Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 października 1998 r., V SA 1442/97

Teza

Zgodnie z treścią art. 155 Kpa, decyzję można uchylić lub zmienić, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu.

Art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ jest takim właśnie przepisem.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie wymiaru należności celnych.

Uzasadnienie

Spółka M. sprowadziła na polski obszar celny towar w postaci samochodów osobowych i dostawczych. Decyzją Dyrektora w T. dokonano odprawy celnej tego towaru i wymierzono należności celne oraz dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym.

Na skutek odwołania, Prezes GUC decyzją z dnia 20.X.1995 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wymiaru należności celnych oraz uznał sprowadzone samochody za wolne od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy Prawo celne - pod warunkiem nie odstępowania ich przez okres 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej.

Następnie spółka zwróciła się na podstawie art. 155 Kpa o zmianę decyzji organu I instancji w punkcie dotyczącym wymiaru i poboru należnego cła importowego od samochodu marki Renault Rapid T-54 stanowiącego aport rzeczowy podmiotu zagranicznego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił zmiany swojej decyzji ostatecznej z dnia 30.X.1995 r. wydanej w postępowaniu odwoławczym. W uzasadnieniu powyższej decyzji podał, że za uchyleniem lub zmianą ostatecznej swojej decyzji z dnia 28.X.1995 r. nie przemawia interes społeczny, a tym samym nie występuje jedna z przesłanek pozytywnych wymienionych w art. 155 Kpa.

Powyższą decyzję spółka zaskarżyła do NSA zarzucając jej:

• naruszenie prawa procesowego art. 155 Kpa, przez błędne przyjęcie, że za naliczeniem cła od zniszczonego w wyniku kolizji samochodu Rapid T-54 wprowadzono na polski obszar celny, jako aport podmiotu zagranicznego, nie przemawia ważny interes społeczny lub interes strony;
• błędną wykładnię art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy Prawo celne, przez przyjęcie, że celem przepisu jest zobowiązanie strony otrzymującej środki trwałe jako aport do ich stałego posiadania przez okres trzech lat, niezależnie od innych wcześniej niemożliwych do przewidzenia sytuacji, mimo że celem przepisu jest zakaz obrotu takimi środkami trwałymi jako nadającymi się do użytku.

Zdaniem spółki, stanowisko Prezesa GUC nie było zasadne, gdyż celem wprowadzenia aportu podmiotu zagranicznego w postaci środków trwałych jest korzystanie z tych środków, w przypadku pojazdów mechanicznych korzystanie to polega na ich eksploatacji. Samochód, o którym mowa, uległ w czasie eksploatacji kolizji, a towarzystwo ubezpieczeniowe uznało naprawę za nieekonomiczną. Skoro wprowadzony jako aport, czyli bez cła, środek trwały nadawał się do eksploatacji, to należy przyjąć, że interes społeczny przemawiał za umożliwieniem uprawnionemu możliwości sprzedaży wraku pojazdu. Celem przepisu umożliwiającego wprowadzenie bez cła środków trwałych w postaci aportu było, według skarżącego, zwiększenie uzbrojenia technicznego uprawnionego podmiotu, co ma sens jedynie w przypadku, gdy środek trwały nadaje się do eksploatacji. W sprawie okoliczność taka nie występowała, gdyż wskutek kolizji drogowej samochód praktycznie nie istnieje. Dlatego spółka chce sprzedać wrak pojazdu, a jego trzymanie do czasu upływu okresu trzyletniego jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jak również słusznym interesem strony.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną.

Podstawą prawną wniosku. w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję stanowi art. 155 Kpa. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej. który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.

NSA stwierdził, że organ administracji na zasadzie uznania administracyjnego stosuje przepis art. 155 Kpa, co wynika z użycia w nim słowa "może" wprowadzającego dopuszczalność wyboru konsekwencji prawnych przez organ. Działanie na zasadzie uznania administracyjnego wymaga od organu respektowania postanowień art. 7, a w konsekwencji wykorzystania posiadanych możliwości w celu pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. Zdaniem NSA, organ celny rozważył w sprawie przesłanki zastosowania art. 155 Kpa i nie dopatrzył się słusznego interesu strony lub interesu społecznego. Sąd podkreślił, że słuszny interes strony według tego przepisu nie może bać wyłącznie subiektywnym interesem strony dla niej korzystnym, lecz musi być słuszny w wymiarze obiektywnym. W sprawie strona nie zapłaciła cła za sprowadzony samochód, lecz zobowiązała się do nieodstępowania go w okresie 3 lat. Niesłusznym byłoby w tej sytuacji przed tym terminem wprowadzenie go do obrotu.

Zasadnie również przyjęto, że brak jest interesu społecznego, bowiem nie może on polegać na odstąpieniu od zastrzeżenia wynikającego wprost z treści przepisu ustawy.

Zgodnie z treścią art. 155 Kpa, decyzję można uchylić lub zmienić, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu. Art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy Prawo celne był takim właśnie przepisem.

Importowany samochód wolny był wolny od cła z mocy tego właśnie przepisu. Wprawdzie samochód wolny był od cła, ale z podanym wyżej zastrzeżeniem nie odstępowania w ciągu 3 lat. Jest to zastrzeżenie wynikające wprost z treści ustawy, a więc żadna decyzja administracyjna nie może go zmienić lub pominąć, bowiem omawiany przepis tego nie przewiduje.

Skarżąca spółka jeżeli korzystała ze zwolnienia od cła, przyjęła na siebie obowiązek nie odstępowania go przez okres 3 lat. Awaria tego samochodu nic w tej sprawie nie mogła zmienić.