Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 lutego 2000 r., V SA 1367/99

Rozpoznanie

(...)

Sprawa

sprawy ze skargi "P.-P." Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 25 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie odprawy celnej towaru - zaskarżoną decyzję uchyla; (...).

Teza

Organ odwoławczy, jeżeli ma wątpliwości co do faktu czy ujawniona faktura została anulowana a zapłacona kwota stosownie rozliczona, winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w drodze pomocy prawnej u eksportera.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 25.06.1999 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Cel utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 8.12.1997 r. (...) wydaną w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w JDA SAD (...) z dnia 18.01.1996 r.

W uzasadnieniu podano, że na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. zawartej w JDA SAD z dnia 18.01.1996 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym samochody marki Peugeot importowane przez firmę "P.-P." Sp. z o.o. z W. Odprawy celnej dokonano na podstawie dokumentów załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania celnego, określając wartość importowanego towaru na kwotę (...). Zgłaszając towar do odprawy celnej zadeklarowano warunki dostawy na bazie CIP.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Dział Powtórnej Kontroli Celnej UC W. w firmie "P.-P." stwierdzono, zdaniem organu odwoławczego, że została zaniżona wartość przedmiotowego towaru, bowiem Spółka dokonując jego importu, nie wliczyła do jego wartości celnej kosztów transportu rzeczywiście poniesionych. Świadczy o tym ujawniona faktura (...) z dnia 29.01.1996 r. na kwotę (...) wystawiona przez firmę A.P. z Francji, obciążająca kosztami za przewóz towaru importera.

W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego na podstawie art. 147 i art. 149 par. 1 Kpa, postanowieniem z dnia 17.06.1997 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia 8.12.1997 r. uchylił decyzję zawartą w JDA SAD w części dotyczącej wartości celnej i wymiaru cła oraz dokonał ponownego ustalenia wartości celnej towaru i ponownie rozstrzygnął w przedmiocie cła. Zdaniem organu I instancji, na podstawie ujawnionej faktury (...) z dnia 29.01.1996 r. "P.-P." zapłaciła kwotę (...) za transport przedmiotowych samochodów. Faktura ta dotyczyła dziewięciuset dziewięćdziesięciu siedmiu pojazdów, które odpowiadały poszczególnym dokumentom SAD. Według tych danych przyporządkowano odpowiednie przesyłki do odpowiednich odpraw i rozbito proporcjonalnie koszty transportu wynikające z ujawnionej faktury.

Na skutek odwołania skarżącej "P.-P." Sp. z o.o., Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że wznowienie postępowania było zasadne, bowiem ujawniono nowe dowody, istotne dla sprawy, które istniały w dniu wydania decyzji o odprawie celnej i które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Nadto strona powinna w trybie art. 50 ust. 3 ustawy - Prawo celne przedłożyć wszystkie odpowiednie dokumenty służące do ustalenia prawidłowej wartości celnej oraz dokumenty przewozowe. Przy odprawie celnej zadeklarowano bazę dostawy CIP. Zgodnie z tą deklaracją, koszty transportu i ubezpieczenia towaru ponosi sprzedający, a zatem przedmiotowe koszty powinny być zawarte w cenie jednostkowej towaru lub wyszczególnione w odrębnej pozycji faktury.

Dyrektor UC w W. dokonał odprawy celnej na podstawie dokumentów załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania celnego, tj. faktur handlowych oraz Deklaracji Wartości Celnej, w której nie ujęto, zdaniem organu odwoławczego, faktycznych kosztów transportu poniesionych do granicy państwa polskiego, a wynikających z faktury transportowej. W okresie objętym kontrolą faktury wystawiane przez polskich przewoźników wskazywały wysokość kosztów transportu na odcinku krajowym. Ponadto ujawniona faktura była zaksięgowana w dokumentacji Spółki, a wynikające z niej zobowiązanie zostało uregulowane. Zatem, według organu odwoławczego, zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 1 i art. 30c ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo celne, koszty transportu poniesione przez stronę należy doliczyć do wartości celnej towaru.

Z dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania wyjaśniającego wynika, że koszty transportu do granicy Polski każdorazowo były podawane w odrębnej pozycji faktury handlowej /tj. 500,00 FRF/ wystawionej przez sprzedawcę towaru i przedstawionej przez importera podczas odprawy celnej. Odnośnie kosztów z tytułu transportu realizowanego na terenie Polski importer był odrębnie obciążony przez faktycznych wykonawców usług transportowo-spedycyjnych, o czym świadczą faktury ujawnione w czasie kontroli w siedzibie Spółki. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, faktura uzupełniająca za transport wystawiona przez A.P. SA na rzecz P.-P. za transport przedmiotowych samochodów w żadnym wypadku nie może dotyczyć odcinka krajowego, gdyż Spółka została obciążona nimi przez polskich przewoźników.

W czasie trwania kontroli i na jej skutek kontrahent zagraniczny anulował ww. fakturę. Zdaniem organu odwoławczego, przyczyny podane przez stronę, a dotyczące wystawienia i anulowania ujawnionej faktury są bez znaczenia. Rezultatem ich była zmiana warunków dostawy, a to ma decydujący wpływ na ustaloną wartość celną, którą jest cena zapłacona lub należna wraz z kosztami poniesionymi w związku z transportem towaru. Ponieważ strona do daty kontroli nie miała wątpliwości co do prawidłowości obciążenia i całość kwoty uregulowała, wobec tego anulowanie faktury przez kontrahenta zagranicznego nie może być przez organy celne uznane.

Powyższą decyzję zaskarżyła "P.-P." Sp. z o.o., wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzuciła naruszenie art. 30c ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 30d ustawy - Prawo celne oraz art. 6 i art. 7 oraz 12 Kpa i stwierdziła, że ujawniona w trakcie kontroli faktura uzupełniająca była błędnie wystawiona przez kontrahenta zagranicznego A.P. SA i omyłkowo zapłacona przez Spółkę. Nadto faktura ta odnosić się miała do transportu wykonywanego na terytorium Polski, w związku z czym jej wartość i tak nie podlegałaby doliczeniu do wartości celnej importowanych samochodów.

Dalej skarżąca Spółka wyjaśnia, że w związku z faktem, że w 1995 r. miały miejsce we Francji strajki przewoźników, w tym kolejarzy, A.P. SA postanowiła przewozić pojazdy drogą morską przez port w Gdyni. Transport na terenie Polski został powierzony Spółce, której łatwiej było zorganizować krajowy transport z Gdyni do Warszawy. Zdaniem skarżącej, ta nietypowa sytuacja spowodowała błędy w fakturowaniu, czego efektem była wystawiona przez A.P. SA - ujawniona faktura.

Nieuzasadnione jest natomiast stanowisko organu celnego, który mimo anulowania tej faktury i zwrotu kwot wypłaconych na jej podstawie przez skarżącą, jej wartość wliczył do wartości celnej. Zdaniem skarżącej powyższe stanowisko jest i dlatego niezasadne, że ujawniona faktura dotyczyła transportu na terenie Polski, więc nie można uznać, że są to koszty wchodzące do wartości transakcyjnej towaru.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że zarzut naruszenia art. 6 i art. 7 Kpa jest niezasadny, bowiem organ wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, nadto przeprowadził postępowanie wyjaśniające, sam zakreślając granice tego postępowania. Strona nie jest zwolniona od współudziału, bowiem nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Poza tym organ korzysta z uprawnień określonych w art. 80 Kpa.

Również zarzut dotyczący naruszenia art. 12 Kpa organ uzna za nieuzasadniony, bowiem sprawa wymagała wyjaśnień, a zwłoka w jej załatwieniu nie wpłynęła na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Prezes GUC nie występował do strony francuskiej z prośbą o weryfikację faktury (...)z dnia 29.01.1996 r. Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącej, że faktura ta została błędnie wystawiona i w całości anulowana, organ celny stwierdza, że przyjmując tę argumentację, że faktura uzupełniająca dotyczyła transportu kolejowego wykonywanego na terenie Polski, który de facto się nie odbył to istnieje rozbieżność, bowiem drogą morską przewieziono tylko 859 pojazdów, natomiast pozostałe 138 szt. samochodów przywieziono z Francji koleją.

Nadto organ odwoławczy stwierdza, że w związku ze sposobem wystawienia faktur za transport do granicy polskiej i za transport realizowany na terenie Polski, faktura uzupełniająca wystawiona przez A.P. SA nie może dotyczyć odcinka krajowego.

Zdaniem Prezesa GUC, ponieważ faktura ta nie określa rodzaju usług transportowych, a z drugiej strony nazwana jest fakturą uzupełniającą, to uznać należy, że dotyczy ona dodatkowych kosztów transportu /poza kosztami przewozu/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W czasie kontroli przeprowadzonej w siedzibie Spółki ujawniona została faktura (...) z dnia 29.01.1996 r. (...). Z treści tej faktury wynika tylko, że jest to faktura dodatkowa za transport. Skarżąca wyjaśnia, że wprawdzie należność wynikającą z faktury uprzednio zapłaciła, Lecz następnie faktura ta została anulowana, a kwota zapłacona została zwrócona.

Organy celne nie kwestionują tej okoliczności, lecz stwierdzają, że ponieważ czynności te zostały dokonane w okresie trwającej kontroli, to nie mają znaczenia dla sprawy.

Z poglądem tym nie można się zgodzić. Według treści art. 26 ust. 1 ustawy - Prawo celne "wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany (...)". Wobec tego istotne znaczenie dla sprawy ma fakt, czy ujawniona faktura stanowiła pozycję, która miała wpływ na cenę faktycznie zapłaconą za towar. Jeżeli bowiem faktura ta została błędnie wystawiona, a następnie anulowana, to nie można twierdzić, że kwota w niej ujawniona weszła do wartości transakcyjnej towaru. Wartość ta bowiem nie jest pozycją, która nie może ulegać zmianom zależnie od ujawnionych faktów i dowodów, o czym świadczy chociażby praktyka organów celnych. Podnieść należy, że ujawniona faktura ma zwiększyć wartość celną towarów. Tym bardziej więc nie byłoby zasadne kwestionowanie wartości celnej towaru na podstawie faktury, która została anulowana. Organ odwoławczy, jeżeli ma wątpliwości co do faktu czy ujawniona faktura została anulowana a zapłacona kwota stosownie rozliczona, winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w drodze pomocy prawnej u eksportera. Natomiast obecnie prezentowane stanowisko w zaskarżonej decyzji nie można uznać za zasadne.

Drugi zarzut skargi dotyczy faktu, że błędnie wystawiona, ujawniona faktura obejmowała koszty transportu na terenie Polski, których z mocy art. 30d pkt 1 ustawy - Prawo celne nie wlicza się do wartości celnej.

Stwierdzić należy, że faktura ta ogólnie stwierdza, że dotyczy transportu i wystawiona jest na kwotę (...). Z jej treści nie wynika za jaki okres jest wystawiona i jakiej ilości samochodów dotyczy. Nadto brak jest wiadomości przy pomocy jakiego środka transportu towar był przewożony oraz na jakiej trasie - czy w Polsce, czy na trasie zagranicznej. Organy celne nie poczyniły w tym zakresie własnych ustaleń, pomijając jednocześnie wyjaśnienia skarżącej, że faktury uzupełniające odnosiły się tylko do transportu na odcinku polskim. Jak wynika z twierdzeń skarżącej, faktury uzupełniające dotyczące innych odpraw wystawiane były na kwotę 1.000 FRF od samochodu za transport na odcinku krajowym. Natomiast organy celne doliczyły do wartości celnej każdego samochodu właśnie kwotę 1.000 FRF, odprawionego w przybliżonej dacie i po dacie wystawienia ujawnionej faktury dodatkowej. Podwyższenie wartości celnej dotyczy zarówno samochodów, których odpraw celnych dokonano w Urzędzie Celnym w G. jak i w W. Nie wyjaśniono przy tym jakiego odcinka drogi miałby dotyczyć koszt transportu w wysokości 1.000 FRF od samochodu sprowadzonego drogą morską według reguły Incoterms 1990 CIP. Omawiane rozliczenie znajduje się na (...) akt wspólnych, a zaskarżona decyzja wprawdzie je akceptuje, lecz nie wyjaśnia jakimi przesłankami organy się kierowały, podwyższając wartość celną samochodów sprowadzonych do Polski w okresie od 18.01.1996 r. do 06.11.1996 r. o kwotę (...), przy czym podwyższenie wartości o 1.000 FRF od każdego samochodu stanowiło według innych faktur uzupełniających, koszt transportu na odcinku krajowym.

Fakt, że nie zostały wyjaśnione koszty objęte ujawnioną fakturą dodatkową, potwierdza stanowisko organu odwoławczego, który w odpowiedzi na skargę stwierdza, że faktura ta dotyczy kosztów transportu - poza kosztami samego przewozu.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, a jej rozstrzygnięcie narusza prawo. Jeżeli bowiem ujawniona faktura wobec jej anulowania nie weszła do wartości celnej sprowadzonego towaru, to nie było podstaw do jej podwyższenia. Zasadnicze wątpliwości budzi również sposób rozliczenia kwoty (...) wynikającej z ujawnionej faktury. Niemniej byłby to problem nieistotny w sprawie, jeżeli organ celny uznałby za udowodniony fakt anulowania ujawnionej faktury i zwrotu skarżącej lub rozliczenia kwot uiszczonych z tego tytułu a nienależnych eksporterowi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję uchylił na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ww. ustawy.