Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 29 listopada 1994 r., SA/Wr 908/94

Teza

Wykładnia gramatyczna art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej "nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy o VAT" - prowadzi jednoznacznie do wniosku, że przepis ten wyłącza obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od umów w szczególności: dzierżawy, najmu przez podatników podatku od towarów i usług.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Skarżąca Spółdzielnia wystąpiła w dniu 8.9.1993 r. do Urzędu Skarbowego w B. o zwrot kwoty 850.000 zł uiszczonej w dniu 13.8.1993 r. tytułem opłaty skarbowej od umowy najmu lokalu użytkowego, zawartej z B.B. pełnomocnikiem K. i A. B., podnosząc iż Spółdzielnia jako podatnik VAT zwolniona jest od opłaty skarbowej.

Urząd Skarbowy w B. odmawiając zwrotu pobranej opłaty skarbowej stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej w brzmieniu nadanym art. 42 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - nie podlegają opłacie skarbowej umowy dzierżawy, najmu, zawierane przez strony będące podatnikiem VAT, tj. jednostkę organizacyjną, osobę zobowiązaną do uiszczenia podatku.

Zatem zawarta w dniu 1.8.1993 r. przedmiotowa umowa pomiędzy K. i A.B. a skarżącą Spółdzielnią podlega zdaniem organu opłacie skarbowej, gdyż K. i A.B. jako wydzierżawiający nie są podatnikiem VAT, tym samym uiszczona opłata skarbowa była zasadna.

Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca Spółdzielnia zarzuciła błędną wykładnię art. 5 ustawy o VAT. Stwierdziła bowiem, iż zgodnie z treścią tegoż przepisu podatnikami tegoż podatku są m.in. osoby fizyczne wykonujące we własnym imieniu czynności, o których mowa w art. 2, tzn. świadczące usługi dzierżawy. Zatem w jej ocenie wydzierżawiający byli podatnikami VAT w momencie zawierania umowy, zwolnionymi jednakże od tegoż podatku, a co nie oznacza zdaniem skarżącej, że nie byli podatnikiem podatku VAT.

Izba Skarbowa w J.G. decyzją z 5.3.1994 r. wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję organu I-szej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że w myśl art. 3 ust. 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej - opłacie skarbowej nie podlegają m.in. umowy dzierżawy, jeżeli strona wydzierżawiająca z tytułu zawartej umowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług, tj. osobę, jednostkę organizacyjną zobowiązaną do uiszczenia podatku. W rozpatrywanej sprawie stroną wydzierżawiającą byli małżonkowie K. i A.B., którzy nie udokumentowali, że w odniesieniu do zawartej przez nich ze skarżącą Spółdzielnią umowy istniały w chwili jej zawierania okoliczności uzasadniające wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej.

W skardze do naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I-szej instancji. Zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej oraz rażące naruszenie procedury administracyjnej. Podtrzymała zarzut niewłaściwej wykładni art. 5 ustawy o VAT, w dalszym ciągu podnosząc, iż skoro przedmiotowa umowa zawarta została przez podatników VAT, opłata skarbowa w kwocie 850.000 zł była w jej ocenie pobrana nienależnie.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w J.G. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że skarga G.S. S.Ch. w L. nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organów podatkowych nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Uchylenie bowiem decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 207 par. 2 i par. 3 Kpa/. Takie wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./. Ustawa ta w rozdziale I traktującym o przedmiocie opłaty skarbowej w art. 1 ust. 1 pkt 2 taksatywnie wymienia czynności cywilnoprawne podlegające opłacie skarbowej, takie w szczególności jak: umowa sprzedaży, dzierżawy, najmu, ustalając tym samym zasadę, iż wszystkie określone tym przepisem czynności podlegają opłacie skarbowej, której obowiązek uiszczenia ciąży zgodnie z art. 4 tejże ustawy - solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnych. Wyjątki od tej zasady ustawodawca określił w art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy w brzmieniu nadanym art. 42 ustawy o VAT. I tak stosownie do tegoż przepisu nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym oraz inne tego rodzaju umowy, objęte zwolnieniami na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art. 14 tej ustawy w zakresie czynności zwolnionych od podatku. Powołany wyżej art. 5 ustawy o VAT w ust. 1 pkt 1 stanowi, iż podatnikami tegoż podatku są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne mające siedzibę lub miejsce zamieszkania w RP, jeżeli wykonują we własnym imieniu i na własny rachunek w szczególności sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług, w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo.

W sprawie jest okolicznością niesporną, że w dniu 1.8.1993 r. zawarta została pomiędzy B.B. działającą jako pełnomocnik K. i A.B. zwaną wynajmującym a G.S.S.Ch. w L., zwaną najemcą umowa nazwana przez strony umową najmu. Przedmiotem tej umowy - zawartej na okres od 1.8.1993 r. do 31.12.1994 r. był lokal użytkowy o powierzchni 160,7 m2. Uzgodniono również, że najemca G.S.S.Ch. z tytułu najmu zobowiązuje się płacić na rzecz wynajmującego kwotę 5.000.000 zł miesięcznie /par. 3 umowy/.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się w istocie do interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, czyli do zajęcia stanowiska czy od zawartej przez strony umowy najmu powinna być uiszczona opłata skarbowa. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organów podatkowych. Otóż wykładnia gramatyczna określenia zawartego w przytoczonym wyżej art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej: "nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy o VAT" - prowadzi jednoznacznie do wniosku, że przepis ten wyłącza obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od umów w szczególności: dzierżawy, najmu przez podatników podatku od towarów i usług. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, iż strony przedmiotowej umowy najmu nie wykazały, by K. i A.B. jako wynajmujący lokal użytkowy będący przedmiotem umowy z 1.8.1993 r. byli podatnikami, o których stanowi art. 5 ustawy o VAT.

Z uwagi na to, że omawiany przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej jest wyjątkiem od ogólnie ustalonej zasady /art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy/ - zatem strony mogą z tegoż uregulowania korzystać dopiero wówczas, gdy spełniają wymogi ściśle określone tym przepisem.

Słusznie w tej sytuacji przyjęły organy podatkowe, że skoro strony nie udokumentowały, iż w odniesieniu do zawartej umowy istniały w chwili jej zawarcia okoliczności uzasadniające wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej /art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a"/, tym samym trafne było naliczenie i pobranie stosownej opłaty skarbowej.

W tym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że kontrola zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, do czego ograniczają się kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie wykazała, by w rozstrzyganej sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, o którym stanowi art. 207 par. 2 Kpa.

Z tych zatem względów Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi G.S.S.Ch. w L. i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.