając zatem w granicach swej kompetencji, Sąd nie jest władny ponownie rozpatrywać wniosku o wymeldowanie Leokadii M. i wydać w tym zakresie "decyzji zgodnej ze stanem faktycznym". Może jedynie skontrolować, czy zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, czy też to prawo naruszają i w zależności od wyników tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 207 Kpa.

Skarga jest bezzasadna.

Skarżąca przemilczała istotną w sprawie okoliczność, że w postępowaniu przed sądami powszechnymi zapadło prawomocne orzeczenie o wstąpieniu Leokadii M. w stosunek najmu po zmarłej najemczyni lokalu nr 1 przy ul. W. nr 6, natomiast powództwo skarżącej o takie samo ustalenie zostało oddalone. Całkowicie zatem bezskuteczne będą próby zniweczenia skutków powyższego wyroku w drodze decyzji administracyjnych o wymeldowaniu obecnej najemczyni lokalu. Jedyną podstawą takich decyzji może być przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, zobowiązujący organy administracji państwowej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach: gdy osoba, której postępowanie dotyczy, utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, a także względem osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Powyższy przepis wyczerpująco wyznacza sytuacje, w których dopuszczalne jest wymeldowanie określonej osoby z pobytu stałego bez jej oświadczenia. Z tego względu musi być on interpretowany ściśle jako rozwiązanie prane o charakterze wyjątkowym, stanowiące odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy.

Według bezspornych ustaleń stanu faktycznego w sprawie nie zachodzi pierwsza przesłanka wydania decyzji o wymeldowaniu z urzędu, przewidziana w pierwszej części art. 15 ust. 2 tej ustawy, Leokadia M. bowiem wstąpiła w stosunek najmu lokalu stosownie do prawomocnego orzeczenia sądowego, a jej uprawnienie do owego mieszkania nie zostało cofnięte. Z nadesłanego odpisu aktu notarialnego zresztą wynika, że Leokadia M. nabyła omawiany lokal jako odrębną własność w dniu 2 czerwca 1987 r.

Ponieważ podstawą decyzji o wymeldowaniu może być tylko łączne wystąpienie wskazanych wcześniej przesłanek, przeto przyczyny i charakter przebywania Leokadii M. poza lokalem pozbawione są znaczenia w ocenie legalności zaskarżonych rozstrzygnięć. W żadnym natomiast wypadku osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego nie może doprowadzić do wymeldowania najemcy owego lokalu w trybie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, a tym bardziej do osiągnięcia takiego skutku wobec właściciela lokalu.

Skoro zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa, przeto na mocy art. 207 par. 5 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Lilli O., jako nieuzasadnioną.