Orzeczenie TK z 13 września 1990 r., U 4/90

Teza

Postanowienia par. 2 zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 14 kwietnia 1990 r. Nr B/4/VII/90 w sprawie wprowadzenia "Taryfy prowizji i opłat pobieranych przez Narodowy Bank Polski za usługi bankowe w obrocie krajowym" oraz par. 8 zarządzenia Nr B/5/VI/90 w sprawie wprowadzenia "Taryfy prowizji i opłat pobieranych przez Narodowy Bank Polski za usługi bankowe w obrocie wartościami dewizowymi" - są zgodne z art. 1 i 67 ust. 2 Konstytucji RP oraz z ustawami:

1. z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo Bankowe /Dz.U. nr 4 poz. 21; zm. Dz.U. 1989 nr 54 poz. 320, nr 59 poz. 350, nr 74 poz. 439 i 440/,
2. z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 4 poz. 22; zm. Dz.U. nr 74 poz. 439/.

Uzasadnienie

Art. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 4 poz. 22 ze zm./ wyraźnie stwierdza, że Narodowy Bank Polski jest centralnym bankiem państwa, zatem jego charakter jako centralnego organu państwowego jest przesądzony w tym przepisie.

Przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym uzależnia objęcie kontrolą aktów normatywnych jedynie od ustanowienia przez nie norm prawnych. Z tego punktu widzenia forma aktu normatywnego nie ma znaczenia. Aktem takim może być nie tylko zarządzenie, ale nawet instrukcja czy regulamin.

Brak jest podstaw do podzielenia poglądu, że zarządzenia prezesa Narodowego Banku Polskiego w części zaskarżonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich naruszają zasadę państwa prawnego zawartą w art. 1 Konstytucji RP oraz zasadę równości wobec prawa zagwarantowaną w art. 67 ust. 2 Konstytucji RP.

Rzeczpospolita Polska gwarantuje swobodę działalności gospodarczej, a ograniczenie tej swobody może nastąpić jedynie w ustawie /art. 6 Konstytucji RP/. Jest to zatem założenie systemu rynkowego, którego istotą między innymi jest to, że podmioty prowadzące samodzielną gospodarkę finansową mogą ze stosunkowo dużą swobodą decydować o swojej działalności, w tym także o swoich dochodach i kosztach, jeżeli tylko nie napotykają na ograniczenia prawne.

W systemie gospodarki rynkowej powstaje zupełnie naturalne zróżnicowanie sytuacji materialnej pracowników, zatrudnionych u różnych pracodawców. Nie narusza to wcale konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, którą Trybunał Konstytucyjny zajmował się już niejednokrotnie i najpełniej ujął ją w orzeczeniu z dnia 9 marca 1988 r. /U 7/87 OTK 1988 poz. 1/ stwierdzając, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa /równości w prawie/ w ujęciu najszerszym polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa /adresaci norm prawnych/, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowane równo. W rozpatrywanej sprawie chodzi przecież o takie podmioty prawne, które łączy wspólna cecha, mianowicie obecna lub przeszła praca w bankach i co je wyróżnia spośród innych klientów banków.