Orzeczenie TK z 22 lutego 1989 r., U 19/88

Teza

1. Przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Przemysłu /Dz.U. nr 34 poz. 223; zm. Dz.U. 1987 nr 37 poz. 214/ oraz zarządzenie Nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego objętych postanowieniami układu zbiorowego pracy dla przemysłu hutniczego /Dz.Urz. MHiPM nr 1 poz. 1/ są niezgodne z art. 42, ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i z art. 160 Kodeksu pracy;
2. Podlega zmianie przepis par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. oraz uchyleniu w całości zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 17 lutego 1983 r., o których mowa w pkt 1, nie później niż w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, a w wypadku niedokonania tego tracą one moc z upływem powyższego terminu.

Uzasadnienie

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Rady Ministrów nie może swego upoważnienia przekazać innemu organowi, jeżeli nie przewiduje tego wyraźnie ustawa w przepisie upoważniającym do wydania aktu normatywnego. Ponadto przedmiotem odesłania do zarządzenia nie mogą być sprawy, dla których przewidziana została regulacja lub możliwość normowania w drodze rozporządzenia

Prawo do płatnego urlopu dodatkowego /art. 160 Kp/ realizuje nie tylko prawo pracowników do dodatkowego wypoczynku ze względu na pracę szczególnie uciążliwą, ale także do ochrony zdrowia ze względu na pracę wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Regulacja tego prawa /art. 160 Kp/ jest jednocześnie jedną z form realizacji praw obywatelskich osób pozostających w stosunku pracy. Powinna być zatem starannie i wyczerpująco uregulowana w jednym akcie normatywnym wyłącznie przez podmiot do tego ustawowo upoważniony z uwzględnieniem dwóch funkcjonalnie i treściowo powiązanych ze sobą zasad: prawa do wypoczynku i ochrony zdrowia, wymienionych w art. 69 ust. 2 i art. 70 ust. 2 pkt 2 Konstytucji PRL, które w konkretnym wypadku mogą być rozdzielnie traktowane przy wymiarze płatnego urlopu dodatkowego. Regulacja prawna, objęta postępowaniem dotycząca istotnych spraw pracowniczych, będących zarazem konkretyzacją zasad konstytucyjnych nie odpowiada ich treści i znaczeniu społecznemu ze względu na niezachowanie wymagań ustawowych i zasad poprawnej legislacji.

Przykład badanych przepisów (...) wskazuje na przyjęcie niedopuszczalnej ustawowo wielostopniowej konstrukcji wykonania upoważnienia ustawowego, polegającej na wydaniu rozporządzenia i zarządzenia oraz na kazuistycznym wymienianiu podmiotów, jako adresatów norm prawnych (...) zamiast stanowienia norm o charakterze ogólnym i abstrakcyjnym w jednym akcie normatywnym opublikowanym w oficjalnym organie publikacyjnym i nie rozpraszania regulacji prawnej przekazanego do uregulowania problemu w kilku aktach prawnych.

Analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. prowadzi do wniosku, iż Rada Ministrów, wbrew art. 160 Kp, upoważniającego ją do wprowadzenia w drodze rozporządzenia, płatnych urlopów dodatkowych dla poszczególnych grup pracowników, gdy jest to uzasadnione ze względu na pracę szczególnie uciążliwą albo wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia, odstąpiła od bezpośredniego i wyczerpującego unormowania spraw płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników, objętych omawianym rozporządzeniem. Ograniczyła się natomiast do określenia niektórych tylko przesłanek, przesądzając o powstaniu prawa do płatnego urlopu dodatkowego i do wymiaru takiego urlopu, upoważniając w ust. 2 par. 1 Ministra wymienionego w tym przepisie do określenia pozostałych istotnych przesłanek, przesądzających o powstaniu prawa i o wymiarze płatnego urlopu dodatkowego, czyli dokonała bez upoważnienia ustawowego tzw. subdelegacji swych uprawnień prawotwórczych na inny podmiot.