Uzasadnienie
Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu wniosku spółki z o.o. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, w przedmiocie wymiaru cła od sprowadzonej z zagranicy konstrukcji aluminiowej do zabudowy hal wystawowych. W uzasadnieniu tej decyzji Prezes GUC stwierdził, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego nie jest dotknięta wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i na uzasadnienie tego stanowiska przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierające wykładnię pojęcia "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu powołanego przepisu Kpa. Prezes GUC przyznał, że spółka jest podmiotem, który może ubiegać się o zwolnienie od cła przywozowego na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, jednak stwierdził, że przedmiotowy towar nie spełnia przesłanek ustalonych w tym przepisie. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem wolny od cła przywozowego jest tylko taki towar, który spełnia łącznie następujące przesłanki:
- został wniesiony do kapitału zakładowego jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego;
- jest określony w umowie spółki oraz we wpisie do rejestru handlowego, jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego;
- ma charakter środka trwałego w rozumieniu par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. w sprawie składników majątkowych uznawanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 30 poz. 130 ze zm./, z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej.
Zdaniem Prezesa GUC, konstrukcja aluminiowa nie jest środkiem trwałym w rozumieniu cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów. Jest nadto wypożyczana różnym firmom i z tej przyczyny nie spełnia warunku nieodstępowania przez okres 3 lat od dnia dokonania odprawy celnej, ustalonego w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego, a w związku z powyższym nie może być zwolniona od cła.
W skardze na tę decyzję wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego.
Skarżąca zarzuciła, że przy przyjętej przez Prezesa GUC interpretacji par. 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów, każdy przedmiot odpowiadający ustawowej charakterystyce środka trwałego okresowo, w zależności od tego czy jest wynajęty, czy też nie, raz byłby środkiem trwałym, a innym razem bliżej nie oznaczoną masą majątkową. Uzależnienie kwalifikacji rzeczy od przypadkowej i zależnej od woli stron sytuacji - zdaniem skarżącej - nie jest zgodne z treścią powoływanego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów.
Skarżąca podała, że nie może zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa GUC, że wynajmując konstrukcję innym podmiotom, nie wykorzystuje jej do własnych potrzeb, skoro zgodnie z aktem założycielskim i gospodarczym przeznaczeniem konstrukcji, ten rodzaj świadczonych usług stanowi przedmiot działalności spółki. Kwestionując przyjętą przez Prezesa GUC interpretację pojęcia "nieodstępowania" środka trwałego w rozumieniu art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy - Prawo celne, jako zakazu umożliwiania osobom trzecim korzystania ze środka trwałego w jakiejkolwiek formie i postaci, skarżąca zarzuciła, że taka interpretacja jest sprzeczna z normalnym, przeciętnym rozumieniem słowa "nieodstępowanie", które oznacza nic innego, jak odpłatne przeniesienie własności.
W ocenie skarżącej błędna interpretacja powołanych przepisów prawa materialnego, doprowadziła Prezesa GUC do stwierdzenia, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego nie narusza prawa w sposób rażący.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną.
NSA stwierdził, że art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego nie definiuje pojęcia "środki trwale" zawartego w innych aktach normatywnych, w tym m. in. w par. 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów. NSA przytoczył uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 1996 r. FPS 2/96 /ONSA 1996 nr 4 poz. 149/, w której wyrażony został pogląd, że pojęcie środka trwałego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego nie jest tożsame z pojęciem "środki trwałe" w ujęciu par. 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wykładnia systemowa art. 14 ust. 1 pkt 39 prowadzi do wniosku, że katalog zwolnień przewidzianych w tym przepisie obejmuje zwłaszcza środki trwale przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, takich jak: maszyny, urządzenia i wyposażenie, stanowiące aport /jego uzupełnienie/ wspólnika zagranicznego, oraz, że przy ustalaniu pojęcia "środki trwałe", zajdzie niejednokrotnie potrzeba zastosowania wykładni systemowej w płaszczyźnie zewnętrznej i odpowiedniego wykorzystania unormowań zawartych w innych gałęziach prawa, w szczególności w prawie podatkowym i finansowym.
Zdaniem NSA przy ustalaniu pojęcia "środki trwałe", należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że występuje ono w przepisie ustalającym wyjątki od zasady powszechnego pobierania należności celnych od towarów sprowadzanych z zagranicy /art. 14 ust. 1 Prawa celnego/, a zatem jest to regulacja wymagająca ścisłej interpretacji. Z tego względu przewidziane w art. 14 ust. 1 pkt 39 tej ustawy zwolnienie od cła środków trwałych, przywiezionych z zagranicy może mieć miejsce tylko wówczas, gdy w sposób ścisły spełnione zostaną wszystkie przesłanki tego zwolnienia określone w tym przepisie, a więc m.in. wymóg nieodstępowania środka trwałego przez okres trzech lat, licząc od dnia odprawy celnej.
Ponadto NSA podniósł, że użyte w tym przepisie pojęcie "nieodstępowania" należy przy tym zastosowaniu wykładni gramatycznej i celowościowej interpretować nie tylko jako przeniesienie własności, jak utrzymuje skarżący, ale także, jako oddanie środka trwałego innemu podmiotowi do faktycznego używania, na podstawie umowy najmu, dzierżawy, albo umów o podobnym charakterze.
Przyjęcie takiej wykładni pojęcia "nieodstępowanie", użytego w omawianym przepisie, usprawiedliwione jest wyjątkowym charakterem tego przepisu, w którym pojęcie to zostało użyte i związane z tym potrzeby takiej jego interpretacji, która uwzględniać musi zasadę powszechnego pobierania cła od towarów przywożonych z zagranicy i ścisłego interpretowania wyjątków od tej zasady.
Zatem wbrew odmiennym stwierdzeniom skarżącej spółki, w ocenie NSA wynajęcie podmiotowej konstrukcji innemu podmiotowi przed upływem trzech lat od daty odprawy celnej nie spowoduje zmiany tego składnika majątkowego, jako środka trwałego, lecz jedynie wywrze negatywny skutek w postaci niemożności skorzystania ze zwolnienia od cła.
Z tych względów NSA uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza.