Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 9 lutego 1999 r., V SA 1060/98

Sprawa

sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego W.-O. - Wiesława P. w O. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 marca 1996 r. (...) w przedmiocie odmowy klasyfikacji taryfowej i wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).

Teza

Świadectwa EUR.1 są związane z masą towaru eksportowanego w tym samym czasie i są dokumentem statusu pochodzenia eksportowanych towarów. Odprawa celna jest sprawą wtórną.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny,

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 26 marca 1998 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję dyrektora Urzędu Celnego w W., zawartą w dokumencie SAD (...) z dnia 15 kwietnia 1997 r., w przedmiocie wymiaru cła.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia prezes GUC powołał przepisy art. 4 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne; par. 1, par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i pkt 4 lit. "a" oraz ust. 2 i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. 1996 nr 145 poz. 670/; art. 11 i art. 18 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi /M.P. 1997 nr 10 poz. 74/; pkt 6 i 10 załącznika nr 6 do zarządzenia prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 380/.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że przedmiotem importu do Polski były brzoskwinie w puszkach zaklasyfikowane według PCN (...), wobec których wymierzono cło z zastosowaniem stawki celnej podstawowej w wysokości 35 procent od wartości celnej towaru, zgodnie z przepisami par. 1 i par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie z prośbą o uznanie załączonego świadectwa przewozowego EUR (...) z dnia 27 lutego 1997 r. za dowód upoważniający do zastosowania obniżonej stawki celnej w stosunku do przedmiotowego towaru.

Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie jest zasadne. Obniżone stawki celne wobec towarów pochodzących z państw członkowskich UE stosuje się w przypadku łącznego spełnienia następujących wymogów:

• określenia takich stawek celnych w taryfie celnej, stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r.,
• udokumentowania pochodzenia towarów z kraju członkowskiego UE świadectwem przewozowym EUR.1 lub formularzem EUR.2 dla towarów, których wartość nie przekracza 5.110 ECU, spełniającymi wymogi Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,
• bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru UE lub w tranzycie przez inne terytoria pod warunkiem, że podczas tranzytu znajdowały się pod dozorem celnym.

Niezgodnie z treścią postanowień pkt 6 załącznika nr 6 do zarządzenia prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r. jednocześnie sprowadzone brzoskwinie odprawiono w różnych terminach.

W dniu 15 kwietnia 1997 r. odprawiono brzoskwinie o wadze brutto 22.080 kg, sprowadzone w kontenerze (...) SAD (...), natomiast towar z trzech pozostałych kontenerów o wadze brutto 66.240 kg zgłoszono do odprawy celnej w dniu 28 kwietnia 1997 r. SAD (...).

Świadectwo EUR.1 (...) z dnia 27 lutego 1997 r. zostało dołączone do dokumentu SAD (...) z dnia 15 kwietnia 1997 r., jak i do innych wniosków o wszczęcie postępowania celnego.

Zdaniem organu odwoławczego, wymienione świadectwo przewozu EUR.1 jako dokument obejmujący towary wyszczególnione w innych wnioskach o wszczęcie postępowania celnego nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej w stosunku do przedmiotowego towaru, ponieważ zostało wystawione z naruszeniem postanowień pkt 6 załącznika nr 6 do zarządzenia prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r.

Powyższą decyzję zaskarżył Wiesław P. - właściciel Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego W.-O. w O., wnosząc o jej uchylenie.

Podniósł, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej importuje brzoskwinie z krajów Unii Europejskiej. W marcu 1997 r. sprowadził partię owoców w czterech kontenerach objętych jednym świadectwem EUR.1 (...). Kontenery dostarczone zostały jednym transportem na podstawie listu przewozowego (...). Następnie w dniu 15 kwietnia 1997 r. towar został odprawiony na podstawie dokumentu SAD (...) w ilości 22.080 kg oraz w dniu 28 kwietnia 1997 r. w ilości 66.240 kg według dalszych trzech dokumentów SAD.

Zdaniem skarżącego, zastosowanie obniżonej stawki celnej uzależnione jest od udokumentowania pochodzenia towaru z kraju Unii Europejskiej odpowiednim dokumentem, w tym przypadku EUR.1. Ten fakt miał miejsce.

Uzasadnienie decyzji GUC opiera się zaś jedynie na okoliczności dokonania odprawy celnej w różnym czasie. To jest tylko tryb dokonania odprawy celnej. Procedura nie może wyłączać samej zasady związanej z udokumentowaniem pochodzenia towaru o objęciu go stawką preferencyjną. Zdaniem skarżącego, zarządzenie Prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r. narusza przepisy dotyczące stawek celnych na towary pochodzące z krajów Unii Europejskiej, a m.in. zawartych w Protokole nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi. Wynikające z tych przepisów warunki zostały spełnione.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji. Stwierdził nadto, że strona wystąpiła o zastosowanie obniżonej stawki celnej dopiero w odwołaniu. Przy odprawie celnej nie przedłożono natomiast dowodu pochodzenia towaru. Niesporne jest również, że towar odprawiano w różnych terminach. Punkt 6 załącznika nr 6 do zarządzenia prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r. stanowi, że dokument pochodzenia towaru, dotyczący towarów objętych więcej niż jednym zgłoszeniem celnym, może być przyjęty za dowód do zastosowania preferencji celnych tylko w przypadku, gdy towary zgłoszone są w tym samym czasie i miejscu do różnych procedur.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Prezes Głównego Urzędu Ceł nie kwestionuje faktu, że sprowadzone przez skarżącego owoce pochodzą z Grecji, to jest kraju należącego do Unii Europejskiej. Nie kwestionuje także autentyczności świadectwa pochodzenia EUR.1, jak również, iż wymienione w nim towary zostały sprowadzone łącznie jednym transportem. W zasadzie jedynym zarzutem, który wywołał brak uznania preferencyjnej stawki celnej, jest niedopełnienie - zdaniem prezesa GUC - wymagań zawartych w pkt 6 załącznika nr 6 do zarządzenia Prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że, zgodnie z treścią art. 50 ust. 5 ustawy - Prawo celne, Prezes GUC uprawniony został do określenia wymogów jakie powinny spełniać wnioski o wszczęcie postępowania, sposobu wypełniania wniosków oraz rodzaju dokumentów, które do wniosków należy dołączyć. Z mocy tej ustawowej delegacji Prezes GUC wydał zarządzenie z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 380/.

Zarządzenie to nie powinno jednak odbiegać od standardów zawartych w decyzji (...) Rady Stowarzyszenia między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Rzeczpospolitą Polską z dnia 16 lipca 1996 r. zmieniającą Protokół 4 do Układu Europejskiego, dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej.

Z treści art. 11 i art. 12 wynika, że świadectwa przewozowe są wystawiane na wniosek eksportera i dotyczą partii wysyłanego towaru. Przepis art. 13 stanowi natomiast o sytuacji, gdy eksportowana jest tylko część produktów. Wówczas należy wystawiać "LT - świadectwa".

Z powyższych przepisów wynika, że świadectwa EUR.1 są związane z masą towaru eksportowanego w tym samym czasie i są dokumentem potwierdzającym pochodzenie eksportowanych towarów.

Wbrew tym postanowieniom prezes GUC wymaga, aby wykazana w świadectwie EUR.1 i we wniosku o wszczęcie postępowania celnego ilość towaru była identyczna z uwzględnieniem 10-procentowej tolerancji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska, jako sprzecznego z powołanymi przepisami decyzji (...) Rady Stowarzyszenia między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi. Przepisy te, zgodnie z art. 91 Konstytucji RP z dnia 20 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 3 ustawy - Prawo celne, mają pierwszeństwo w ich stosowaniu.

Jest sprawą oczywistą, że dokument EUR.1 świadczy o pochodzeniu wysyłanego w danym czasie towaru, najczęściej jednym środkiem przewozowym. Wystawiany jest na wniosek eksportera dla całej partii towaru. Odprawa celna jest już jednak sprawą wtórną, dokonywaną najczęściej przez importera lub osobę czy agencję przez niego upoważnioną.

Stanowisko Prezesa GUC może wprawdzie ułatwić pracę funkcjonariuszom celnym, lecz nie znajduje dostatecznego oparcia we wspomnianych przepisach prawa międzynarodowego, a nadto w funkcji jaką dokument EUR.1 ma spełniać. Niezasadny jest również zarzut Prezesa GUC, że skarżący nie zgłosił wniosku o zastosowanie preferencyjnych stawek celnych, bowiem nie wypełnił pola 36 dokumentu SAD.

Skarżący zadeklarował w polu 1 SAD przywóz towaru z kraju objętego konwencją. Jeżeli jednak podczas odprawy celnej organ administracyjny uznał, że wniosek o wszczęcie postępowania wymaga uzupełnienia przez dokonanie wpisów w odpowiednich rubrykach oraz dołączenia właściwego - zdaniem Prezesa GUC - świadectwa pochodzenia towaru, winien on, zgodnie z art. 10 Kpa, poinformować stronę o skutkach prawnych takich uchybień i zobowiązać ją do usunięcia wytkniętych braków.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.