Orzeczenie TK z 7 października 1992 r., U 1/92

Teza

1. Uznać, że przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego nie może być sama norma etyczna a jedynie norma prawna, którą norma etyczna dookreśla.
2. Uznać, że przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie są art. 15 pkt 1, art. 41 i 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich /Dz.U. nr 30 poz. 158/ dookreślone przez normy art. 37, art. 76, art. 26, art. 46 i art. 48 Kodeksu etyki lekarskiej.
3. Zasygnalizować na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /t.j. Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470/ Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej sprzeczność:

1. pomiędzy art. 15 pkt 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich /Dz.U. nr 30 poz. 158/ w związku z art. 37 Kodeksu etyki lekarskiej, a art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1856 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży /Dz.U. nr 12 poz. 61/,
2. pomiędzy art. 15 pkt 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich /Dz.U. nr 30 poz. 158/ w związku z art. 26 Kodeksu etyki lekarskiej, a art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zawodzie lekarza /Dz.U. nr 50 poz. 458 ze zm./,
3. pomiędzy art. 15 pkt 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich /Dz.U. nr 30 poz. 158/ w zw. z art. 46 i 48 Kodeksu etyki lekarskiej, a art. 23a Kodeksu karnego.
4. Uznać, że nie zachodzi sprzeczność pomiędzy art. 15 pkt 1 ustawy o izbach lekarskich w związku z art. 76 Kodeksu etyki lekarskiej, a art. 110 par. 2 Kodeksu karnego wykonawczego.

Uzasadnienie

Zakwestionowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich we wniosku normy zawarte w Kodeksie etyki lekarskiej mają charakter deontologicznych, a nie norm należących do zakresu administracji państwowej, Stanowienie norm deontologicznych nie należy do właściwości organów państwa. Państwo zatem nie jest uprawnione do zlecania stanowienia tych norm komukolwiek, także organom samorządu lekarskiego. Państwo bowiem może zlecić jedynie tworzenie norm prawnych. Normy deontologiczne, same przez się charakteru prawnego nie posiadają. Należą bowiem do niezależnego od prawa zbioru norm etycznych.

Upoważnienie zawarte w ustawie o izbach lekarskich do uchwalenia przez zjazd lekarzy norm deontologicznych jest jedynie ustawowym potwierdzeniem powszechnie uznawanego prawa korporacji lekarskiej /także innych korporacji zawodowych/ do określenia zasad deontologicznych w zgodzie z uznawanym przez te korporacje systemem wartości. Upoważnienie to nie jest natomiast delegacją ustawową w sensie scedowania na samorząd lekarski funkcji należących do organów administracji państwowej.

Żaden organ administracji państwowej nie był i nie może być uprawniony do określania norm deontologicznych dla lekarzy.

Normy etyczne mogą być przez akt prawny inkorporowane do systemu obowiązującego prawa. Ustawa o izbach lekarskich dokonała takiej właśnie inkorporacji norm Kodeksu etyki lekarskiej. Normy tego kodeksu dookreśliły treść norm prawnych zawartych w ustawie o izbach lekarskich. Tak dookreślone normy prawne stanowić mogą oczywiście przedmiot badania Trybunału Konstytucyjnego z punktu widzenia ich legalności.