Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 lutego 2000 r. (...) Komendant Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w K. odmówił Ludgerowi Clemensowi B. - obywatelowi Niemiec wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że cudzoziemcowi odmówiono wjazdu na terytorium RP na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./, nie podano jednakże merytorycznych powodów tej odmowy.
Po rozpoznaniu odwołania Ludgera Clemensa B., Komendant Główny Straży Granicznej, decyzją z dnia 3 kwietnia 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 100 ust. 3 i art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że skarżącemu odmówiono wjazdu na terytorium RP, ponieważ jego dane zostały wpisane do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ludger Clemens B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. 64 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6-8, art. 107 par. 3 w zw. z art. 76 ust. 1 Kpa.
Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pouczenia, że może być ona zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego o ile strona przebywa na terytorium RP legalnie, skarżący podniósł, że dosłowne rozumienie tego pouczenia prowadziłoby do sytuacji, w której cudzoziemiec nie mogąc wjechać na terytorium Polski nie mógłby przebywać na jej terytorium legalnie, a zatem nie przysługiwałoby mu prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym zostałby pozbawiony zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd. Skarżący powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1998 r. III RN 73/98 /OSNAPU 1999 nr 10 poz. 326/, w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd, że przepis art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, jako wprowadzający wyjątki od zasady zaskarżalności decyzji administracyjnych do sądu nie może być wykładany rozszerzająco. Za ścisłą, a nawet zawężającą interpretacją tego przepisu przemawia treść przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu, a zatem także cudzoziemcowi prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Skarżący powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 1991 r. II SA 937/91 /ONSA 1993 Nr 1 poz. 10/, w którym wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjne prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw.
Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o odrzucenie skargi zarzucając, że zgodnie z art. 19 pkt 5 ustawy o NSA Sąd ten nie jest właściwy do rozpoznania skargi, ponieważ skarżący nie przebywa na terytorium RP legalnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 19 ustawy o NSA zawiera ograniczenie klauzuli generalnej zaskarżania decyzji administracyjnych przez taksatywne wymienienie kategorii spraw, w stosunku do których wyłączana jest możliwość zaskarżania ich do NSA.
Zgodnie z pkt 5 tegoż artykułu Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania skarg w sprawach wiz i zezwoleń na przekroczenie przez cudzoziemca granicy państwa oraz zgód na ich wydanie, zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony, azylu i wydalania z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem przypadków dotyczących cudzoziemców przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Odmowa wjazdu na terytorium RP należy niewątpliwie do wymienionej w tym przepisie kategorii spraw dotyczących "zezwoleń na przekroczenie przez cudzoziemca granicy państwa".
Zawarta w art. 19 ustawy o NSA klauzula generalna wyłącza właściwość Sądu w odniesieniu do wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, z wyjątkiem przypadków dotyczących cudzoziemców przebywających legalnie na terytorium RP. Wyjątek ten dotyczy tylko tych przypadków, gdy po pierwsze, cudzoziemiec przebywa na terytorium RP i po drugie, gdy jego pobyt ma charakter legalny. Tylko przy łącznym spełnieniu obydwu tych przesłanek Sąd jest właściwy w sprawach wymienionych w art. 19 pkt 5 ustawy o NSA.
Odmiennej wykładni omawianego przepisu nie może uzasadniać przytoczona w skardze argumentacja dotycząca konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż nie może być ona uznana za trafną. Wyłączenie kognicji NSA w sprawach wymienionych w art. 19 pkt 5 ustawy o NSA i tym samym ograniczenie prawa do sądu nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą prawa do sądu wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Konstytucja przewiduje w art. 37 ust. 2 możliwość wprowadzenia w drodze ustawy wyjątków od zasady, że każdy cudzoziemiec korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Nie ma wystarczających podstaw do twierdzenia, że taka możliwość nie odnosi się do prawa do sądu. Ustawodawca przewidując w art. 37 ust. 2 Konstytucji możliwość odstępstwa od zasady nie dokonał tu wyłączenia, któregokolwiek z wymienionych w Konstytucji praw i wolności. Użyte w tym przepisie określenie "wyjątki od zasady, odnoszące się do cudzoziemców" oznacza jedynie, że taka możliwość odnosi się tylko do cudzoziemców /por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2000 r. P 12/99 /OTK 2000 nr 7 str. 260/.
Wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu, mimo kategoryczności jego sformułowania nie jest prawem absolutnym. Kontrola dostępu i pobytu cudzoziemców na terytorium RP jest prawem Państwa, które ma także określoną konstytucyjnie swobodę decydowania o przysługującym cudzoziemcowi prawie do sądu, a w szczególności do uzależnienia tego prawa, w określonej kategorii spraw, od spełnienia przez cudzoziemca warunku przebywania, w dodatku legalnego na terytorium RP.
Skarżący nie spełnia tego warunku, gdyż w związku z odmową wjazdu nie przebywa na terytorium RP.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi na decyzję Straży Granicznej odmawiającą cudzoziemcowi wjazdu na terytorium RP.
Odmiennego poglądu nie mogą uzasadniać powołane w skardze orzeczenia SN i NSA, gdyż zostały one wydane w innym stanie faktycznym. Powołane postanowienie SN zostało wydane w sprawie ze skargi na decyzję o wydaleniu cudzoziemca, który przebywał na terytorium RP legalnie w związku z ubieganiem się o nadanie statusu uchodźcy, natomiast cyt. wyrok NSA zapadł w sprawie ze skargi na decyzję o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA.
O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 24 poz. 110 ze zm./ w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o NSA.