Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 25.10.2000 r. (...), w powołaniu na art. 105 par. 1 Kpa i art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, stwierdzając jednocześnie, że Ryszard Jan A. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich po terminie określonym w art. 22 ust. 3 tej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji podano, że ustawowy termin do składania wniosków o uprawnienia kombatanckie dla osób zamieszkałych na terenie Polski minął z dniem 31 grudnia 1998 r. oraz że jest to termin prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Ryszard A. wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu ukrywania w czasie okupacji hitlerowskiej czteroosobowej rodziny żydowskiej. Powołał się na stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawarte w odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, iż w tym przypadku wnioski o uprawnienia można składać bezterminowo.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 27.04.2001 r. (...) orzekł, iż utrzymuje w mocy "decyzję własną o odmowie rozpatrzenia wniosku złożonego po terminie określonym w art. 22 ust. 3 przywołanej ustawy".
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, a w uzasadnieniu podano, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów, iż wniosek złożył w ustawowym terminie, tj. do dnia 31.12.1998 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymał argumentację, iż pierwotnie złożył dokumenty konieczne do przyznania uprawnień kombatanckich w dniu 6 grudnia 1996 r. w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w R., ale urzędnik, po przejrzeniu ich oświadczył, że brak podstaw do przyznania uprawnień. Ponownie dokumenty skarżący wysłał do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., ale było to już po terminie.
Podkreślił, że jego podstawową działalnością w czasie okupacji było ukrywanie w zabudowaniach rodzinnych osób, które uciekły z niemieckich transportów oraz że przez okres kilku miesięcy ukrywał czteroosobową rodzinę żydowską. Wyraził przekonanie, że o uprawnienia kombatanckie z tytułu ukrywania w czasie okupacji hitlerowskiej osób narodowości żydowskiej można ubiegać się bezterminowo.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, iż wniosek skarżącego wpłynął z przekroczeniem ustawowego terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżący w toku administracyjnego postępowania, na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o rozpatrzenie jego sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 marca 1999 r. nowelizującej ustawę o kombatantach (...) twierdząc, że w okresie okupacji hitlerowskiej udzielał schronienia uciekinierom z transportów, w tym także czteroosobowej rodzinie żydowskiej. Działalność, na którą powołuje się skarżący uznana została za działalność równorzędną z działalnością kombatancką na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 77 poz. 862/.
W art. 1 pkt 1 lit. "a" ww. ustawy dodano do art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pkt 3[1] przewidujący, iż za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945 - ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci i przepis ten obowiązuje od dnia 9 października 1999 r.
Przepis ten obowiązuje z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. z dniem 9 października 1999 r.
Skoro ustawodawca wprowadził nowy tytuł do uprawnień po wyekspirowaniu określonego na dzień 31 grudnia 1998 r. dla osób zamieszkałych na stałe na terenie Polski terminu do składania wniosków o przyznanie uprawnień i nie zakreślił w akcie nowelizującym odrębnego terminu, do którego można składać wnioski z tego nowego tytułu, to uprawniony wydaje się być pogląd przedstawiony przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 14.10.2000 r. (...), iż "żaden końcowy termin przyjmowania wniosków dla tej grupy wnioskodawców nie obowiązuje".
Konsekwencją tego poglądu winno być merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego na podstawie art. 2 pkt 3[1] ustawy o kombatantach (...).
Organ orzekający nie odniósł się jednak w żaden sposób do powyższego wniosku strony, naruszając w ten sposób art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 Kpa, a zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja, iż brak dowodów, że wniosek złożono w ustawowym terminie, tj. do dnia 31.12.1998 r. jest chybiona, gdy chodzi o nowy tytuł do uprawnień określony w art. 2 pkt 3[1] ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.
Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego i na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 orzec jak w sentencji.