Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 czerwca 1987 r. Kierownik Wydziału Handlu, Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Miejskiego w G. odmówił wydania Biuru Obsługi Spółek Handlowych "P." Spółka z o.o. zezwolenia na wykonywanie usług biurowych i usług handlowych w zakresie obsługi prawnej, organizacji techniczno-ekonomicznej spółek handlowych i ich wspólników oraz kontrahentów, a także innych podobnych podmiotów gospodarczych w zakresie ich tworzenia, organizacji, funkcjonowania i likwidacji. W decyzji powołane zostały przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193 ze zm./. W uzasadnieniu zaś wyjaśniono, że zakres działalności spółki nie mieści się w ustawowym pojęciu usługi handlowej, a także znacznie przekracza pojęcie usługi biurowej. Kwestię natomiast podmiotów uprawnionych do wykonywania obsługi prawnej regulują wyczerpująco przepisy prawa o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych.
Od powyższej decyzji spółka reprezentowana przez dyrektora Zbigniewa G. wniosła w dniu 24 czerwca 1987 r. odwołanie do Dyrektora Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku.
Pismem z dnia 16 lipca 1987 r. Dyrektor Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku zażądał od spółki dodatkowych wyjaśnień w sprawie szczegółowego zakresu zamierzonej działalności. Wyjaśnienia spółki zostały zawarte w jej piśmie z dnia 21 lipca 1987 r.
Dyrektor Wydziału Handlu zwrócił się następnie pismem z dnia 4 sierpnia 1987 r. do Departamentu Usług, Przemysłu Drobnego i Rzemiosła Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług o wyjaśnienie, czy działalność spółki może być zaliczona do usług biurowych i czy na te usługi może być wydane pozwolenie na podstawie przepisów cytowanej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r., a pismem z dnia 7 sierpnia 1987 r. zawiadomił stronę, że odwołanie zostanie rozpatrzone natychmiast po otrzymaniu z Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług wyjaśnienia, czy wnioskowana działalność może bądź nie może być zaliczona do usług biurowych i usług handlowych, oraz ustalił ostateczny termin rozpatrzenia odwołania na dzień 10 września 1987 r.
W dniu 13 sierpnia 1987 r. strona wniosła do Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług zażalenie na niezałatwienie odwołania w terminie, po czym otrzymała kolejne pismo Dyrektora Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 25 września 1987 r., informujące, że termin dla rozpatrzenia odwołania nie mógł być dotrzymany w związku z brakiem odpowiedzi z Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług i że rozpatrzenie odwołania nastąpi natychmiast po otrzymaniu takiej odpowiedzi.
Dnia 6 października 1987 r. Biuro Obsługi Spółek Handlowych "P." wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 35 par. 3 Kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Organ odwoławczy otrzymał odwołanie w dniu 29 czerwca 1987 r. i dotychczas nie wydał decyzji.
Po wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37 Kpa, co nastąpiło poprzez wniesienie zażalenia z dnia 13 sierpnia 1987 r. do Ministra, strona mogła wnieść, zgodnie z art. 216 par. 1-3 Kpa, skargę do sądu administracyjnego na niewydanie decyzji w ustalonym w przepisach prawa terminie.
Skoro formalne przesłanki skuteczności skargi zostały spełnione, a załatwienie sprawy powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, na którą przysługuje skarga do Sądu /art. 196 par. 2 pkt 4 Kpa/, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i na podstawie art. 216 par. 4 Kpa zobowiązał Dyrektora Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku do wydania decyzji w określonym terminie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wyjaśniał, że nie może wydać stosownej decyzji, ponieważ Ministerstwo Handlu Wewnętrznego i Usług do dnia 7 listopada 1987 r. nie zajęło stanowiska w sprawie. W związku z tym należy stwierdzić, że zasięganie przez organ administracji u władz zwierzchnich porady co do sposobu załatwienia sprawy nie usprawiedliwia przekroczenia terminu jej załatwienia, określonego w art. 35 par. 3 Kpa. W sytuacji takiej bowiem nie można przyjąć, że niezałatwienie sprawy w terminie następuje z przyczyny niezależnej od organu w rozumieniu art. 36 par. 2 Kpa lub z przyczyny uzasadnionej w rozumieniu art. 38 Kpa.
Nie sposób byłoby zgodzić się z poglądem, że opieszałe postępowanie opiniodawcze organów zwierzchnich pozwala na zdjęcie z właściwego organu administracji odpowiedzialności za terminowe załatwienie sprawy. Odpowiedzialność ta podlega wyegzekwowaniu w drodze skargi na bezczynność i wyroku sądowego, zobowiązującego do wydania decyzji. Trzeba zwrócić uwagę, że według art. 35 par. 3 Kpa nawet załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić w pierwszej instancji najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Obowiązujący w postępowaniu odwoławczym termin jednego miesiąca umożliwia wydanie decyzji także w sprawie wymagającej uzyskania opinii prawnej naczelnego organu administracji państwowej.
Dodatkowo wreszcie nadmienić wypada, że w przypadku gdy organ administracji państwowej uznaje za stosowne wyjaśnić wątpliwości prawne w rozpoznawanej sprawie przez zasięgnięcie opinii organu zwierzchniego, nie występuje kwestia zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia zależy wydanie decyzji. Nie zachodzi w takim przypadku możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając, o zwrocie kosztów postępowania zgodnie z art. 208 Kpa.