Orzeczenie TK z 17 sierpnia 1988 r., Uw 3/87

Tezy

Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu (...) sprawy z inicjatywy własnej Trybunału (...) o zbadanie,

czy przepisy rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 lutego 1984 r. w sprawie zasad wypłacania świadczeń emerytalno-rentowych w zbiegu ze świadczeniami o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych /Dz.U. nr 13 poz. 57/ są zgodne z art. 73 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 267/ oraz art. 67 ust. 2 i art. 5 pkt 5 Konstytucji PRL, postanowił:

umorzyć postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

Na tle analizy gramatycznej i funkcjonalnej art. 73 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie wynika, iż delegacja udzielona Ministrowi miała na celu obniżenie świadczeń, jak to ma miejsce w przypadku generalnego rozwiązania płynącego z art. 69 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy.

Uprawnienia do korzystania z rent zagranicznych i polskich należałoby potraktować odrębnie, nie łącząc ich, ani nie obniżając ich wielkości. Zasady obniżania świadczeń emerytalno-rentowych w ich zbiegu ze świadczeniami o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, budzić muszą także istotne wątpliwości merytoryczne. Brak bowiem właściwej podstawy prawnej do uznania za uzasadnione pomniejszenie świadczenia wypracowanego i nabytego przez opłacanie składek za granicą i w kraju tylko z tego powodu, że jest realizowane świadczenie nabyte za granicą w zbiegu ze świadczeniami krajowymi. W zakresie rent i emerytur wypłacanych dla obywateli polskich za granicą, jak również dla obywateli obcych pracujących w kraju, obowiązuje szereg konwencji międzynarodowych, ratyfikowanych przez Polskę, co także nakłada obowiązek przestrzegania ogólnych warunków udzielania świadczeń rentowych i emerytalnych bez ich pogarszania lub ograniczania.

Sejm, upoważniając w drodze ustawy określone organy państwowe do wydawania aktów prawotwórczych, upoważnia je jednocześnie do wydawania tych aktów w określonym zakresie podmiotowym i przedmiotowym. W szczególności zatem, żadne domniemanie lub wykładnia rozszerzająca treść upoważnienia ustawowego, nie mogą wchodzić w rachubę również wówczas, jeżeli upoważnienie takie dotyczy kwestii związanych z zabezpieczeniem podstaw bytu materialnego emerytów i rencistów.

Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, minister pracy, płac i spraw socjalnych został upoważniony do ustalenia "zasad wypłacania świadczeń określonych w ustawie". Delegacja została więc ściśle określona. Pod pojęciem "zasady" rozumie się ustalenie odpowiednich kryteriów, sposobów lub warunków spełniania określonych uprawnień, lub ponoszenia obowiązków, w tym także świadczeń. Zgodnie z gramatyczną wykładnią terminu "zasada" powinno więc mieć miejsce ustalenie przez ministra różnego rodzaju rozwiązań o charakterze techniczno-finansowym.

W wyniku uchylenia kwestionowanego rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 lutego 1984 r., zagadnienie wypłaty rent zostało merytorycznie rozwiązane w sposób nowy, odpowiadający w zasadzie stanowisku prezentowanemu przez Trybunał Konstytucyjny, usunięta więc została podstawa do orzekania w przedmiocie zgodności przepisów wymienionych w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 1987 r. Na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. nr 22 poz. 98; zm. Dz.U. 1987 nr 21 poz. 123/ postępowanie należało umorzyć.