Uzasadnienie
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 10.12.1997 r., po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Budynków Komunalnych ABK Ż. I, w powołaniu na art. 47 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania Mirosława G. w lokalu nr 5 przy ul. M. 26 w W. W uzasadnieniu decyzji podano, że ww. lokal jest lokalem wspólnym. Na podstawie decyzji o przydziale z dnia 20.06.1990 r. współnajemcami jednego pokoju w tym lokalu z używalnością kuchni byli małżonkowie Dorota i Sylwester K. a uprawnionymi do zamieszkania ich dzieci Michał i Magdalena.
Małżonkowie K. uzyskali rozwód wyrokiem SW w W. z dnia 09.11.1994 r. (...), lecz pozostali nadal współnajemcami lokalu.
Dorota K. wyszła ponownie za mąż za Mirosława G., który w dniu zameldowania, tj. 16.09.1997 r., zamieszkiwał w lokalu, a zatem niezbędna do zameldowania przesłanka zamieszkiwania w lokalu została spełniona. Sylwester K. nie wyraził zgody na zameldowanie Mirosława G. i dlatego nie można przyjąć, że ten ostatni ma uprawnienia do przebywania w lokalu.
Wskazano, że jeżeli w dniu zameldowania nie są łącznie spełnione przesłanki dające podstawę do zameldowania, tj. zamieszkiwanie w lokalu i posiadanie uprawnień do przebywania w lokalu, rzeczą organu administracji jest uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania.
Po rozpatrzeniu odwołania Mirosława G., Wojewoda W. decyzją z dnia 29.04.1998 r. w powołaniu na art. 138 par. 2 Kpa uchylił decyzję I instancji i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
W uzasadnieniu decyzji podano, że do zameldowania na pobyt stały niezbędne jest legitymowanie się uprawnieniami do przebywania w lokalu oraz zamieszkiwanie w tym lokalu /art. 9 ust. 2 i art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/. W postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania organ bada czy osoba, której dotyczy zameldowanie spełnia łącznie ww. warunki, a jeżeli czynność dokonana została wadliwie orzeka o jej uchyleniu.
Wskazano, że w rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, iż Mirosław G. zamieszkuje w lokalu nr 5 przy ul. M. 26 w W., a zatem spełnia warunek określony w art. 10 ust. 1 ustawy. Kwestią sporną pozostaje natomiast czy Mirosław G. w dacie zameldowania legitymował się uprawnieniami do pobytu w lokalu określonymi w art. 9 ust. 2 ustawy.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa współnajemcami tego lokalu, chociażby umowa została zawarta przez jednego z nich. Małżonek najemcy uzyskuje bowiem status współnajemcy lokalu przez sam fakt wspólnego zajmowania lokalu a nie przez zawarcie umowy najmu.
Podkreślono, że okoliczności te należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Na Powyższą decyzję Sylwester K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił, iż w warunkach, gdy decyzja o przydziale lokalu nie została zniesiona a w wyroku rozwodowym nie orzeczono o sposobie użytkowania lokalu, zameldowanie w tym lokalu Mirosława G. jedynie za zgodą Doroty G. a bez zgody pozostałych współnajemców jest naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargą Wojewoda Warszawski wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zasada dwuinstancyjności administracyjnego postępowania wymaga by organ odwoławczy ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę rozstrzygniętą nieostatecznie decyzją I instancji. Zasadą jest także, że decyzja organu odwoławczego winna kończyć administracyjne postępowanie w sprawie /art. 138 par. 1 Kpa/.
Wyjątki od powyższych zasad normuje art. 138 par. 2 Kpa, stanowiąc, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść cytowanego wyżej przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż decyzja kasacyjna z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji dopuszczalna jest tylko w razie rażących naruszeń postępowania administracyjnego, których skutkiem jest konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.
W każdym innym przypadku wydanie decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji stanowiłoby istotne naruszenie art. 138 par. 2 Kpa, gdyż rozszerzająca wykładnia tego przepisu byłaby nieuprawniona.
W szczególności brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 par. 2 Kpa w przypadku uznania [przez organ odwoławczy, że decyzja organu I instancji dotknięta jest innymi wadami czy to natury prawnoprocesowej, czy prawnomaterialnej, których usunięcie nie wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przynajmniej w znacznej części - jak tego wymaga art. 138 par. 2 Kpa.
Wskazać trzeba przy tym, że postępowanie wyjaśniające w rozumieniu omawianego przepisu dotyczyć może jedynie wyjaśnienia w drodze stosownych dowodów stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy a nie okoliczności natury prawnej.
Tymczasem zaskarżona decyzja uchyliła decyzję organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na nieuwzględnienie przez organ I instancji przy ocenie materiału dowodowego art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali, a więc nie z potrzeby wyjaśnienia faktów lecz prawa, a więc w sytuacji gdy nic nie stało na przeszkodzie w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.
Nie wdając się w pogłębioną analizę treści art. 7 ustawy o najmie lokali, gdyż na tym etapie sprawy nie jest to konieczne dla dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, należy jednak zauważyć, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji gdy współnajemcą lokalu obok jednego z małżonków są także inne obce osoby.
W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 138 par. 2 Kpa, jeśli zważyć, że ustalenie treści tego przepisu nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych oraz mając na względzie, że decyzja ta poprzez nieuzasadnione wydłużenie toku załatwiania sprawy prowadzi do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa /art. 8 Kpa/.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało na mocy art. 22 ust. 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.