Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 14 września 1993 r., V SA 1203/93

Teza

Bez względu na okres faktycznego pobytu cudzoziemca w Polsce, o zamieszkaniu można mówić dopiero wówczas, gdy pobyt cudzoziemca uzyska cechę pobytu stałego, co następuje w dniu otrzymania karty stałego pobytu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Yasera D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 kwietnia 1993 r. w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 20 października 1992 r. Yaser D. zwrócił się do Wojewody (...) o uznanie go za obywatela polskiego. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego więzy z rodziną w Palestynie wygasły wraz ze śmiercią rodziców. Ukończył studia w Polsce i uważa Polskę za drugą ojczyznę. Zamierza założyć w Polsce rodzinę. Oświadczył, że nie ma obywatelstwa żadnego kraju.

Decyzją z dnia 18 stycznia 1993 r. Wojewoda (...) orzekł o odmowie uznania za obywatela polskiego Yasera D., syna Tawfiga i Ruhaiji, urodzonego dnia 5 lutego 1960 r. w miejscowości H. w Izraelu /dawniej Jordania/. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca przybył do Polski w 1984 r. i do 1990 r. studiował na Politechnice (...) oraz był zameldowany w S. na pobyt czasowy. Do Polski przyjechał ponownie w 1992 r. i dnia 14 października 1992 r. otrzymał kartę stałego pobytu oraz dowód tożsamości cudzoziemca. Podkreślono, że treść rozstrzygnięcia jest podyktowana zbyt krótkim okresem stałego zameldowania wnioskodawcy w Polsce. Okres ten stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49 ze zm./ powinien wynosić co najmniej 5 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji Yaser D. twierdził, że w Polsce zamieszkuje łącznie przeszło 6, 5 roku. Od dnia 4 stycznia 1984 r. do dnia 11 marca 1991 r. studiował w Polsce, następnie wyjechał do Palestyny i w październiku 1992 r. powrócił do Polski.

Decyzją z dnia 6 kwietnia 1993 r. Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49 ze zm./, a w uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy za obywatela polskiego może być uznana osoba o nieokreślonym obywatelstwie lub nie mająca żadnego obywatelstwa, jeżeli zamieszkuje w Polsce co najmniej 5 lat. Podkreślono, że w niniejszej sprawie został spełniony tylko warunek dotyczący obywatelstwa. Nie spełniony natomiast został warunek dotyczący "zamieszkania". Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, że "zamieszkanie" to to samo co "pobyt stały". Ponadto warunkiem zameldowania cudzoziemca na pobyt stały /zamieszkanie/ jest między innymi przedstawienie karty stałego pobytu, którą zainteresowany uzyskał dopiero w dniu 14 października 1992 r., i od tej daty liczy się jego stały pobyt w Polsce. Pobytem czasowym natomiast jest "przebywanie" /a nie zamieszkanie/ bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Fakt "przebywania" zainteresowanego w ramach pobytu czasowego w okresie od 4 stycznia 1984 r. do 11 marca 1991 r. i "zamieszkania" od 15 października 1992 r. znajduje potwierdzenie w zaświadczeniach o zameldowaniu. Yaser D. nie wypełnił warunku dotyczącego 5-letniego okresu zamieszkania w Polsce i dlatego należało odmówić uznania go za obywatela polskiego.

Na powyższą decyzję Yaser D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego; domagając się jej uchylenia, zarzucił organowi niewłaściwą interpretację art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy o obywatelstwie polskim. W przepisie tym bowiem jest mowa wyłącznie o "zamieszkaniu" i nie ma żadnych dodatkowych warunków, np. że ma to być pobyt stały.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Uznanie za obywatela polskiego w trybie art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49/ może nastąpić tylko wówczas, gdy ubiegający się o to cudzoziemiec spełnia łącznie dwa warunki:

• jest osobą o nieokreślonym obywatelstwie lub nie mającą żadnego obywatelstwa,
• zamieszkuje w Polsce co najmniej 5 lat.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające obu instancji trafnie uznały, że drugi z tych warunków nie został spełniony. Nie negując podanego przez skarżącego w skardze i odwołaniu okresu pobytu w Polsce, należy podnieść, iż - wbrew twierdzeniom skargi - do celów rozstrzygnięcia w przedmiocie obywatelstwa istotne jest, czy dana osoba spełnia prawne warunki uznania za obywatela polskiego. Nie można zatem zgodzić się z argumentem, iż do powyższych celów "zamieszkanie nie jest jakąś szczególną kategorią prawną, a stanem faktycznym". Chodzi bowiem o wypełnienie ustawowej przesłanki "zamieszkania", a nie o zamieszkanie w potocznym rozumieniu.

Wprawdzie cytowana ustawa o obywatelstwie polskim nie definiuje tego pojęcia, lecz dla jego wykładni pomocna jest wykładnia systemowa. Zastosowanie jej prowadzi do przekonania, że "zamieszkanie" to to samo co stały pobyt. W myśl bowiem art. 13 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30/ cudzoziemiec może uzyskać zezwolenie na stały pobyt /zamieszkanie/ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w postaci karty stałego pobytu. Podobnie w art. 14 tej ustawy używa się określenia "cudzoziemiec, który przebywa stale /zamieszkuje/ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej", uznając tym samym pojęcie "zamieszkania" za równoznaczne z pojęciem "stałego pobytu".

Także w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ zamieszkanie oznacza pobyt stały. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Bez względu zatem na okres faktycznego pobytu cudzoziemca w Polsce, o zamieszkaniu można mówić dopiero wówczas, gdy pobyt uzyska cechę pobytu stałego, co następuje w dniu otrzymania karty stałego pobytu.

Skarżący uzyskał kartę stałego pobytu w Polsce dnia 14 października 1992 r., a zatem okres pięcioletniego zamieszkania w rozumieniu art. 9 powyższej ustawy o obywatelstwie polskim jeszcze nie minął.

Biorąc powyższe pod uwagę, należało na mocy art. 207 par. 5 Kpa orzec jak w sentencji.