Teza
Osobą, przeciwko której prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z urzędu w rozumieniu art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5/, jest osoba podejrzana, to znaczy taka, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów; w sprawach podlegających rozpoznaniu w trybie uproszczonym, w którym nie jest wymagane wydanie takiego postanowienia, jest to osoba, która została przesłuchana co do treści stawianych jej zarzutów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jana J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 lutego 1994 r. w przedmiocie unieważnienia paszportu i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody (...) z dnia 10 grudnia 1993 r., a także zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącego piętnaście złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia 3 lutego 1994 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5/, po rozpatrzeniu odwołania Jana J. utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia 10 grudnia 1993 r. nr SO.V.5123/26/93 o unieważnieniu paszportu serii PT nr (...), wydanego przez Komendę Wojewódzką Policji w (...). W uzasadnieniu decyzji podał, że przeciwko Janowi J. toczy się postępowanie przygotowawcze w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 212 par. 1 Kk. Wynika to z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z dnia 4 grudnia 1993 r. nr P-251/93 o unieważnienie paszportu, skierowanego do organu paszportowego I instancji. Stosownie do art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach organ paszportowy wydaje na wniosek organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przeciwko osobie posiadającej paszport decyzję o unieważnieniu paszportu. Wobec spełnienia przytoczonych wyżej ustawowych przesłanek unieważnienie paszportu zdaniem organu odwoławczego było obligatoryjne.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan J., kwestionując zaskarżoną decyzję, zarzucił, że unieważnienie paszportu jest wyrazem "szykany ze strony organów ścigania". Zawiadomienie organów ścigania o uszkodzeniu samochodu stanowiło akt zemsty ze strony właściciela samochodu za ujawnienie Policji przestępstw dokonanych przez syna i córkę pokrzywdzonego. W rzeczywistości samochód ten uszkodził nie skarżący, lecz zięć właściciela samochodu D.D.
W odpowiedzi na skargę odwoławczy organ paszportowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje organów administracji państwowej i merytorycznego rozstrzygania w kwestiach będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Uprawnienia sądu ograniczają się do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa/, przy czym w badaniach tych sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi /art. 206 Kpa/.
Postępowanie dotyczące unieważnienia paszportu jest nowym postępowaniem, w którym mają zastosowanie wszystkie podstawowe zasady procedury administracyjnej, a zwłaszcza zasada wyrażona w art. 7 Kpa, nakładająca na organ administracji państwowej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wiąże się to z niezbędnością zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego /art. 77 Kpa/.
W rozpoznawanej sprawie dokładnego wyjaśnienia wymagało wystąpienie przesłanek obligatoryjnego unieważnienia paszportu, określonych w art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5/. W szczególności należało wyjaśnić, czy przeciwko skarżącemu było prowadzone w czasie wydania decyzji postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Obowiązkom tym uchybiono.
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę unieważnienia paszportu stanowił wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z dnia 4 grudnia 1993 r., zawierający informację, że skarżący jest "osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa z art. 212 par. 1 Kk" w sprawie prowadzonej przez Komendę Rejonową Policji w Ł. Informacja ta, w świetle dokumentów złożonych przez skarżącego na rozprawie sądowej dnia 25 kwietnia 1996 r., budzi poważne wątpliwości.
W ustawie paszportowej z 1990 r. brak jest bliższego określenia, kogo należy uznać za osobę, przeciwko której prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. Kwestia ta została uregulowana w kodeksie postępowania karnego, gdzie odróżnia się prowadzenie postępowania przygotowawczego "w sprawie" od prowadzenia postępowania przygotowawczego przeciwko konkretnej osobie. W związku z tym należy stwierdzić, że osobą, przeciwko której prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z urzędu w rozumieniu art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy o paszportach, jest osoba podejrzana, to znaczy taka, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów /art. 61 par. 1 i art. 269 Kpk/; w sprawach podlegających rozpoznaniu w trybie uproszczonym, w którym nie jest wymagane wydanie takiego postanowienia, jest to osoba, która została przesłuchana co do treści stawianych jej zarzutów /art. 422 Kpk/.
Z dokumentów złożonych przez skarżącego, a zwłaszcza z postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ł. z dnia 14 lutego 1995 r. o umorzeniu dochodzenia wynika, że w listopadzie 1992 r. wszczęte zostało jedynie postępowanie przygotowawcze "o czyn z art. 212 par. 1 Kk", mające na celu wyjaśnienie okoliczności uszkodzenia samochodu, po czym postępowanie to zostało zawieszone z powodu niemożności ustalenia miejsca pobytu skarżącego, którego pokrzywdzony wskazał jako sprawcę występku. Przesłuchano go w charakterze podejrzanego pod zarzutem uszkodzenia samochodu dopiero w dniu 19 stycznia 1995 r. i wobec stwierdzenia, że nie popełnił on przestępstwa, postępowanie karne zostało w stosunku do niego umorzone w dniu 14 lutego 1995 r. na podstawie art. 280 Kpk.
Na tle powyższych okoliczności zastrzeżenia budzi stanowisko organów paszportowych, że w czasie wydawania decyzji o unieważnieniu paszportu toczyło się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Kwestia ta nie została należycie wyjaśniona.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ należało orzec jak w sentencji oraz rozstrzygnąć o kosztach w myśl art. 208 Kpa.