Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 listopada 1993 r., V SA 1394/93

Teza

Organ celny - przy ustalaniu wartości celnej towaru - nie jest związany treścią składanych w tym postępowaniu dokumentów ani deklarowaną wartością lub obowiązany jest ustalić tę wartość w trybie określonym w art. 27-30 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył cło należne od W.B. - właściciela Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego. Wysokość cła ustalono, przyjmując wartość zgłoszonego towaru w deklaracji wartości celnej bez uznania rabatu wynikającego z dołączonych faktur.

Od powyższych decyzji W.B. wniósł odwołania. Skarżący podniósł, że wartość zgłoszonych w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD zamków do drzwi odzwierciedla jedynie cenę katalogową, natomiast wartość transakcyjna z uwzględnieniem rabatu wynika z dołączonej faktury. Dla uzasadnienia powyższego twierdzenia powołał się na złożoną w toku postępowania administracyjnego umowę o przedstawicielstwie z dostawcą zamków, z której wynika, że przy zakupie towarów skarżący będzie otrzymywał rabat nawet do 50 procent. Powołał się też na złożoną fakturę, z treści której wynika, że na zakupione zamki przyznano 50 procent rabatu.

Zdaniem skarżącego, Dyrektor Urzędu Celnego nie uznał także korekty ilościowej i wartościowej dokonanej przez dostawcę w związku ze złożoną reklamacją, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania, że złożone w składzie celnym towary zgodnie z zezwoleniem zostały w całości wyprowadzone ze składu celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił odwołań i utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Uzasadniając decyzje, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że urzędy celne nie kwestionują jedynie zwyczajowych rabatów kupieckich do 5 procent wartości towaru, natomiast wyższe rabaty powinny być udokumentowane dowodem dokonanej płatności za towar. Skarżący pomimo wezwania nie przedstawił bankowego dowodu zapłaty za towar na rzecz kontrahenta zagranicznego. Z treści umowy o przedstawicielstwie nie wynika, że za sprowadzony towar faktycznie skarżący zapłacił cenę niższą od katalogowej, albowiem stawki rabatów nie przyporządkowano poszczególnym pozycjom towarowym. Odnośnie zarzutu, że nie uwzględniono reklamacji ilościowej i wartościowej, w uzasadnieniu decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł wskazano także, że różnice ilościowe przedmiotowego towaru stwierdzono bez udziału funkcjonariusza celnego po odprawie celnej ostatecznej i że dla wymiaru cła istotna jest wartość celna towaru zadeklarowana przez importera zgodna z dołączoną fakturą.

Na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł W.B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując ustalenie wartości celnej towaru i w konsekwencji wymiar cła. Zdaniem skarżącego, organy celne bezpodstawnie odmówiły uwzględnienia rabatów, których wysokość jednoznacznie wynika z przedstawionych faktur i znajduje potwierdzenie w złożonej umowie o przedstawicielstwie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 7 Kpa organy administracji państwowej, stojąc na straży praworządności, winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W jednolitych dokumentach administracyjnych SAD oraz w deklaracjach wartości celnej towaru istotnie podano wartość celną towaru bez uwzględnienia rabatów. Należy jednakże zwrócić uwagę, że jednocześnie dołączono kopie faktur, z których wynika, że na niektóre z towarów udzielono rabaty w wysokości podanych przez skarżącego. W toku postępowania administracyjnego skarżący dodatkowo złożył umowę o przedstawicielstwie, z treści której wynika możliwość udzielenia rabatów, a firma w Wiedniu nadesłała pismo do Urzędu Celnego, w którym potwierdza udzielenie rabatu. Powstała zatem rozbieżność pomiędzy wartością towaru wynikającą z deklaracji wartości celnej i składanymi dokumentami. Organ celny nie jest bezwzględnie związany treścią składanych dokumentów ani deklarowaną wartością celną. Stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne wiarygodność składanych dokumentów podlega kontroli. Wartość transakcyjna towaru nie może być także przyjęta za wartość celną towaru w przypadku braku wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 Prawa celnego. Wymiar cła zależy od wartości celnej towaru. Ustawodawca określając, co stanowi wartość celną towaru wskazał, że jest to cena zapłacona lub należna za towar celny - art. 25 ust. 1 Prawa celnego. Organ celny nie mógł zatem pominąć bez należytego wyjaśnienia istotnej rozbieżności pomiędzy wartością wynikającą z przedstawionych odbitek kserograficznych faktur a wartością podaną w deklaracji wartości celnej towaru nawet wówczas, gdy wartość wynikająca z faktury jest niższa od zgłoszonej przez importera, albowiem naruszałoby to zasadę praworządności ustanowioną w cytowanym art. 7 Kpa. Powoływany wyżej art. 50 ust. 3 Prawa celnego nie przyznaje pierwszeństwa przy ustalaniu wartości celnej towaru, wartości wynikającej z deklaracji wartości celnej w stosunku do danych wynikających z innych dokumentów. Rzeczą organu celnego było wyjaśnienie powstałych rozbieżności po zażądaniu oryginału faktur. W konsekwencji uznać należy okoliczność, że skarżący podał w jednolitych dokumentach administracyjnych SAD wartość wyższą aniżeli, jego zdaniem, wartość transakcyjna, której wysokość wynikała z posiadanych faktur, nie wyłącza przyjęcia dla wymiaru cła wartości niższej. Stosownie bowiem do art. 23 ust. 1 Prawa celnego cło wymierza się według wartości celnej towaru, której legalna definicja została zawarta w art. 25 ust. 1 Prawa celnego. Organ celny, jak już wyżej zaznaczono, nie jest pozbawiony kontroli formalnej i merytorycznej przedstawionych dokumentów, w tym także faktur. W razie jednakże, gdy wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru na podstawie przedstawionych dokumentów, w szczególności w wyniku negatywnej oceny ich wiarygodności, należy zastosować procedurę ustalania wartości celnej towaru przewidzianą w art. 27-30 Prawa celnego. Organ celny, który w ramach zasady swobodnej oceny dowodów /art. 80 Kpa/ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej złożonym fakturom /z których wynika przyznanie rabatu/ i w konsekwencji nie przyjmuje wartości transakcyjnej za wartość celną towaru /art. 26 ust. 1 pkt 5 Kpa/, obowiązany jest ustalić wartość celną w sposób określony w art. 27-30 Prawa celnego. W tym miejscu należy także stwierdzić, że wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonych decyzjach okoliczność, że skarżący nie przedstawił bankowego dowodu zapłaty sama w sobie nie wyłącza możliwości ustalenia, że skarżącemu udzielono rabatu. W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjęto, że ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 Kpa /wyrok z dnia 27 kwietnia 1992 r., III SA 1838/91 - ONSA 1992 Nr 2 poz. 45/.

Wyczerpując zarzuty podniesione w skardze, należy skarżącemu także wyjaśnić, że przy obliczaniu i poborze od podatnika podatku obrotowego urzędy celne są płatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. Obliczanie podatku przez urzędy celne następuje nie w formie decyzji administracyjnej, lecz w drodze czynności materialno-technicznej. Podatnik, który kwestionuje obliczenie i pobranie podatku przez płatnika lub istnienie obowiązku podatkowego, może w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku, bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot pobranej niesłusznie kwoty.

Konkludując, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy powinien wnikliwie i wszechstronnie rozważyć zebrane w sprawie dowody, a w razie potrzeby przeprowadzić dodatkowo postępowanie dowodowe. W razie uznania, że zachodzą podstawy do odmowy wiarygodności lub mocy dowodowej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego dokumentom służącym do określenia wartości transakcyjnej towaru, przeprowadzić postępowanie stosownie do art. 27-30 Prawa celnego.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem omawianych wyżej przepisów prawa na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa decyzje te uchylił.