Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31.07.1991 r., zawartą w zgłoszeniu celnym (...), Dyrektor Urzędu Celnego w N.-T. dokonał odprawy celnej ostatecznej piwa w butelkach, sprowadzonego z zagranicy przez Magdalenę S. - Biuro Techniczno-Handlowe "E." w K., doliczając do wartości celnej piwa wartość butelek.
Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej decyzji, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 12.11.1991 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wnioskiem z dnia 25.08.1996 r. strona wystąpiła do Prezesa GUC o zmianę decyzji z dnia 12.11.1991 r. w trybie art. 155 Kpa twierdząc, że zarówno butelki, jak i kontenery stanowiły opakowanie wielokrotnego użytku i zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i art. 68 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 74 poz. 312 ze zm./ powinny być przedmiotem odprawy czasowej a nie ostatecznej. Na poparcie tego stanowiska strona powołała uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r. III AZP 13/92.
Decyzją z dnia 28.02.1997 r. (...), Prezes GUC odmówił zmiany swojej decyzji z dnia 12.11.1991 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 11.06.1999 r. (...) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 28.02.1997 r.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 11.06.1999 r. Prezes GUC podniósł, że opakowania wielokrotnego użytku w zależności od celu przywozu mogą być bądź przedmiotem odprawy ostatecznej, bądź na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego przedmiotem odprawy czasowej.
Według Prezesa GUC opakowania towaru, jeżeli występują łącznie z towarem doliczane są do wartości celnej towaru niezależnie od rodzaju dokonanej odprawy. Różnica polega na tym, że o ile przy odprawie ostatecznej pobiera się cło od sprowadzonego towaru, o tyle przy odprawie czasowej pobiera się zabezpieczenie majątkowe /art. 17 ust. 3 Prawa celnego/. Prezes GUC podniósł, że powołana przez stronę uchwała SN potwierdza jego stanowisko, iż przepisy art. 17 ust. 1 pkt 7 i art. 68 Prawa celnego dopuszczają możliwość odprawy czasowej opakowań wielokrotnego użytku na wniosek strony, którego złożenie stanowi nieodzowny warunek dokonania takiej odprawy.
Warunek ten - zdaniem Prezesa GUC - nie został w sprawie spełniony, ponieważ z analizy materiału dowodowego nie wynika aby strona złożyła wniosek o dokonanie odprawy czasowej przedmiotowego towaru.
W skardze na tę decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Magdalena S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 prawa celnego wskutek odmowy uznania odprawy czasowej butelek i kontenerów.
Skarżąca podniosła, że w identycznej sprawie Prezes GUC wydał decyzję z dnia 4.08.1998 r. (...), w której stwierdził, że butelki i kontenery podlegały odprawie czasowej.
W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że przy wydaniu powołanej w skardze decyzji z dnia 4.08.1998 r. był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 1997 r. I SA/Kr 194/97.
W piśmie procesowym z dnia 22.09.1999 r. skarżąca podtrzymała skargę i powołując się na treść załączonej do skargi decyzji Prezesa GUC z 10.02.1997 r. (...) podniosła, że w czasie przedmiotowej odprawy obowiązywały wytyczne GUC zawarte w piśmie z 16.05.1991 r. Nr 561-278/91 o niedokonywaniu przez urzędy celne odpraw czasowych butelek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznanie skargi wymaga rozważenia na wstępie kwestii zakresu i przedmiotu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie przepisu art. 155 Kpa, który stanowił podstawę wniosku strony o zmianę ostatecznej decyzji Prezesa GUC z 12.11.1991 r.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 Kpa wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
- strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji,
- przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji,
- za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przy uwzględnieniu reguły interpretacyjnej zawartej w przepisie art. 16 par. 1 Kpa zdanie drugie uprawniony jest pogląd, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 Kpa jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Oznacza to, że przepis ten nie może być podstawą merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, gdyż nie tworzy on dla stron prawa do kolejnej instancji /por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r. III SA 1212/95 - nie publikowany/.
Na podstawie art. 155 Kpa mogą być zmienione lub uchylone zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony /por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1996 r. III SA 1110/95 nie publ./.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 101/98 /OSNAPU 1999 nr 10 poz. 637/ uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 Kpa może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 Kpa/ lub do stwierdzenia nieważności /art. 156 par. 1 Kpa/.
W wypadku gdy decyzja jest dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności, jej uchylenie lub zmiana może nastąpić na podstawie art. 155 Kpa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według wynikającej z art. 7 Kpa zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony.
Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą te przesłanki należy do organu, który przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 155 Kpa nie może ograniczyć się wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechać rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji, określonych w art. 155 Kpa. Takie ograniczenie zakresu postępowania stanowi naruszenie prawa i uzasadnia wzruszenie wydanej decyzji jako wadliwej /por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1987 r. III SA 1048/86 - ONSA 1987 Nr 2 poz. 50/.
W rozpoznawanej sprawie Prezes GUC ograniczył się do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego /art. 7 Kpa/ i ustalenia, czy w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia lub zmiany tej decyzji w świetle przesłanek określonych w art. 155 Kpa.
Z tych względów uwzględniono skargę i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.