Uzasadnienie
Jan J. we wniosku z dnia 21 stycznia 1992 r., skierowanym do Wydziału Lokalowego Urzędu Miejskiego w B., domagał się pozbawienia Jana S. uprawnień do lokalu nr 13 przy ul. J. nr 34 w B. oraz wymeldowania go z tego lokalu. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego pasierb - Jan S. nie zamieszkuje w tym lokalu od marca 1989 r. i nie ponosi żadnych opłat związanych z najmem lokalu. Miejsce jego pobytu nie jest znane.
Decyzją z dnia 17 lutego 1992 r. Prezydent Miasta B., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, odmówił wymeldowania Jana S. z pobytu stałego w lokalu nr 13 przy ul. J. nr 34 w B., wskazując w uzasadnieniu decyzji, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż Jan J. i Jan S. są współnajemcami tego lokalu na podstawie decyzji Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w B. z dnia 19 lutego 1989 r. o wstąpieniu w stosunek najmu po zmarłej Wiktorii J., a zatem Jan S., jako współnajemca, ma uprawnienia do lokalu i uprawnień tych nie utracił. Ponadto ustalono, że Jan S. Przebywa w B. przy ul. P. nr 18 m 3, a zatem miejsce jego pobytu jest znane. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania decyzją administracyjną, określone w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji Jan J. wnosił o wymeldowanie Jana S., który nie mieszka w lokalu nr 13 przy ul. J. nr 34 i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania lokalu.
Decyzją (...) z dnia 9 marca 1992 r. Wojewoda B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając w uzasadnieniu, że ponieważ znane jest miejsce obecnego pobytu Jana S., sprawa wymeldowania mogła być rozważana tylko w aspekcie łącznego spełnienia przesłanek określonych w części pierwszej art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Przepis ten dopuszcza możliwość wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdy łącznie spełnione są 2 przesłanki: utrata uprawnień do lokalu i opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Jakkolwiek w sprawie nie została do końca wyjaśniona przesłanka opuszczenia lokalu, to bezsporne jest, że Jan S. nie utracił uprawnień do lokalu, lokal ten bowiem został mu przydzielony decyzją administracyjną Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego (...) jako współnajemcy. Organ II instancji powołał się na pogląd przyjmowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że utrata uprawnień do lokalu osoby będącej najemcą, następuje w razie cofnięcia decyzji o przydziale, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji, a także w razie prawomocnego orzeczenia eksmisji, i stwierdził, że żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze na decyzję ostateczną Jan J. wnosił o jej uchylenie, stwierdzając, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymeldowania Jana S., gdyż opuścił on bez wymeldowania miejsce pobytu stałego, nie przebywa w nim przeszło 6 miesięcy, a miejsce jego pobytu nie było znane. Skarga podnosi również, że są przesłanki do wymeldowania na podstawie pierwszej części art. 15 ust. 2, która przewiduje wydanie decyzji o wymeldowaniu w przypadku utraty uprawnień do lokalu i opuszczenia bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. Poza tym skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną, która nie pozwala mu na ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda B. wnosił o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skarżący błędnie interpretuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Z treści skargi wynika, iż w jego ocenie samo opuszczenie lokalu bez wymeldowania i nieopłacanie świadczeń związanych z korzystaniem z lokalu daje podstawy do wymeldowania na podstawie części pierwszej tego przepisu, a ponadto - że opuszczenie lokalu bez wymeldowania i nieprzebywanie w nim przez co najmniej 6 miesięcy w sytuacji, gdy miejsce pobytu przez pewien okres nie było znane, daje podstawy do wymeldowania na podstawie części drugiej tego przepisu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i organów administracji państwowej nie budzi wątpliwości pogląd, że art. 15 ust. 2 pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego decyzją administracyjną w dwu stanach faktycznych: gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia do pobytu w lokalu i bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego albo gdy osoba podlegająca wymeldowaniu opuściła bez wymeldowania miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Organy administracji obu instancji trafnie ustaliły, że w sprawie niniejszej nie wystąpił żaden z dwu stanów faktycznych określonych w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy.
Pierwszy ze stanów faktycznych określonych w powyższym przepisie wymaga spełnienia łącznie dwu przesłanek: utraty uprawnień i opuszczenia lokalu bez wymeldowania. Utrata uprawnień do lokalu nie wystąpiła, gdyż Jan S. wstąpił w stosunek najmu po zmarłej matce i jest współnajemcą lokalu. Przysługuje więc mu w dalszym ciągu takie same uprawnienia do lokalu jak skarżącemu. Na posiadanie tych uprawnień nie ma wpływu okoliczność, że nie ponosi on żadnych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu. Brak spełnienia przesłanki utraty uprawnień do lokalu powoduje, że nie można wydać decyzji o wymeldowaniu, choćby nawet spełniona została druga przesłanka, to jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania.
Nie można również podzielić poglądu skargi, że była podstawa do wymeldowania na podstawie części drugiej cytowanego przepisu. Już w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji miejsce pobytu Jana S. było znane, brał on udział w postępowaniu administracyjnym i był przesłuchany w charakterze strony w dniu 11 lutego 1992 r. W toku przesłuchania Jan S. podał adres aktualnego miejsca swego pobytu: B., ul. P. nr 18 m 3; pod ten adres kierowana była do niego i skutecznie doręczana korespondencja w niniejszej sprawie.
Przewidziana w części drugiej /końcowej/ art. 15 ust. 2 omawianej ustawy przesłanka braku ustaleń co do nowego miejsca pobytu musi występować do momentu wydania decyzji przez organ II instancji, organ ten bowiem jest obowiązany uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania decyzji.
Jeżeli więc w toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie nowe miejsce pobytu osoby zostanie ustalone, brak jest podstaw do wymeldowania tej osoby na podstawie art. 15 ust. 2 in fine cytowanej ustawy, choćby w chwili składania wniosku o wymeldowanie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki wymeldowania były spełnione.
W tych okolicznościach należy uznać, że decyzje organów administracji obu instancji orzekających o odmowie wymeldowania są zgodne z prawem.
Na marginesie jednak należy podnieść, że wniosek skarżącego z dnia 21 stycznia 1992 r., wszczynający postępowanie w sprawie wymeldowania, adresowany był do Wydziału Lokalowego Urzędu Miejskiego w B. i zawierał poza żądaniem wymeldowania również wniosek o "pozbawienie praw lokalowych". Intencją skarżącego więc było niewątpliwie również wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do lokalu. Wniosek w tej części więc powinien być rozstrzygnięty przez właściwy organ. Ewentualne orzeczenie przez właściwy organ o cofnięciu przydziału lokalu będzie oznaczać powstanie nowego stanu faktycznego, który w razie ponownego wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie będzie podlegał nowej ocenie w aspekcie przesłanek z art. 15 ust. 2 powyższej ustawy.
Z tych względów na podstawie art. 207 par. 5 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.