Orzeczenie TK z 23 października 1990 r., U 1/90

Tezy

Przepis par. 1 ust. 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 15 czerwca 1989 r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi /M.P. nr 20 poz. 141/ jest niezgodny z art. 104 Kpa oraz art. 6, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego /t.j. Dz.U. 1989 nr 58 poz. 348/.

Uzasadnienie

W świetle judykatury Trybunału Konstytucyjnego (...) normatywny akt wykonawczy do ustawy (...) powinien być zgodny nie tylko z przepisami ustawy, na podstawie której został wydany lecz także z innymi aktami ustawodawczymi odnoszącymi się bezpośrednio lub pośrednio do ustaleń będących przedmiotem danego aktu wykonawczego.

W warunkach gospodarki rynkowej oraz kryzysowej sytuacji w budżecie Państwa oraz w budżetach gmin można spodziewać się praktyki odwrotnej, w której regułą będzie ustalenie nabywcy w drodze przetargu, zwłaszcza że przeznaczenie nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi do sprzedaży w drodze przetargu zależy wyłącznie od uznania organu gminy /art. 9 ust. 1/, cena ustalona wg zasad określonych w art. 4 jest w przetargu ceną wywoławczą /art. 9 ust. 3/ zaś kandydatem na nabywcę zostaje osoba, która zaoferuje najwyższą cenę /art. 9 ust. 6/, jaką kandydat na nabywcę jest obowiązany uiścić najpóźniej przy zawarciu aktu notarialnego /art. 9 ust. 8/, a zatem w całości bez rozłożenia na raty określone w art. 7 oraz bez przewidzianych w tym przepisie bonifikat.

Błędny jest też pogląd, wnioskodawcy, że przewidziany w art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. wykaz nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi przeznaczonych do sprzedaży, sporządzony przez organ gminy i podany do publicznej wiadomości dotyczy nieruchomości sprzedawanych wyłącznie na podstawie decyzji o ustaleniu kandydata na nabywcę. Z treści ust. 1 ust. 2 art. 3 wynika, że jego materią jest określenie nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, jakie mogą być przedmiotem sprzedaży. Przepis powyższy nie zawiera natomiast żadnego sformułowania pozwalającego (...) wnioskować, że wspomniany wykaz dotyczy tylko nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży kandydatom na nabywców ustalonym w drodze decyzji przewidzianej w art. 6 ust. 1.

Przeznaczenie nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi do sprzedaży w drodze przetargu jest w świetle art. 9 ust. 1 ustawy pozostawione uznaniu organu gminy, a jedynym jego ograniczeniem jest wypływające z art. 166 par. 1 i art. 695 par. 2 Kc prawo pierwokupu współwłaścicieli i długoletnich dzierżawców sprzedawanych nieruchomości zgłoszone w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia wymienionych osób o zamierzonej sprzedaży tych nieruchomości. Brak merytorycznych szans na zmianę takiej odmownej decyzji w postępowaniu odwoławczym lub w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie uzasadnia jednak odmowy jej wydania i przystąpienia przed jej uprawomocnieniem do przetargu. Tym bardziej jest konieczne wydanie decyzji odmownej, gdy o sprzedaż w trybie zwykłym ubiega się osoba powołująca się na prawo pierwokupu, kwestionowane przez organ gminy (...).

Zakwestionowany przepis par. 2 ust. 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej wbrew przepisom art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z 1958 r. oraz art. 104 Kpa, zezwala na ogłoszenie przetargu bez potrzeby wydania i uprawomocnienia się odmownej decyzji ustalenia kandydatami na nabywców nieruchomości osób ubiegających się o kupno w zwykłym trybie, w tym także powołujących się na prawo pierwokupu. Wynikające z kwestionowanego przepisu możliwości załatwienia tych wniosków przez zawiadomienie osób ubiegających się o kupno i możliwość ich udziału w przetargu jest rozwiązaniem nieprzewidzianym w art. 9 ustawy i dlatego kwestionowany przepis zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie może być uznany za li tylko normę techniczno-organizacyjną, realizującą dyspozycję art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. Zawiera on bowiem odmienną regulację niż przepisy art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z 1958 r. oraz art. 104 Kpa, które wymagają załatwienia wniosków w drodze decyzji i dlatego jest z tymi przepisami niezgodny.

Wobec podtrzymywania przez wnioskodawcę wniosku o uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny przepisu par. 2 ust. 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej w razie stwierdzenia jego niezgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z 1958 r. należy przypomnieć, że takie żądanie nie znajduje podstawy prawnej.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Trybunał orzeka tylko o zgodności lub niezgodności zakwestionowanego aktu normatywnego z Konstytucją lub aktem ustawodawczym.

W razie wydania orzeczenia o niezgodności uchylenie zakwestionowanego aktu normatywnego w całości lub części względnie dokonanie w nim odpowiednich zmian, nie później niż w terminie 3 miesięcy, należy w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym do organu, który wydał ten akt.

Nieusunięcie stwierdzonej niezgodności w terminie i trybie określonym w powyższym przepisie powoduje ex lege utratę mocy aktu normatywnego uznanego za niezgodny z Konstytucją lub aktem ustawodawczym /art. 9 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym/.