Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 22 czerwca 1993 r., SA/Wr 81/93

Teza

Celem art. 14 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ jest nie obciążanie obowiązkiem uiszczenia cła osób, które zostały na trwałe pozbawione możliwości korzystania ze sprowadzonego z zagranicy towaru /na skutek zniszczenia, kradzieży/ przed dopuszczeniem go do obrotu na polskim obszarze celnym.

Kradzież towaru przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym ma cechy równoznaczności ze zniszczeniem towaru wobec czego ma zastosowanie zwolnienie od cła przewidziane w wyżej powołanym przepisie.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie

15.2.1991 r. M.S. sprowadziła na polski obszar celny samochód osobowy m-ki "Volksvagen-Golf", który postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego został przekazany do odprawy celnej innemu Urzędowi Celnemu z zaznaczeniem, że samochód ma być dostarczony do tej odprawy w terminie 14 dni. W nocy z 16 na 17.2.1991 r. samochód został skradziony. M.S. wniosła o "umorzenie cła i podatku obrotowego". Postanowieniem z 26.3.1991 r. Prokurator Rejonowy umorzył dochodzenie w sprawie kradzieży tego samochodu wobec niewykrycia sprawcy czynu.

Dyrektor Urzędu Celnego, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 1-38 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ odmówił zwolnienia od cła przywozowego tego samochodu a Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzje te zaskarżyła M.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze M.S. zarzuciła, że decyzje te naruszają przepisy art. 14 ust. 1 pkt 32 w zw. z art. 67 Prawa celnego i pkt 6 i 7 załącznika F-6 Międzynarodowej Konwencji dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego z Kyoto z dnia 18 maja 1973 r. stanowiącej załącznik do Dz.U. 1989 nr 39 poz. 214, pkt 6 konwencji dotyczący towarów uszkodzonych, zniszczonych lub utraconych stanowi, że należy dokonać zwrotu cła przywozowego i podatków w odniesieniu do towarów uszkodzonych, zniszczonych lub bezpowrotnie utraconych na skutek wypadku lub działania siły wyższej przed dopuszczeniem ich do obrotu pod warunkiem, że fakty zostały stwierdzone w należyty sposób, zgodnie z wymogami władz celnych.

Nie związany granicami skargi Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 16, art. 196 i art. 207 Kpa Sąd Administracyjny kontroluje jedynie legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych rozumianą jako ich zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa wobec czego do tych wyłącznie kwestii sprowadzają się rozważania w sprawie objętej skargą.

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie ze wszystkimi jej argumentami należy się zgodzić. Przede wszystkim ze zrozumieniem działania siły wyższej, o jakim mowa w art. 14 ust. 1 pkt 32 Prawa Celnego. Skład sądzący bowiem podziela co do tego argumentację zawartą w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 1991 r., III SA 924/91 zapadłego w podobnej do rozstrzyganej obecnie sprawie. W wyroku tym stwierdzono, że kradzież samochodu nie odpowiada pojęciu siły wyższej, o którym mowa w tym przepisie, gdyż pojęcie to co wynika z doktryny i orzecznictwa oznacza zdarzenie zewnętrzne nadzwyczajne, nie dające się przewidzieć, nie można mu zapobiec zwykłymi środkami nawet przy dołożeniu najwyższej staranności. Pojęcie to odnosi się do zdarzeń nadzwyczajnych w postaci zaburzeń życia zbiorowego.

W sprawie tej, podobnie jak czynił to Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku, należy jednakże zauważyć brak rozważań odnośnie możliwości i zasadności zastosowania przepisu art. 14 ust. 1 pkt 38 Prawa celnego, stanowiącego, że wolny od cła jest przywóz towarów celnych, które przed dopuszczeniem do obrotu na polskim obszarze celnym uległy zniszczeniu lub przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu, wnioskowanie, argumentum a minori ad maius prowadzi do wniosku, że skoro przepis art. 14 ust. 1 pkt 38 przewiduje, iż wolny od cła jest towar, który uległ zniszczeniu przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym, to również wolny od cła jest towar całkowicie utracony skutkiem kradzieży przed podjęciem do obrotu. Zniszczenie samochodu przed podjęciem do obrotu dawałoby podstawę do zwolnienia od cła na mocy art. 14 ust. 1 pkt 38 Prawa celnego. Nielogiczne więc byłoby pozbawienie strony uprawnienia z art. 14 ust. 1 pkt 38 w sytuacji gdy szkoda spowodowana kradzieżą jest co najmniej tożsama ze zniszczeniem obejmuje bowiem całkowitą utratę samochodu. Wykładnia funkcjonalna prowadzi także do ustalenia takiego samego sensu tego przepisu. Celem instytucji w nim uregulowanej jest bowiem nieobciążanie obowiązkiem uiszczenia cła osób, które zostały na trwałe pozbawione możliwości korzystania ze sprowadzonego towaru przed dopuszczeniem go do obrotu na polskim obszarze celnym.

Samochód skarżącej, co niezbicie wynika z akt sprawy, został skradziony przed podjęciem go do obrotu na polskim obszarze celnym. Podjęcie takie może nastąpić tylko po dokonaniu odprawy celnej /art. 24 i art. 67 ust. 1 Prawa celnego/ i wydaniu zastosowanej decyzji. Nie można przy tym zarzucić skarżącej, że usunęła towar spod kontroli celnej albo że przechowywała go w sposób lekkomyślny i ryzykowny. Materiał dowodowy nie daje podstaw do takich wniosków.

Wobec treści wyroku zarzut skargi naruszenia postanowień cytowanej konwencji z Kyoto z dnia 18 maja 1973 r., z którą przepisy prawa celnego nie są sprzeczne, staje się bezprzedmiotowy. Z tych względów na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji celnych.