Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 maja 2000 r., V SA 1530/99

Sprawa

sprawy ze skargi Krzysztofa J. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 24.08.1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (...).

Teza

W kodeksie celnym brak jest unormowań pozwalających na przyjęcie, że stosowanie nowej instytucji rozłożenia należności celnych na raty jest ograniczone wyłącznie do należności celnych wymierzonych decyzją ostateczną opartą na przepisach kodeksu celnego, zaś nie ma odniesienia do należności celnych ustalonych na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

Z braku takiego unormowania nie można wywodzić ustawowego zakazu korzystania z uprawnienia przysługującego na dzień złożenia wniosku, czyli na dzień wszczęcia postępowania.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Prezes GUC powołując się na przepisy art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Krzysztofa J., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. o umorzeniu postępowania w sprawie rozłożenia na raty należności celnych wymierzonych ostateczną decyzją przez organ celny 11 instancji. W uzasadnieniu decyzji podano. że postępowanie w sprawie wymiaru należności celnych zostało zakończone ostateczną decyzją Prezesa GUC z dnia 25.09.1996 r. W dniu 25.06.1998 r. Krzysztof J. wystąpił do Dyrektora Urzędu Celnego z wnioskiem o rozłożenie na raty należności celnych wymierzonych na podstawie obowiązującej do dnia 1.01.1998 r. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że ustawa Kodeks celny oraz wydane w wykonaniu delegacji wynikającej z art. 237 par. 1 Kc rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 13 października 1997 r. w sprawie odraczania płatności należności celnych oraz udzielania innych ułatwień płatniczych /Dz.U. nr 128 poz. 835/, stwarzają możliwość skorzystania przez dłużnika z ułatwień płatniczych polegających m.in. na rozłożeniu kwoty należności wynikającej z długu celnego na raty. Stwierdzono jednak, że powołane przepisy mają jedynie zastosowanie do kwot należności wynikających z długu celnego powstałego po dniu 31.12.1997 r., zarejestrowanych zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, o których to należnościach dłużnik został powiadomiony /art. 226 par. 1 i art. 230 par. 1/. W myśl art. 237 par. 1 i par. 2 ust. 1 Kodeksu celnego, udzielenie ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności należności, uzależnione jest od złożenia zabezpieczenia na poczet należności wynikających z długu celnego. Ułatwienie płatnicze polega na rozłożeniu spłaty części kwoty należności na raty /maksymalnie 50 procent tej kwoty/ na okres do 6 miesięcy.

Natomiast w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 13 października 1997 r. w sprawie odraczania płatności należności celnych oraz udzielania innych ułatwień płatniczych, określone zostały szczegółowe warunki i tryb udzielania ułatwień płatniczych. Wniosek o udzielenie takiej ulgi winien być złożony w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym dłużnik został powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty należności wynikającej z długu celnego.

W ocenie Prezesa GUC, przeniesienie w tej sytuacji spraw dotyczących należności celnych wymierzonych ostatecznie na podstawie przepisów ustawy Prawo celne na grunt przepisów ustawy Kodeks celny jest niemożliwe, gdyż przepisy dotyczące rozłożenia kwoty należności na raty mają zastosowanie do kwot należności wynikających z długu celnego, a więc zobowiązań powstałych po dniu 1.01.1998 r., o czym świadczy treść przepisu art. 231 par. 1 i 2 Kodeksu, a także par. 3 powołanego rozporządzenia. W tej sytuacji brak jest legitymacji prawnej do rozstrzygania w sprawie wniosku złożonego przez stronę w czerwcu 1998 r., a dotyczącego należności powstałych przed dniem 31.12.1997 r. Rozpatrzenie wniosku strony wyklucza również brak przepisów przejściowych, a postępowanie wszczęte na skutek złożenia wniosku o udzielenie tego rodzaju ulgi płatniczej jest bezprzedmiotowe. Prowadzi to do wniosku, że możliwe jest zarówno umorzenie postępowania, jak i merytoryczne załatwienie wniosku poprzez odmowę uwzględnienia żądania strony. Zdaniem Prezesa GUC, obydwa rozstrzygnięcia prowadzą w istocie do tego samego.

W skardze na powyższą decyzję Krzysztofa J. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżanej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 289 i art. 237 Kodeksu celnego przez błędne przyjęcie, iż przepisy tej ustawy, wobec braku odnośnych przepisów przejściowych. nie mają zastosowania w zakresie możliwości skorzystania z ułatwień płatniczych dotyczących należności celnych powstałych przed wejściem w życie Kodeksu celnego. Skarżący podniósł także, że wniosek o rozłożenie należności celnych na raty złożył pod rządami ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. a ponieważ jest to odrębne, samodzielne postępowanie, to należy do niego stosować przepisy tego kodeksu niezależnie od faktu, że należności celne zostały wymierzone przed jego wejściem w życie. W ocenie skarżącego, z przepisu ustawy Kodeks celny nie wynika zakaz ich stosowania m.in. w zakresie rozkładania na raty należności celnych powstałych przed jego wejściem w życie i z tej przyczyny wniosek o rozłożenie na raty winien być rozpatrzony w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie złożenia przedmiotowego wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.

Orzekł, że spór w sprawie sprowadza się do tego, czy wprowadzona przez Kodeks celny instytucja rozłożenia na raty należności celnych odnosi się także do takich należności powstałych przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./. Zdaniem NSA, od dnia 1.01.1998 r., to jest dnia wejścia w życie ustawy Kodeks celny, złożenie wniosku o rozłożenie należności celnych na raty powoduje wszczęcie nowego, odrębnego i samodzielnego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku NSA między innymi stwierdził: "W obowiązujących przepisach, a w szczególności w Kodeksie celnym, brak jest unormowań pozwalających na przyjęcie, że stosowanie nowej instytucji rozłożenia należności celnych na raty jest ograniczone wyłącznie do należności celnych wymierzonych tą decyzją ostateczną opartą na przepisach Kodeksu celnego, zaś nie ma odniesienia do należności celnych ustalonych na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy Prawo celne. Z braku takiego unormowania nie można wywodzić ustawowego zakazu korzystania z uprawnienia przysługującego na dzień złożenia wniosku, czyli na dzień wszczęcia postępowania."

Z przytoczonych względów wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności celnych winien być rozpoznany w trybie art. 237 par. 1 Kodeksu celnego w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 października 1997 r. w sprawie odraczania płatności należności celnych oraz udzielania innych ułatwień płatniczych. Z tych względów NSA zaskarżoną decyzję uchylił.