Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 7 stycznia 1999 r., V SA 1116/98

Teza

Regulacja prawna ograniczająca uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo, nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu podlegania represjom.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo.

Zasady i warunki przyznawania uprawnienia do świadczenia pieniężnego reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/.

Zgodnie z tymi regułami świadczenie przysługuje osobie z tytułu deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1.9.1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Stosownie natomiast do art. 1 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego przepisu, uprawnieniem powyższym objęte zostały osoby, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wymienione wyżej warunki muszą być spełnione łącznie. Skarżąca nie spełnia ustawowych wymogów uzasadniających przyznanie jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu podlegania represjom.

Jak wyżej wskazano jednym z warunków uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego jest deportacja do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Tymczasem, jak ustalił organ, skarżąca do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy /co jest bezsporne/ deportowana została z miejscowości Krasnoarmińsk powiat Donieck znajdującej się w czasie deportacji na terytorium ZSRR.

Skarżąca nie spełnia więc warunku wywiezienia do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a więc jednego z kumulatywnie niezbędnych warunków do uzyskania prawa do świadczenia pieniężne go. Ustalenia organu w omawianym zakresie znajdują swoje uzasadnienie w dowodach w formie kwestionariusza złożonego przez skarżącą oraz jej oświadczenia złożonego organowi w dniu 31.7.1997 r. Ustaleniom tym skarżąca nie zaprzecza, twierdzi jednakże, że skoro została wywieziona do III Rzeszy w okolice Hanoweru i tam wykonywała ciężką pracę na kolei, to przysługuje jej prawo do przyznania świadczenia. W świetle omawianych wyżej przepisów ten pogląd skarżącej nie jest prawnie uzasadniony. Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca w dniu 1 września 1939 r. nie posiadała obywatelstwa polskiego, lecz jak wynika to z jej oświadczenia miała obywatelstwo Związku Radzieckiego i stan taki utrzymywał się przez cały okres wojny.

Oznacza to, że w dacie deportacji skarżąca nie posiadała obywatelstwa polskiego, a zatem i ta okoliczność stałaby na przeszkodzie w przyznaniu jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

We wskazanym stanie prawnym i faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów omawianej ustawy ani przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy także podnieść, że regulacja prawna ograniczająca uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo, nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Stosownie do art. 6 cyt. wyżej ustawy - Państwo finansując ze swego budżetu, z natury rzeczy ograniczonego, świadczenia pieniężne z tytułu represji doznanej w latach 1939-1945 ze strony zewnętrznego agresora, władne jest bowiem ograniczyć krąg uprawnionych do osób charakteryzujących się w równym stopniu pewnymi istotnymi cechami, jak wyżej omówiono: zamieszkiwanie w dacie represjonowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadanie wówczas obywatelstwa polskiego. Takie ustawowe ograniczenie nie narusza także konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości.

Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną i (...) orzekł jak w sentencji.