Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 19 lipca 1988 r., SA/Wr 925/87

Teza

O tym, kto spośród osób bliskich najemcy ma zamieszkać wspólnie z nim w zajmowanym lokalu, nie może decydować wynajmujący, lecz sam najemca.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w D. W. na decyzję Dyrektora Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 lipca 1987 r. w przedmiocie zameldowania Stanisława K. na pobyt stały.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 lipca 1987 r. nr SA-IV-6212/28/87 Dyrektor Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego w Opolu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia 28 marca 1987 r. nr SA-6212/2/87 w sprawie ustalenia obowiązku zameldowania Stanisława K. na pobyt stały w miejscowości D. M. nr 22. Według ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym zamieszkuje on w lokalu zajmowanych przez teścia na podstawie umowy z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w D. W., która nie wyraziła zgody na zameldowanie Stanisława K., tolerując jednak jego zamieszkiwanie bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie zawiera sformułowań sprzecznych z przepisami ustawy. Bezsporne jest to, że Stanisław K. jest osobą bliską najemcy i z mocy ustawy ma uprawnienia do przebywania w danym lokalu /art. 36 w związku z art. 8 ust. 1 prawa lokalowego/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na te decyzje Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w D. W. wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 7 Kpa, ponieważ "nie wyraziła zgody na zameldowanie" Stanisława K., a jego zameldowanie iż zamieszkiwanie bez takiej zgody narusza prawo, albowiem ogranicza swobodę dysponowania mieniem. W świetle przepisów prawa lokalowego, powołanych w uzasadnieniu decyzji, Stanisław K. nie może być uznany za osobę bliską Józefa Ch., będącego najemcą lokalu; jest jedynie osobą bliską jego córki, uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania z najemcą. Lokal zresztą jest wyłączony spod działania prawa lokalowego, a jego najem regulują przepisy kodeksu cywilnego.

Odpowiadając na skargę, organ II instancji przedstawił przebieg sprawy i stanowiska stron, zauważając, że zgodnie z art. 668 par. 1 Kc najemca może rzecz najętą oddać w całości lub w części osobie trzeciej do bezpłatnego używania lub podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania. W konkluzji organ wnosił o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zarzuty skargi muszą być uznane za chybione, chociaż zaskarżone decyzje nie są wolne od uchybień, które jednak nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uzasadniając swoją decyzję, organ odwoławczy nie dopatrzył się w decyzji organu I instancji sformułowań sprzecznych z przepisami. Tymczasem samo rozstrzygnięcie tej decyzji sformułowane jest wadliwie, skoro Naczelnik Miasta i Gminy "stwierdza, że Ob. K. (...) ma obowiązek zameldowania się na pobyt stały". Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ nie zawierają takiej normy prawnej, która przewidywałaby ustalenie w formie decyzji administracyjnej obowiązku indywidualnie oznaczonego podmiotu zameldowania się na pobyt stały w określonym lokalu. W szczególności podstaw do takiego rozstrzygnięcia nie dostarcza wskazany w zaskarżonych decyzjach art. 47 ust. 2 tej ustawy, który upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości. Chociaż więc błędne sformułowanie tej decyzji zostało przeniesione w nieco innym ujęciu do decyzji odwoławczej, Sąd doszedł do przekonania, że wadliwość ta nie miała istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, skoro strony postępowania rozumiały te decyzje jako dotyczące dokonania zameldowania Stanisława K. w lokalu położonym w D. M. nr 22.

Bez znaczenia dla rezultatu sprawy jest też inne uchybienie, polegające na powołaniu w decyzji odwoławczej przepisu art. 8 ust. 2 omawianej ustawy, chociaż spór pomiędzy stronami postępowania administracyjnego nie dotyczył charakteru pobytu Stanisława K., lecz jego uprawnienia do przebywania w tym lokalu jako koniecznej przesłanki zameldowania na pobyt stały.

Powtarzany kilkakrotnie w skardze pogląd, jakoby zameldowanie na pobyt stały wymagało "zgody" właściciela lub zarządcy budynku, wydaje się być wynikiem nieporozumienia lub nawet nieznajomości prawa. Zameldowanie na pobyt stały osoby obowiązanej do takiego zameldowania w świetle art. 5 ust. 1 powyższej ustawy nie wymaga zgody lub innego oświadczenia woli ani najemcy lokalu, ani właściciela lub zarządcy budynku. Przepis art. 9 ust. 2 stanowi jedynie, iż przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie. Obowiązek wskazania, czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje powyższe uprawnienie, spoczywa na właścicielu lub zarządcy budynku, w którym znajduje się lokal /art. 29 ust. 1/. Stosownie zaś do par. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U. nr 32 poz. 176/, potwierdzenia takiego uprawnienia dokonuje właściciel lub zarządca budynku na formularzu "zgłoszenia pobytu stałego", na którym umieszcza się wszystkie dane wymagane przy zameldowaniu na pobyt stały /par. 7 ust. 2/. W przypadku nieprzedstawienia omawianego "potwierdzenia" przepis par. 8 rozporządzenia istotnie dopuszcza zameldowanie osoby zgłaszającej pobyt stały jedynie na pobyt czasowy do 2 miesięcy, jeżeli w tym lokalu przebywa.

Skoro Józef Ch. jest najemcą lokalu, a osobą uprawnioną do zamieszkiwania w tym lokalu jest również jego córka - Bogusława, to mąż córki jest oczywiście "uprawniony do przebywania w lokalu" w rozumieniu art. 9 ust. 2 tej ustawy. Odmowa potwierdzenia tego uprawnienia przez właściciela budynku rażąco narusza jego obowiązki określone w art. 29 ust. 1 ustawy i dlatego organy administracji państwowej - realizując kompetencję ustanowioną w art. 47 ust. 2 ustawy - musiały pominąć ten dowód oraz samodzielnie ocenić uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie Stanisława K. Odmienna wykładnia art. 9 ust. 2 powyższej ustawy pozbawiałaby najemców gwarancji chroniących ich przed arbitralnym postępowaniem właścicieli budynków, bezpodstawnie odmawiających potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu.

Ochrona prawa własności nie może niweczyć uprawnień przysługujących innym osobom. Właściciel rzeczy wprawdzie korzysta z niej z wyłączeniem innych osób, jednakże zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności oraz w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Wyłączenie lokalu spod działania przepisów prawa lokalowego w niczym nie zmienia powyższej oceny. W stosunku zobowiązaniowym, powstałym na podstawie umowy najmu, istotą jest oddanie przez wynajmującego - a więc właściciela lub zarządcę budynku - rzeczy do używania najemcy w zamian za umówiony czynsz. Każdy najemca może korzystać z lokalu w zakresie określonym przez prawo, to jest w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy /art. 666 par. 1 Kc/. W razie najmu lokalu mieszkalnego, najemca niewątpliwie dysponuje uprawnieniem do wspólnego zamieszkania z członkami swej rodziny. O tym, kto spośród osób bliskich najemcy ma zamieszkiwać wspólnie z nim w zajmowanym lokalu, nie może decydować wynajmujący, lecz sam najemca. Na marginesie wypada zauważyć, że powołany w odpowiedzi na skargę przepis art. 668 par. 1 Kc nie ma odniesienia do okoliczności tej sprawy, albowiem najemca nie podnajął części zajmowanego lokalu, lecz przyjął doń męża swej córki jako osobę bliską i domownika.

Wywody skargi, kwestionujące przynależność Stanisława K. /zięcia/ do kręgu osób bliskich Józefa Ch. /teścia/ w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, są zapewne rezultatem niedokładnego odczytania art. 8 ust. 1 tej ustawy, w którym do osób bliskich zaliczono "powinowatych w tej samej linii lub stopniu".

W postępowaniu administracyjnym dotyczącym zameldowania Stanisława K. organy obu instancji trafnie oceniły wyrażoną przez właściciela budynku odmowę potwierdzenia jego uprawnień do przebywania w lokalu, w którym na stałe przebywa i pragnie się zameldować, przeto - działając na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 omawianej ustawy z dnia 24 października 1974 r. po "rozstrzygnięciu wątpliwości" wydały decyzję o zameldowaniu odpowiadającą prawu.

Kierując się powyższą oceną, Naczelny Sąd Administracyjny - stosownie do art. 207 par. 5 Kpa - oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.