Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 31 stycznia 2002 r., V SA 1219/01

Sprawa

sprawy ze skargi Jadwigi G. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 13 marca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).

Teza

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ przyznaje uprawnienia nie tylko "osobom" mogącym się wykazać działalnością określoną w art. 1 ust. 2 lub w art. 2 /łącznie z okresami zaliczonymi do działalności kombatanckiej i działalności z nią równorzędnej - art. 3 ustawy/, ale również "osobom mogącym udokumentować pozostanie w sytuacjach faktycznych wskazanych w art. 4 tzn. podleganie represjom w rozumieniu tego przepisu.

Kategoria tych "osób" nie została ograniczona do osób fizycznych lecz jest synonimem pojęcia "istoty ludzkiej" i obejmuje zarówno osobę fizyczną, jak też dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 marca 2001 r., (...), wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ oraz art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 26 października1999 r., (...), którą odmówił Jadwidze G. przyznania uprawnień kombatanckich.

Jadwiga G. domagała się przyznania uprawnień kombatanckich twierdząc, że jako dziecko poczęte w okresie przebywania rodziców w obozie przejściowym w T. /22.02.1941 r. - 28.03.1941 r./ podlegała represjom przewidzianym w art. 4 ustawy o kombatantach - Kierownik Urzędu nie uwzględnił tego żądania i powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. III ARN 96/95 wskazał, że wnioskodawczyni urodziła się 10 miesięcy po opuszczeniu obozu przez jej rodziców w związku z tym w świetle poglądu wyrażonego w ww. wyroku Sądu Najwyższego nie może być traktowana w chwili represji jako osoba fizyczna, ale nawet jako dziecko poczęte.

Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że ustawa o kombatantach nie przewiduje możliwości przyznania wnioskodawczyni uprawnień kombatanckich w związku z wywiezieniem jej rodziców z obozu przejściowego w Toruniu do Generalnej Guberni.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jadwiga G. podniosła, że mogła zostać poczęta w czasie, gdy jej matka przebywała w obozie przesiedleńczym w T. na co zdaniem skarżącej wskazuje fakt, że urodziła się w dniu 25 grudnia 1941 r. podczas gdy ciąża według ginekologa położnika, u którego skarżąca informowała się trwa od 40 do 42 tygodni.

Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela prezentowany w ww. wyroku Sądu Najwyższego pogląd, że ustawa o kombatantach przyznaje uprawnienia nie tylko "osobom" mogącym się wykazać działalnością określoną w art. 1 ust. 2 lub w art. 2 /łącznie z okresami zaliczonymi do działalności kombatanckiej i działalności z nią równorzędnej - art. 3 ustawy/, ale również "osobom mogącym udokumentować pozostanie w sytuacjach faktycznych wskazanych w art. 4 tzn. podleganie represjom w rozumieniu tego przepisu. W wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że kategoria tych "osób" nie została ograniczona do osób fizycznych lecz jest synonimem pojęcia "istoty ludzkiej" i obejmuje zarówno osobę fizyczną, jak też dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe.

Kierownik Urzędu uznając, że skarżącej nie mogą być przyznane uprawnienia kombatanckie, jako dziecku poczętemu /nasciturus/ w obozie przesiedleńczym z tego powodu, że skarżąca urodziła się 10 miesięcy po opuszczeniu obozu przez rodziców nie rozważył w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności faktycznych przytoczonych przez skarżącą. Przede wszystkim należy wskazać, że skoro rodzice skarżącej opuścili obóz w dniu 28 marca 1941 r., a skarżąca urodziła się w dniu 25 grudnia 1941 r., to fakt urodzenia się skarżącej miał miejsce w 9, a nie w 10 miesiącu po opuszczeniu obozu, jak przyjął to Kierownik Urzędu. Dokonanie błędnego ustalenia w tym zakresie spowodowało w konsekwencji uznanie prze Kierownika Urzędu, że skarżąca nie może być traktowana w chwili represji jako dziecko poczęte. Dokonując takiego ustalenia Kierownik Urzędu nie wziął pod uwagę, że ciąża u kobiet trwa średnio 280 dni oraz, że ciążę w granicach 260 do 294 dni traktuje się jako prawidłową /por. Encyklopedia powszechna PWN, Warszawa, 1973, str. 470/.Wskazany czas trwania ciąży został pominięty w motywach zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji spowodowało, że Kierownik Urzędu bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ustalił, że skarżąca nie mogła być poczęta w okresie osadzenia jej rodziców w obozie przesiedleńczym w T. i nie podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy o kombatantach. Rozstrzygnięcie to zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.