Uzasadnienie
SAB/Rz 43/03
Złożona w dniu 13 października 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie skarga A. P. dotyczy bezczynności Wojewody [...] w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Urząd Miejski [...] - sygn. akt [...]. W jej uzasadnieniu wynika, że w dniu 2 grudnia 2003 r. na wniosek Komendanta Miejskiego Policji [...] wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania A. P. z pobytu stałego przy ul. M. w T. Po wycofaniu wniosku przez wnioskodawcę pismem o sygn. [...] organ poinformował, że sprawa wymeldowania zostanie rozpatrzona z urzędu. Z uwagi na to, że do dnia 5 maja 2003 r. postępowanie [...] nie zostało zakończone, skarżący do Wojewody z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta Miasta [...]. Zażalenie to do dnia wniesienia skargi do NSA nie zostało rozpatrzone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez te sądy obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.
Przesłanką dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność jest wyczerpanie środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 k.p.a., to znaczy wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Następnie, niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu, którego dotyczyło zażalenie. Takie zażalenie w rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł do Wojewody w dniu 5 maja 2003 r.
W doktrynie prawa administracyjnego (m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 316) i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SAB 246/00, zbiór orzecznictwa komputerowego LEX nr 78952, wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r. sygn. akt IV SA 572/99, ONSA 2002/3/116) powszechnie przyjmuje się, że stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 k.p.a. powinno mieć formę postanowienia. Z uwagi na brak przepisów o dopuszczalności zaskarżenia tego postanowienia, stronie nie przysługuje jednak prawo wniesienia na nie zażalenia. Skoro zatem od wyrażonego w ramach art. 37 § 2 k.p.a. (w formie postanowienia) stanowiska organu nadzorczego nie przysługują środki odwoławcze, nie kończy ono postępowania w sprawie, ani też nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie jest to również inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - nie jest ono przypadkiem określonym w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy p.p.s.a. Przepis ten nie przewiduje więc możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu wyższego stopnia w przedmiocie rozpoznania zażalenia na pozostawanie organu w zwłoce.
Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt I SAB 246/00, LEX 78952 na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), podobnie w postanowieniu z dnia 12 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 3920/01, LEX nr 76109
Fakt, iż zakres kognicji sądu w sprawach bezczynności organu wynikający z art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy p.p.s.a. jest taki sam jak sformułowany w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSA, powoduje, że orzecznictwo wypracowane w tym zakresie pod rządami ustawy o NSA zachowało aktualność, a Sąd zaprezentowany wyżej pogląd podziela.
Należy także zauważyć, że pismo skarżącego do Wojewody z dnia 5 maja 2003 r. nazwane zażaleniem mogło być także traktowane jako skarga na nienależyte wykonanie zadań przez pracowników organu oraz przewlekłe i biurokratyczne załatwianie spraw, przewidziana w art. 227 k.p.a. W przypadku nierozpatrzenia takiej skargi stronie nie służy skarga na bezczynność organu (tak NSA w postanowieniach z dnia 1 marca 1996 r. sygn.akt III SAB 24/95 Monitor Podatkowy 1996/9/285 i z dnia 18 lutego 1997 r., sygn. akt III SAB 1/97, niepublikowane).
Uznając zatem, iż nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania zażalenia na pozostawanie Prezydenta Miasta w zwłoce, Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. postanowił skargę odrzucić.