Orzeczenie TK z 12 stycznia 1993 r., U 4/92

Tezy

Przepis par. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z par. 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest zgodny z art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, pozostawionym w mocy Ustawą Konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/, oraz z art. 40 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127; zm. Dz.U. 1991 nr 100 poz. 446 i nr 107 poz. 464 oraz Dz.U. 1992 nr 91 poz. 455/.

Uzasadnienie

Przepis par. 37 rozporządzenia z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustalił zasady obniżki opłat za wieczyste użytkowanie za cały 1991 r. Opłaty pobrane przed 31 sierpnia 1991 r. podlegają zatem skorygowaniu przy założeniu, że obowiązywały przy ich pobieraniu zniżki. Odwołując się do treści art. 40 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który to przepis ustala zasadę stosowania obniżki opłat za użytkowanie wieczyste gruntów nabytych lub nabywanych pod budownictwo mieszkaniowe, a także gruntów nabytych lub nabywanych na cele wyznaniowe należy przyjąć, że zasada obniżki opłat została wprowadzona już wymienioną ustawą i w tym zakresie par. 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. nie nałożył na obywateli nowych obowiązków, wobec czego nie została naruszona zasada nie działania prawa wstecz.

Należy także podnieść, że gdy idzie o wysokość rocznej opłaty z tytułu wieczystego użytkowania, to w sposób uzasadniony w rozporządzeniu uwzględnia się okres sprzed 31 sierpnia 1991 r. W innym przypadku bowiem osoby nie mogące skorzystać ze zniżki w tym okresie ponosiłyby opłaty wyższe, co byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości.

Opłata wymierzona w okresie rocznym nie powinna być różnicowana w skali roku. W tym przypadku wprowadzenie systemu obniżek dopiero od 1992 r. byłoby sprzeczne z celem regulacji przewidzianej w art. 40 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mającej złagodzić skutki finansowe nowego sposobu obliczania opłat w pierwszym zwłaszcza okresie jego wprowadzenia.

Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis par. 37 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 lipca 1991 r. w kontekście par. 40 tegoż rozporządzenia nie narusza zasady lex retro non agit i tym samym jest zgodny z art. 1 Konstytucji RP, przepisu pozostawionego w mocy Ustawą Konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r.

Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozporządzenie z dnia 16 lipca 1991 r. zostało wydane przez organ, który otrzymał ustawowe upoważnienie do unormowania spraw wskazanych w upoważnieniu, w granicach upoważnienia udzielonego przez ustawę i w celu jej wykonania.

Przepis par. 37 tegoż rozporządzenia nie pozostaje w sprzeczności w zakresie kwestionowanym z przepisem art. 40 ust. 1 i 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem nie uchyla zasady dochodzenia do wysokości opłat wyrażonej w tym przepisie, a ponadto nie wykracza poza upoważnienie zawarte w art. 40 ust. 5 i realizuje zawartą w tym przepisie zasadę obniżki opłat za wieczyste użytkowanie.

(...) Z tych względów Trybunał Konstytucyjny uznał, iż par. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z par. 40 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest również zgodny z art. 40 ust. 1 i ust. 5 powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny ponadto uznał za stosowne w odrębnym postępowaniu zasygnalizować Radzie Ministrów uchybienie w prawie, polegające na wydaniu przez Radę Ministrów powołanego rozporządzenia z dnia 16 lipca 1991 r. ze znacznym spóźnieniem w stosunku do daty wejścia w życie ustawy.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że powyższa sygnalizacja jest niezbędna z tego względu, iż znaczne opóźnienia w wydawaniu aktów wykonawczych do ustaw powtarzają się, co nie sprzyja spójności prawa, a tym samym jego właściwego działania w ramach systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.