Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 24 października 1994 r., SA/Wr 988/94

Teza

Niezłożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/, oznacza przyjęcie z mocy prawa obowiązków podatnika tego podatku wraz z obowiązkiem m.in. prowadzenia ewidencji zakupu i sprzedaży ustanowionym w art. 27 ust. 4 tej ustawy.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

J. i W.S. - "Centrum" Hurt-Detal zaskarżyli do NSA decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, dotyczącą ustalenia wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień i październik 1993 r. w kwocie 86.119.000 zł.

Osiągnięte przez skarżących obroty kwalifikowały ich zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ do grupy podatników, którym ustawodawca pozostawił prawo wyboru opłacania podatku od towarów i usług. Warunkiem jednakże skorzystania ze zwolnienia z obowiązku płacenia tego podatku było złożenie w urzędzie skarbowym oświadczenia o wyborze zwolnienia w terminie 60 dni od daty wejścia w życie ustawy, tj. do 3 września 1993 r. Ponieważ skarżący nie złożyli takiego oświadczenia w określonym ustawowo terminie, Urząd Skarbowy uznał, że nie skorzystali oni z przysługującego im prawa wyboru zwolnienia od podatków i decyzją z 17.12.1993 r. wymierzył podatek od towarów i usług za miesiące od lipca do października 1993 r.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji potwierdzając, że niezłożenie przez podatników w przewidzianym ustawą terminie oświadczenia o wyborze zwolnienia dawało podstawę do wymiaru za sporny okres należnego podatku według zasad określonych art. 27 ust. 5 pkt 1 oraz art. 31 ustawy o VAT.

W skardze do naczelnego Sądu Administracyjnego J. i W.S. działając przez pełnomocnika zarzucili, że w połowie lipca 1993 r. poinformowali urząd skarbowy o wyborze zwolnienia od podatków i mimo, że oświadczenie to nie zostało złożone na obowiązującym formularzu, powinno być prawnie skuteczne. Zarzucili też, że w przypadku nieuwzględnienia tego oświadczenia, urząd zobowiązany był wezwać podatników do złożenia właściwego oświadczenia. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi natomiast o naruszeniu przez organ zasady udzielania pomocy prawnej stronom, wyrażonej w art. 9 Kpa. Zdaniem skarżących zaskarżone decyzje zostały wydane również z naruszeniem art. 27 ust. 4 i 5 ustawy o VAT. Według ich twierdzeń intencją ustawodawcy w świetle art. 2 ust. 4 ustawy, tak restrykcyjne ustalenie podatku, jak to przewiduje art. 27 ust. 4 i 5, może odnosić się tylko do sytuacji - gdy podatnik VAT ukrywa obroty, podatnicy natomiast nigdy swoich obrotów nie ukrywali.

Izba Skarbowa odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie stwierdzając, iż zarzuty stron dotyczące złożenia w lipcu 1993 r. oświadczenia o zwolnienie z VAT nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Podkreślono też, że przedmiotowy podatek ustalony został zgodnie z art. 31 ustawy jako iloczyn osiągniętego w poszczególnych miesiącach obrotu z działalności handlowej i stawki 18,03 procent. Za bezpodstawny uznano w tej sytuacji zarzut, że w stosunku do skarżących zastosowano sankcje przewidziane art. 27 ust. 5 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o VAT skarżący należeli do grupy podatników, którym ustawodawca pozostawił prawo wyboru opłacania podatku od towarów i usług. Podatnicy, którzy podatku tego płacić nie chcieli, zostali zobowiązani do poinformowania urzędu skarbowego o wyborze zwolnienia z przedmiotowego podatku. Obowiązek złożenia takiego oświadczenia dla uzyskania zwolnienia od podatku wynika bezpośrednio z treści art. 14 ust. 2 ustawy, który złożenie oświadczenia traktuje jako warunek zwolnienia. Niezależnie od tego, aby oświadczenie to było prawnie skuteczne, powinno być złożone w terminie 60 dni od daty wejścia w życie ustawy, tj. do 3.9.1993 r. /art. 48 ustawy/. Niepoinformowanie organu podatkowego w opisanym wyżej trybie oznaczało, że podatnik nie wybrał zwolnienia z podatku od towarów i usług, zatem stał się podatnikiem podatku VAT z mocy samego prawa od chwili wejścia w życie ustawy, co z kolei obligowało podatników do prowadzenia zgodnie za art. 27 ust. 4 ustawy ewidencji zakupu i sprzedaży dla celów obliczenia podatku, a także do składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Wbrew zarzutom skargi brak jest dowodu na to, że skarżący złożyli oświadczenie o wyborze zwolnienia przed upływem terminu określonego art. 48 ustawy. Skarżący twierdzą wprawdzie, że oświadczenie takie złożyli z końcem lipca 1993 r., przyznają jednak, że nie posiadają na tę okoliczność żadnego dowodu. Organ odwoławczy złożone w tym zakresie wyjaśnienia podatników uznał za niewiarygodne wyjaśniając, iż organy podatkowe od 1.7.1993 r. dysponowały drukami VAT-6, na których oświadczenia o zwolnieniu od podatków były składane, jak również dysponowały materiałami informacyjnymi dotyczącymi podatku od towarów i usług. Za chybiony w tej sytuacji należy uznać zarzut naruszenia przez organ podatkowy pierwszej instancji postanowień art. 9 Kpa, wyrażający zasadę udzielania pomocy prawnej stronom i innym uczestnikom postępowania. Skarżący nie wykazali bowiem, aby podejmowali działania w kierunku uzyskania pomocy prawnej z aparatu skarbowego i aby im tej pomocy odmówiono. W sytuacji zatem, gdy skarżący nie zawiadomili prawidłowo organu podatkowego o skorzystaniu ze zwolnienia z podatków od towarów i usług, urząd skarbowy uprawniony był po bezskutecznym wezwaniu skarżących do złożenia deklaracji i uiszczenia należnego podatku, do ustalenia jego wysokości w decyzji - art. 27 ust. 5 pkt 1 oraz art. 31 ustawy o VAT. Przepisy powyższe odnoszą się do sytuacji, gdy podatnicy podatku VAT nie prowadzą ewidencji zgodnie z zasadami określonymi w ust. 4 art. 27, a niewątpliwie skarżący takiej ewidencji nie prowadzili, co dawało organom podatkowym podstawę do wymiaru podatku w drodze szacowania przy zastosowaniu stawki 22 procent. W swoich wyliczeniach organy podatkowe za podstawę szacunku przyjęły zapisy obrotu brutto ujęte w księdze przychodów i rozchodów i zastosowały 18,03 procent stawkę podatku, stosowaną w metodzie uproszczonej określonej w art. 31 ustawy. Podatek liczony według stawki 22 procent od ceny netto jest równy podatkowi ustalonemu według 18,03 procent od ceny brutto. Nie można się więc także zgodzić z podniesionym dopiero w skardze zarzutem, że samo wyliczenie podatku było wadliwe i nie znajduje oparcia w przepisach ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa i na mocy art. 207 par. 5 Kpa oddalił skargę jako nieuzasadnioną.